Vijftig rozen en van dattum televisie

Ooit had de Tros Fort Alpha, dramaserie over een scholengemeenschap. Artistiek oninteressant maar bij het zompige soapwezen vergeleken een toonbeeld van verfijning. Mooie kijkcijfers bovendien, zij het hoger bij brugpiepers dan bij havo-4, de doelgroep. Maar het verdween vanwege het telraam. En bleek springplank voor twee jonkies diehet walhalla der ‘presentatoren’ bereikten.

SBS6 bouwde rond Tatum Dagelet en Jennifer de Jong Brutale meiden. Weer succes, nu ook bij leeftijdgenoten. En toonbeeld van emancipatie in de geest van het laatste eeuwkwart: jongere en vrouw bovendien. Emancipatie te verstaan als ‘assertiviteit’. 'Assertief’ te verstaan als hoog scoren op de schaal van 'bijdehand’ tot 'onbeschoft’. Kwaliteiten die ze delen met Van Gogh, Fréquin, De Graaff, en die het best gedijen in commerciële mestgrond. 'Presenteren’ varieert van dienstbaar zijn aan gesprekspartner en diens verhaal of mening tot die partner ge- en misbruiken voor eigen glorie. De brutaaltjes zitten in de laatste categorie - destijds bij SBS en nu, als Tatum en Jennifer, bij Veronica. Treurniswekkend. Een allegaartje van flauwe interviewtjes, reportagetjes, amateurtoneelstukjes met drie hoofdlijnen: schaamteloos narcisme van T&J, het schofferen van individuen die ze uitnodigen en van gezelschappen waarin ze zich begeven, en het monotoon hameren op 'van dattum’, het enige thema dat ertoe lijkt te doen. 'Ben je een geilhans?’ 'Z'n neus in d'r tieten.’ 'Is dit je speciale plekje?’ 'Rik, heb je een dikke pik?’ Je kunt dat als emancipatie zien: meisjes werden ooit geacht bescheiden en kuis van gedrag en taal te zijn. De winst zit er dan in dat nu ook T&J zich gedragen zoals vroeger alleen bendes halfbezopen voetbalsupporters of corpsballen. Oneerlijk zijn ze ook nog. Ze gaan met een discotrein naar de wintersport en weten niet hoe gauw ze uit hitte, gebral en billengeknijp weg moeten vluchten. Verontwaardigd! Maar dat onaangename zootje seksisten is precies de groep voor wie ze televisie maken en ze doen dat in hún taal en hún stijl. Waren ze nou maar een seconde geestig, zoals de eveneens vreselijke maar soms onweerstaanbare Ruby Wax. Dus op zoek naar andere brutale meiden en beland bij Avro’s Op de man af, waarin een vrouwenpanel bekende heren aan feministische normen toetst. Onder leiding van Angela Groothuizen, niet alleen gezicht van de Avro maar ook 'des Algemenes kont’ - zoals ze zichzelf niet ongeestig bestempelde naar aanleiding van De uitdaging, een programma waarin de camera continu achter haar aan rende. De formule behelst dat de gast vijftig rozen en een zoen van de juf kan verdienen, maar dat de dames bij elke opmerking die hun niet zint een knop indrukken waarop een gevarendriehoekje door het beeld schiet dat staat voor 'dubieus’ en een roos minder. Aardig bedacht maar vooral potsierlijk. Peter Tuinman, politiek correct, houdt er 36 over; Jort Kelder, young urban rechts, nog altijd 22. Wanneer Tuinman meedeelt dat hij in zijn eerste relatie zeer tekortschoot, knallen de dames hem af, terwijl die zelfbeschuldiging toch juist op verworven inzicht en gedragsverandering duidt. Het Viva-gehalte is hoog en Tuinman onderschrijft braaf het onderliggende adagium dat de wereld in handen van vrouwen een gelukkige plaats zou zijn. Agrippina, Imelda, Margaret, Edith en Hanya denk ik dan. Maar die schijnen niet te tellen want die doen mee op mannenvoorwaarden. Ach, het is een spelletje. En het doel is niet beroerd. De Avro is 'vernieuwend’, maar wel een beetje tuttig. ± Net 5, 'televisie die uitblinkt’. Met voor de ouderen Sense and Sensibility en voor de kleintjes het stuitende The A-team. Oftewel de meesterhand van Van Westerloo die nooit weet wat z'n andere doet.