Muziek

Vioolmeisjes

Muziek: Julia Fischer speelt Mozart

Een blonde viooldiva op een platenhoes, met haar viool onder de arm. Oef, wat is ze mooi. De eerste grove, maar plausibele taxatie: begaafd, gymnasium, zes talen, de discipline en de gaven om op vele paarden tegelijk te wedden. Na tuurlijk Mann en Dostojevski in de boekenkast maar desondanks de kunstbeleving lyrisch ongerept, opdat men horend zwijmelt als in vroeger tijden. De dirigent kijkt op de hoes iets te vertederd toe. Hij houdt de partituur paternalistisch voor zich uitgestrekt, zichtbaar vervuld van de intentie haar legato te omhullen met een klankgewaad uit kant, satijn en goudbrokaat.

Aldus geschiedt. Julia Fischer speelt Mozart met het Nederlands Kamerorkest onder aanvoering van Yakov Kreizberg. En alsof de duvel ermee speelt is het nog prachtig ook, feelgood op top niveau. De violiste spant, Alice in Wonderland, een zijden draad van licht in een vergeten paradijs dat Mefistofeles verzuimde in te nemen. Zij zweeft en Kreizberg danst gewichtloos met haar mee, in de omfloerste tongval van zijn troepen sporen van weemoed kwastend met een zacht penseel dat, wonderlijk genoeg, de rit mische exactheid ongemoeid laat. Adam en Eva, voor de zondeval. Zodra het lyrisch moet, zinkt Fischer deftig in haar toon weg als een snorrend poezenbeest in een fluwelen kussen. Het grootste deel van de cadensen is van haar, al zie je in waarom ook Kreizberg er nog een voor haar heeft willen maken. Na afloop wil je haar een liefdesbrief schrijven. Als er nog hoofse liefde is, dan zingt zij hier. Over die vioolconcerten van de jonge Mozart heerst een onverwoestbare consensus. Ze zijn het inbegrip van algemeen aanvaarde schoonheid. Zo klinkt genie, zo klinken deugd en dichterschap, dus al wat goed is – geen twijfel mogelijk. Geen saboteur die hun imago van voorbeeldigheid heeft weten weg te krassen met een snaakse tegenlezing, geen Gidon Kremer die een slagveld van een bloementuin heeft kunnen ma ken. Dit blijft muziek voor op de zondagochtend, bij de koffie, warm en zacht; hier resoneren burgerlijke idealen.

Mooi zo. Er is behoefte aan. De geest des tijds neemt Mozart soms net iets te hardhandig bij de kladden. Je hoort de mening te verkondigen dat Mozart niet lieftallig maar dramatisch was, en dat zijn mooi niet zonder lelijk kan omdat de wereld allebei is; dat de Ro mantici dat nog niet zagen. Die Harnoncourt-doctrine heeft in Mozarts opera’s en symfonieën met verbluffend resultaat hoog spel gespeeld, maar breekt de tanden stuk op zijn vioolenclave: daar luidt de op dracht voor te wenden dat de mens een engel is en het ondermaanse een domein van vrede. Dat is de wetenschap die de soliste en haar begeleider spelen. En niets mag ons beletten om die boodschap serieus te nemen. Wat in vioolconcerten dankzij Fischer op een sprookje lijkt, is niets minder dan de droom die nu al twintig eeuwen hoop doet leven. Vrede op aarde, en in de mensen een welbehagen. Vioolmeisjes? De Zusters van Liefde.

W.A. Mozart

Vioolconcerten 3 en 4 KV 216 en 218, Adagio voor viool en orkest KV 261, Rondo KV 269

Nederlands Kamerorkest o.l.v. Yakov Kreizberg

Pentatone Classics 5186 064