Virtu-bites

De verbeelding aan de macht! Onder de klinkers het strand!
Zevenentwintig jaar later is het dan zover. Dan loop je rond op een beurs die Imagination ‘95 heet. Mei '68 met een kapitaalinjectie. De protestgeneratie heeft haar dromen bijna gerealiseerd. Did you ever send a fax from the beach? You will… De verbeelding is big business geworden.

Je stapt uit in Utrecht. Eerst Hoog Catharijne. Het openbaar domein beheerst door de logo’s. Dan naar buiten, dwars door het non-descripte tussengebied. De gebouwen als doos, spiegelend, hoekig; de openbare weg prijsgegeven aan prive- verkeer. Dan een marsveld naar de jaarbeurs. Een vlakte, geordend door wat vlaggemasten, reclamezuilen en een enkele plantenbak. Een draaideur, en weer verder. Tweehonderd meter door een linoleumcorridor. Links kantoortjes. Rechts een glaswand met daarachter opnieuw hoekige bouwvolumes. Aan het eind hal 10, de vloer bedekt met tapijttegels.
Tot hier luidde het trefwoord: abstractie. Dat wil zeggen: vul zelf maar in. Maar vanaf het moment dat je Imagination ‘95 betreden hebt, zijn de zaken omgedraaid. Hier draait de bewustzijnsindustrie op volle toeren. De kale, moderne architectuur buiten was ooit bedoeld om de menselijke verbeelding alle kans te geven, maar de mensen hebben die kans niet gegrepen. Daarom worden de zaken nu omgedraaid. De verbeelding word je nu op een presenteerblaadje aangereikt. Want verbeeld zal er worden. Het is verbeelding in de letterlijke zin des woords, de visualisering van meestal niet al te fantasievolle computerprogramma’s en databanken. De verbeelding is uitbesteed. Ze is van een gave tot een produkt geworden.
Het jargon van de multimedia is onnavolgbaar. Zodra ik daarin spreek, haakt u als lezer af. Aan de andere kant zou eigenlijk alleen dit jargon een indruk kunnen geven van de wijze waarop de hapklare brokken van de digitale beeldcultuur aan de man worden gebracht. Imagination '95 is een vakbeurs bedoeld voor 'informatiemanagers, cad/cam-gebruikers en andere professionals’ die het nieuwste zoeken 'op het gebied van produktie, vormgeving, presentatie en communicatie’. Dat gaat in toenemende mate via het oog want 'het momentum van visual computing is nu heel sterk aanwezig. Plug-and-play zal steeds meer het motto worden’. Als het niet zo visueel was, zou ik zeggen dat deze boodschap door alle aanwezige bedrijven op hun 'platforms’ unisono wordt verkondigd.
Voorlopig is er echter unplugged op deze wereld veel meer te beleven. Wie zich bij sommige stands een virtual-reality-helm laat opzetten, ziet een stuk minder dan zonder. De meeste toepassingen betreffen de visualisatie van een elders veel intenser en subtieler te ervaren werkelijkheid. Het diep gevoelde verlangen om de werkelijkheid te controleren door haar 1:1 in scene te zetten, betekent netto steeds een verarming. De virtualisering van de echte wereld staat dan gelijk aan het prijsgeven van de eigen fantasie. Van virtual reality die alleen maar een letterlijke en schematische weergave betreft, vraag je je af wat er nog virtueel aan is.
Interessanter zijn de pogingen nieuwe techniek aan te wenden voor het maken van nieuwe werkelijkheid. Virtual reality die de altijd al virtuele wereld van de fantasie niet vervangt maar aanvult. Een artistieke virtualisering van het sinds mensenheugenis aangeboren vermogen tot virtualiseren. Van dit soort toepassingen waren er meer te vinden op de Multimediale in Karlsruhe (waarover ik de vorige twee weken berichtte) dan op Imagination '95. Het jaartal zegt het al: volgend jaar moet je er weer heen voor de nieuwste updates.
De grote vraag is of de computer tot meer in staat is dan beeldeclecticisme en pastiche in een trouble free world. Hoe adembenemend mooi de visualisaties soms ook zijn, er meer van maken dan clips vol met soundbites voor het oog lijkt voor degenen die echt iets hebben te investeren, te hoog gegrepen. Zo blijft kennismaking met het allernieuwste steeds steken in het feest van de herkenning.