Hf: Kentridge, Van der Aa, Linyekula

Virtuele afgronden

Faustin Linyekula en Studios Kabako, Sur les traces de Dinozord  © Steve Gunther / Cal Arts

Na het grootse openingsspektakel The Head & The Load van associate artist William Kentridge en het gigantische, driedaagse Aus Licht van Karlheinz Stockhausen, laat het Holland Festival 2019 veel kleinere theatervoorstellingen zien. Frascati was tijdelijk een vrolijk en creatief filiaal van Kentridge’s Centre for the Less Good Idea in Johannesburg. We zagen een bijzonder grappig Blind Mass Orchestra; het geestige Zoeloe-bewegingstheater Requiem Request; verschillende solo’s van Kentridge zelf in onverstaanbaar Zoeloe en het intrigerende vierdelige 3D-kunstwerk The Invisible Exhibition. De onvermoeibare Kentridge liep virtueel en in het echt in het theater rond. De zwarte dansers zongen na afloop nog eens enthousiast het café van Frascati bij elkaar.

De andere associate artist van dit festival, de Congolese choreograaf, danser en verhalenverteller Faustin Linyekula, liet in het Internationaal Theater Amsterdam het bijzonder ontroerende Sur les traces de Dinozord zien, waarin hij vertelt hoe hij na het succes van zijn dansgroep in Europa met ze teruggaat naar Congo. Daar zijn z’n oude vrienden meestal omgekomen, bij een van de vele gewapende gevechten of simpelweg door de builenpest. Hij ziet ze als een soort dinosaurussen uit een ander tijdperk en roept ze in de herinnering, want hij wil dat hun namen niet worden vergeten. Hij heeft ook zijn studio naar een van hen, Kabako, genoemd. De mooie dansen zijn oneindig weemoedig, de muziek gezongen door Hlengiwe Lushaba is beeldschoon. Van Linyekula is later in het festival nog het multimediatheater Congo te zien op een tekst van de Franse schrijver Éric Vuillard, volgens wie Congo helemaal niet bestaat: ‘Het is alleen maar een rivier en een groot bos.’

Een bijzonder 3D-kunstwerk heeft ook componist en multimediakunstenaar Michel van der Aa geschapen. In Eight, aangekondigd als droomachtig muziektheater in virtual reality, volg je boven in het Muziekgebouw aan ’t IJ een kronkelig pad, dat uit houten planken bestaat en langs en over vele virtuele afgronden leidt. Eerst word je een beweegbare gang in geleid door de Australische zangeres Kate Miller-Heidke, die plotseling in een jongere uitvoering van haarzelf verandert en dan in een meisje dat met je onder een tafel kruipt. Sprookjesachtige landschappen maken dat je je een soort Alice in Wonderland voelt, die telkens wordt herboren op een andere adembenemende plek. In een kwartier maak je met hulp van VR-bril en koptelefoon een wereldreis, hoor je een fraaie nieuwe compositie van Van der Aa, stap je steeds bijna in een virtuele afgrond en zie je vele betoverende vergezichten. Het wordt afgeraden voor mensen met hoogtevrees of claustrofobie en voor kinderen onder de zeventien jaar. Voor alle andere mensen zeer aanbevolen, maar weet wat je te wachten staat en geef je eraan over.


Eight van Michel van der Aa, t/m 23 juni in Muziekgebouw aan ’t IJ; Congo van Faustin Linyekula: 14 en 15 juni in Frascati, hollandfestival.nl