Virtuele oorlog om Chinees-Russische grenspalen

Beijing – Rusland en China trekken met elkaar op om samen sterker te staan tegen Amerika. Maar denk niet dat Russen en Chinezen elkaars vrienden zijn geworden.

Een onbeduidende correctie van de Russisch-Chinese grens heeft in beide landen een virtuele oorlog ontketend, niet alleen tegen elkaar maar ook tegen de eigen regering. Op 4 november werden in Hunchun, een Chinese stad die grenst aan Rusland en Noord-Korea, vijf granieten grensstenen onthuld. Die moesten de teruggave markeren van 4,7 vierkante kilometer Russische grond aan China. Voor de nationalisten in beide landen markeerden de stenen echter een nationale uitverkoop. Op Russische internetfora en sociale media werd China beschuldigd van diefstal van Russische grond, en het Kremlin bijna van landverraad. Uitgerekend op de Dag van Nationale Eenheid was heilige Russische grond verkwanseld aan China.

In China waren de reacties nog heftiger. Hoe was het mogelijk dat Xi Jinping genoegen had genomen met de teruggave van een lapje van 4,7 vierkante kilometer van Buiten-Mantsjoerije? Waarom had hij de resterende anderhalf miljoen vierkante kilometer niet opgeëist? Dat enorme gebied had tot China behoord tot het in 1858 en 1860 aan Rusland werd afgestaan, in twee van de vele ‘ongelijke verdragen’ uit China’s Eeuw der Vernedering. Wordt de Chinese kinderen niet met de eetstokjes ingegeven dat China niet zal rusten voor alle verloren gebieden aan het vaderland zijn teruggegeven?

Dat laatste kon de communistische partij niet ontkennen. Na de in bloed gesmoorde Tiananmen-rebellie van 1989 herschreef de partij de vaderlandse geschiedenis. In het ‘Patriottisch Onderwijsprogramma’ kwam niet meer de klassenstrijd maar het nationalisme centraal te staan. Nog altijd worden op school de ‘ongelijke verdragen’ en andere vernederingen breed uitgemeten. Maar in 2001 riepen China en Rusland zichzelf uit tot strategische bondgenoten, en daar hoorde een afspraak bij dat beide landen voortaan zouden afzien van hun territoriale aanspraken. De onthulling van de grenspalen heeft de patriottische verontwaardiging over die ontluisterende afspraak krachtig aangewakkerd.

De online-kwaadheid is niet zonder gevolgen gebleven. Binnen een week na de grenspalenceremonie verzekerde de Russische regering tot twee keer toe dat er geen vierkante centimeter grond aan China was teruggegeven. De Chinese regering pakte het probleem op haar manier aan: alle berichten en commentaren over de omstreden plechtigheid werden verwijderd en vervangen door de mededeling dat het oorspronkelijke nieuws verkeerd was begrepen. Chauvinisme is goed, maar volgzaamheid is beter.