Frontlinie: Het verloren paradijs van Noord-Mozambique, door Bram Vermeulen © VPRO

Wie verdient de eretitel ‘onze man/vrouw in Afrika’? Kandidaten genoeg, want het continent heeft niet alleen wic (Fort Elmina) en voc (Kaap de Goede Hoop) aangetrokken, met rampzalige gevolgen, maar vooral ook filmers die werelddeel en bewoners respectvol benaderden. Onder hen wijlen Boris Gerrets. Zijn laatste productie, Lamentations of Judas, is dinsdag, Lijdensweek, door de EO/Ikon uitgezonden. Over Angolese veteranen die vochten tegen de socialistische bevrijdingsbeweging Frelimo; die na hun nederlaag figuurlijk en letterlijk onderdak kregen in het Zuid-Afrikaanse leger; en die tijdens apartheid als ordetroepen werden ingezet in de townships, waar ze het epitheton ‘terrible ones’ verdienden. Gerrets kreeg ze aan de praat over hun pijnlijke rol door ze scènes uit de evangeliën na te laten spelen. Sterk aanbevolen voor uitgesteld kijken.

Maar die eretitel? Gerrets is een goede kandidaat. Renzo Martens. Femke en Ilse van Velzen (die ook met slachtoffers én daders praatten). Adriaan van Dis natuurlijk. Maar met zeker zoveel recht toch Bram Vermeulen. Die start een nieuwe serie, Frontlinie, over ‘ontwikkelingen uit de hele wereld die in ons dagelijks nieuws vaak niet meer dan een voetnoot zijn’. Een mondiaal project, maar natuurlijk begint hij in Afrika. Na vijf maanden vergeefs proberen kreeg hij alsnog een visum voor Mozambique. Waarom blijft onduidelijk, want de regering heeft er alle belang bij buitenlandse pers te weren, zeker uit de streek waar Vermeulen heen gaat: de paradijselijke noordkust van Cabo Delgado. Niet om te zonnebaden maar omdat jihadisten van Al Shabab daar systematisch dorpelingen verdrijven door moord, onthoofding en verkrachting. Vermeulen deed eerder al verslag van jihadisme in West- en later Oost-Afrika, maar nu heeft het voor het eerst Zuidelijk Afrika bereikt. Wat een groot vluchtelingenprobleem veroorzaakt in kuststreek en op eilanden. En wat een eind maakte aan het toerisme waar een deel van de bevolking van leefde. Met recht een getroffen gebied, want in 2018 ging er een cycloon tekeer, waarna covid en een dependance van IS er overheen gingen. De regering heeft er, in hoop op investeerders, geen enkel belang bij al deze rampspoed publiek te maken. En laat de islamisten vanuit helikopters bestrijden door Zuid-Afrikaanse huurlingen. Die bij bombarderen weinig onderscheid maken tussen terroristen en burgers.

In het Midden-Oosten veroverde IS gebied en liet burgers belasting betalen. Hier verdrijven ze ze, zowel christenen als moslims. Al bijna een half miljoen. Volgens een pastoor met het oog op drugs- en mensensmokkel. Vermeulen vindt net voldoende gesprekspartners om een beeld te schetsen. Als dit geschreven is, meldt het Journaal een grote aanval op de stad Palma daar, waar het Franse Total in zee naar gas boort. Nu worden ook expats vermoord. Vermeulen was de actualiteit voor: van voetnoot naar wereldnieuws.

Bram Vermeulen, Frontlinie: Het verloren paradijs, zondag 4 april, NPO 2, 21.25 uur. Frontlinie gaat online met een nieuwsbrief, interviews, verwijzingen naar artikelen, en er komt een rubriek Frontlinie in VPRO-radioprogramma Bureau Buitenland