Vlees of vis in de Braziliaanse politiek

São Paulo – Ze heeft een gebroken stem, een kwetsbaar uiterlijk, gaat gekleed in duurzame stoffen en draagt kralenkettingen. Marina Silva (1958), dochter van rubbertappers uit de Amazone, slachtoffer van kwikvergiftiging en ex-minister van Milieu onder president Lula (2003-2008), is afgelopen week begonnen met de oprichting van een nieuwe partij, met de voorlopige naam ‘Duurzaam Netwerk’.

Silva is een stemmentrekker. Ze haalde bij de presidentsverkiezingen in 2010 bijna twintig procent van de stemmen namens de Groene Partij en maakte het Dilma Rousseff (opvolgster van Lula namens arbeiderspartij PT) moeilijk. Nu komt ze met een eigen partij. En hoewel ze ontkent dat het voornaamste doel van de partij, die dus netwerk heet, is haar als presidentskandidaat te lanceren, is het een race tegen de klok. Grote vraag is of Marina Silva c.s. vóór september de nodige vijfhonderdduizend handtekeningen binnen kunnen halen om aan de presidentsverkiezingen van 2014 mee te kunnen doen.

Een goede publiciteitsstunt zorgde al voor een hoop pers. Marina Silva en haar netwerk, dat bestaat uit mensen uit sociale bewegingen en de milieubeweging, politici die overwegen over te stappen naar Silva’s partij en een aantal zakenlui, stellen dat de nieuwe partij géén campagnegelden zal accepteren van de tabaks-, bier- en wapenindustrie. Ze twijfelen nog over donaties van bedrijven die grote overheids­opdrachten uitvoeren, zoals de bouwbedrijven. Politici met corruptieschandalen op hun kerfstok zijn niet welkom. Het banier van het netwerk zal het opschonen van de politiek zijn. De campagne zal via internet gevoerd worden.

Het zal bij welslagen de 31ste Braziliaanse partij zijn. Welke positie de partij zal innemen in het politieke landschap is nog de vraag. Marina Silva zei tijdens een tv-interview afgelopen week dat nog niet is beslist of de partij tot de oppositie of tot de coalitie van president Dilma gaat behoren. ‘Vandaag de dag leven we steeds meer in een paradoxale wereld’, zei ze. ‘Ben ik oppositie? Nee. Noch pro-regering. Noch links, noch rechts. We lopen vooruit.’

Maar het netwerk, dat in het Portugees Rede heet en de dubbele betekenis heeft van hangmat, leverde al stof tot hilariteit: een heen en weer zwaaiende hangmat zou het zijn. Of een ‘vegetarische variant’ op een andere nieuwe partij, de psd van ex-burgemeester Gilberto Kassab, die zich ook links noch rechts noemt, wat ruikt naar opportunisme. Aan Marina Silva de uitdaging om te laten zien dat ze vlees of vis is.