Vluchteling business class

Barcelona - Je hebt vluchtelingen en Vluchtelingen. Nieuw is het fenomeen niet, maar zelden is het bestaan van een economy class en een business class in de vluchtelingensector zo pijnlijk aangetoond als de afgelopen weken in Spanje. Anders dan enkele zomers geleden, toen ze massaal uit West-Afrika naar de Canarische Eilanden kwamen overvaren, komen ze dit jaar allemaal uit Cuba.

Dus daar kan het verschil niet in zitten, zou je zeggen. Toch wel. Want al komen ze alle 172 van hetzelfde eiland, drie van hen komen uit de gevangenis op de Amerikaanse basis Guantánamo. Zij vormen in dit geval de economy class.
Op Guantánamo wordt gemarteld. Weinig mensen met een onafhankelijke geest twijfelen daar aan. Spanje besloot om vijf gevangenen uit de Amerikaanse basis op te nemen om humanitaire redenen. Ze arriveerden in stilte en zonder aandacht van de pers. Zij zijn niet veroordeeld en er is nooit een aanklacht tegen hen geformuleerd. In een rechtsstaat zijn zij dus vrij burger en net zo onschuldig als u en ik. Volgens de Spaanse regering vormen zij geen enkel gevaar. Toch worden zij onderworpen aan politiebewaking en mogen ze Spanje niet verlaten. Hun namen worden niet vrijgegeven. Hun verblijfplaats is geheim en ze mogen niet in de openbaarheid treden. Om te voorkomen dat de publieke opinie kennisneemt van wat zij hebben gezien en ondergaan in Guantánamo?
De 169 business class-vluchtelingen uit Cuba sleten hun eerste dagen in Spanje heel anders. Door bemiddeling van de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Moratinos mochten de afgelopen weken 26 Cubaanse gevangenen naar Spanje vertrekken. Vergezeld van gemiddeld zes familieleden per dissident werden ze onthaald door de voltallige pers en kregen ze alle ruimte om hun boodschap over het voetlicht te brengen. Die boodschap bestond vooral uit klachten over hun ‘armoedige’ hotel in Madrid - op z'n minst wat ondankbaar voor ex-gevangenen die zojuist uit een extreme situatie zijn geholpen.
Moratinos wil een dialoog met Cuba en zo een democratische opening bereiken. Daartoe wil hij het ‘Gemeenschappelijke Standpunt’ in de EU - de harde lijn tegen Cuba - vervangen door een flexibeler Europese opstelling. Moratinos was dan ook niet blij met een van de eerste openbare verklaringen van de Cubanen die mede door zijn inspanningen waren vrijgelaten. Met de zelfverzekerdheid van de business class-vluchteling riepen ze de EU op de vijandige koers jegens Cuba te handhaven en het Gemeenschappelijke Standpunt niet te herzien.