Economie

Voederbak

Het is dringen aan de trog. Sinds Wouter Bos er miljarden euro’s in gooide voor noodlijdende banken en bedrogen spaarders melden zich steeds meer partijen voor een schranspartij op staatskosten.
Elco Brinkman, bijvoorbeeld. De voorzitter van Bouwend Nederland wil dat de btw op bouwprojecten tijdelijk wordt verlaagd, van negentien naar zes procent. De bouw is de ‘economische motor’, weet Brinkman. Iedere euro extra die naar de bouw gaat, is een investering in de eigen economie.
Met die laatste woorden bevestigt Brinkman wat iedereen eigenlijk wel wist: buitenlandse bouwers krijgen in Nederland nog altijd geen poot aan de grond. De markt is door de binnenlandse partijen vakkundig dichtgemetseld. Dat heeft inderdaad als voordeel dat investeringen in de bouw in de eerste plaats naar Nederlandse bedrijven gaan. Maar of we verder met het gebrek aan buitenlandse concurrentie zo blij moeten zijn is natuurlijk zeer de vraag.
Behalve lage btw wil Bouwend Nederland dat de overheid ook een nieuw bouwfonds in het leven roept. De bouwsector zou bij dat fonds tegen aantrekkelijke rente leningen moeten kunnen krijgen.
Welja, waarom niet. Een paar miljard euro om de aannemers aan het werk te houden moet er nog wel af kunnen. Dat de bouwsector nog altijd met een gierend tekort aan vakbekwame arbeidskrachten zit, vergeten we maar even. En dat de belastingbetaler de afgelopen decennia via frauduleuze opzetjes van de sector ongewild al vele miljoenen in onpeilbaar diepe bouwputten heeft gegooid, daar doen we ook niet moeilijk over. Brinkman biedt grootmoedig aan om de Nederlandse economie te redden, dus niet piepen over de details, graag.
Nog meer van dit soort redders melden zich bij de trog van Bos. Zoals de Vereniging Eigen Huis (VEH), die pleit voor halvering van de overdrachtsbelasting. Dit is nodig, vindt VEH, om het vertrouwen in de woningmarkt op peil te houden. In september daalden de huizenprijzen voor het eerst in pakweg een kwart eeuw. De daling was weliswaar miniem – slechts 0,3 procent werden huizen gemiddeld goedkoper – maar voor de leden van de VEH is dat al eng genoeg om snel onder de rokken van de overheid te willen vluchten: ‘Help ons, want de huizenprijs daalt een heel klein beetje!’
Nu is verlagen van de overdrachtsbelasting op zichzelf een prima idee. Het is een belasting op verhuizen die ervoor zorgt dat mensen onnodig ver van hun werk wonen en te lang in een te groot of te klein huis blijven zitten. Maar verlagen van de overdrachtsbelasting zal altijd samen moeten gaan met het verminderen van die andere verstoring op de huizenmarkt: de hypotheekrenteaftrek. Lagere overdrachtsbelasting moet worden betaald met lagere aftrek. Alleen dan gaat de Nederlandse huizenmarkt beter functioneren. Daar zijn de meeste economen het wel over eens. Het is lichtzinnig om, zoals de VEH wil, overdrachtsbelasting te verlagen op kosten van alle belastingbetalers, om zo de zeepbel op de huizenmarkt nog wat verder op te blazen.
Ook de vakbond zoekt een plekje aan de trog. Agnes Jongerius van de FNV stelt voor het spaarloon vrij te geven, zodat werknemers in december meer te besteden hebben. Sympathiek plan. Maar niet zonder kosten. Ooit bedacht de overheid dat het verstandig zou zijn als mensen een grotere financiële buffer aanlegden. Werknemers mochten voortaan een deel van hun inkomen belastingvrij sparen. Pas na vier jaar zou het bedrag vrijvallen.
Je kunt twijfelen aan de algemene zin van deze spaarloonregeling, die vooral tot veel bureaucratische rompslomp leidt. Maar zomaar vrijgeven van het geld, zonder de eerder gegeven belastingaftrek terug te vorderen, betekent met terugwerkende kracht een tegenvaller voor iedereen die niet met de regeling meedeed. Een werknemer die zijn geld niet vier jaar wilde vastzetten, betaalde volledige belasting. Een ander kreeg wél aftrek, maar blijkt nu toch bij zijn geld te kunnen. Niet bepaald eerlijk.
Bovendien: als er een moment was waarop Nederlanders een appeltje voor de dorst nodig hebben, is dat nu. De gevolgen van de kredietcrisis zijn niet te voorspellen. Een diepe recessie is mogelijk, met alle massaontslagen en inkomensdalingen die daarbij horen. En dan stelt Jongerius voor dat alle werknemers hun spaargeld er in één feestmaand doorheen jagen. Nog één bacchanaal bij de voederbak van Bos, en dan allemaal in de schuldsanering.