Vogelvrije pers

Onder leiding van opper-procureur Arthur Docters van Leeuwen begint het werkklimaat voor de journalistiek in Nederland akelig benauwd te worden. Twee jaar geleden, kort nadat Docters van Leeuwen de Binnenlandse Veiligheidsdienst voor het Haagse Openbaar Ministerie had verruild, besloot Justitie in het kader van het onderzoek naar RaRa het hele Amsterdamse journalistieke collectief Opstand van Hans Krikke en Jan Müiter op te rollen. Aanleiding voor de stappen tegen Opstand waren (nooit bewezen) aantijgingen als zouden Krikke en Muter al dan niet bewust contacten met terroristen onderhouden. In de zoektocht naar bewijsmateriaal bleef geen dagboektekst van de Opstand-medewerkers en hun partners ongelezen en bracht het jonrnalistieke duo - door het Openbaar Ministerie voor het gemak reeds als leden van RaRa beschouwd - bange uren door in een Haags cachot.
Dit draconische staaltje van aantasting van de persvrijheid werd verleden week vrijdag nog eens dunnetjes overgedaan met de politie-inval in het kantoor van het actieblad Ravage aan de Van Ostadestraat in de Amsterdamse Pijp. De redactie van deze opvolger van de bladen Bluf en NN, als een keurig bourgeoisinstituut draaiend op een subsidie van het Bedrijfsfonds voor de Pers, had een kort communiqné in handen gekregen van het Earth Liberation Front (ELF), een radicale milieuactiegroep die in de brief de verwantwoordelijkheid opeiste van de recente aanslag op de Arnhemse vestiging van het Duitse BA SF-concern. De redactie van Ravage zette de nodige vraagte- kens bij de authenticiteit van de cryptisch gestelde claimbrief.
ELF, een militante splintergroepering die ontstaan is uit de radicale Greenpeace-zuster Earth First, was tot nu toe maar zeer minimaal actief in Nederland. ELF grondlegger F'aradawn proclameerde in 1993 in een interview in NN weliswaar een groots offensief om de wereld van de ondergang te redden (‘We staan aan de rand van de afgrond, we moeten compromisloos zijn ’), maar in Nederland was het niet verder gekomen dan een enkele overval op een vivisectielaboratorium en het rituele bekrassen van een paar auto’s.
In de claimbrief die Ravage ontving stond niet veel meer dan: ‘Arnhem. De vervuiler betaalt. Ook oude rekeningen.’ Ravage besloot wel tot publikatie in het nummer dat 2 mei van de persen rolde. Hierin werd de mogelijke link genoemd tussen de aanslag en de door BASF eind jaren tachtig in de Rijn gepleegde bentazonlozingen. De volgende dag eiste een onderzoeksteam van de politie in Arhem - ook gemoeid met het onderzoek naar de mysterieuze aanslag in Arnhem op de Banque Paribas, opgeist door een groep genaamd Angst - de claimbrief op bij de redactie van Ravage. De laatste weigerde de brief te overhandigen, en stopte deze naar eigen zeggen veiligheidshalve in de papier- vernietiger.
De ontwikkelingen die volgden, doen het ergste vermoeden over het gebrek aan respect dat Justitie dezer dagen voor de journalistiek aan de dag legt. Na een ware veldslag tussen een grote politiemacht en een miniscuul groepje autonomen, ging Justitie over tot inbeslagneming van alles wat los zat in de redactieruimte. Ook het kantoor van de buren, een instelling die het misbruik van confectie-arbeiders in verre landen aan de kaak stelt, moest eraan geloven. Alle computers werden meegenomen, alsmede het hele abonneebestand van Ravage. Wat begon als een zoektocht naar een enkele brief, veranderde in een razzia tegen een complete jonrnalistieke instelling.
Deze methode zou in brede kring als onaanvaardbaar worden bestempeld als ze bijvoorbeeld zou zijn toegepast tegen het Tros-programma Deadline, dat verleden jaar weigerde gestoien floppies van het Amsterdamse Openbaar Ministerie aan Jusititie af te staan. Indien Justitie toen had besloten tot een grootscheepse overval van het Tros-gebouw en vervolgens ook het hele ledenbestand van de omroep ten bate van het opsporingsonderzoek naar de bende van de erven Bruinsma had doorgevlooid, zou er ongetwijfeld meer verontwaardiging zijn gerezen. Toch is dat precies wat er met Ravage is gebeurd. Terecht klaagt Ravage dan ook over ongelijke behandeling. Het begint er zo zoetjes aan echt op te lijken dat journalistiek van ferm Iinkse sig- natuur vogelvrij verklaard is. De ELF-brief fungeerde blijkbaar alleen als een excuus voor Justitie om een verkenning van het Umfeld van het actieblad te kunnen uitvoeren.