Voor eigen rekening

Havana - Het communistische Cuba gaat ‘in discussie’ over een drastische hervorming van het economisch beleid. En er zijn ook concrete veranderingen. De Cubaan die de mango’s van zijn boom verkocht, werd altijd gebrandmerkt als een illegale handelaar. Hij kon rekenen op een stevige boete wegens het ondermijnen van de staatseconomie, maar van nu af aan mag hij zijn mango’s vrijelijk gaan verkopen. Dat lijkt een kleinigheid, maar is in werkelijkheid een drastische verandering: de 'vrije markt’ bestaat nog niet in communistisch Cuba, maar de 'vrijgegeven markt’ groeit snel.
'We zouden idioten zijn als we geloofden dat de economie een exacte wetenschap is’, had Fidel Castro deze herfst gezegd. Eerder dit jaar ging de zieke leider van de Revolutie nog wat verder: 'Economie is sciencefiction.’ Voor het eerst in decennia waren vrijwel alle Cubanen bereid hem gelijk te geven, zij het met een toevoeging: de Cubaanse economie is sciencefiction. Die wordt immers bestierd volgens het ook in voormalig communistisch Oost-Europa bekende principe van 'jullie doen of jullie werken, wij doen alsof wij jullie betalen’. Dat de Cubaan nu zijn mango’s mag verkopen, komt doordat het regime zich niet langer kan permitteren de hele bevolking in dienst te hebben. De komende drie maanden zal een half miljoen mensen in overheidsdienst, tien procent van alle arbeidskrachten in het land, worden ontslagen. Die mensen moeten natuurlijk íets om zich in leven te houden, groente en fruit uit de achtertuinen bijvoorbeeld. De 'verkoper van landbouwproducten bij officiële verkooppunten of stalletjes’ is daarom als een nieuwe categorie opgenomen in de catalogus van 'arbeiders die voor eigen rekening werken’. Volgens officiële statistieken werken 143.000 Cubanen al 'voor eigen rekening’, zoals taxichauffeurs, loodgieters, ambachtslieden. Het zijn er natuurlijk veel meer, op een bevolking van ruim tien miljoen zielen, maar de rest deed het tot dusver clandestien.
De bureaucratie heeft nu tot in de finesses 178 toegestane 'activiteiten voor eigen rekening’ vastgelegd. In 83 daarvan mogen de beoefenaren zelfs personeel contracteren. Onder de nieuw vrijgegeven activiteiten zijn die van boekhouder, toiletjuffrouw, parkwachter, masseur en kok. Geen vergunningen worden verstrekt voor beroepen waarvoor 'geen legale markt voor het verkrijgen van de grondstoffen bestaat’. Nu is schaarste aan zowat alles net het grootste probleem van Cuba.