Voor je uit rennen

Welke romans moet je als scholier echt gelezen hebben voordat je je diploma haalt? De medewerkers van Dichters&Denkers geven advies.

De vraag is natuurlijk: geef je scholieren liever romans die bij hun leefwereld aansluiten, of geef je ze romans die voor ze uit rennen en die ze maar moeten zien bij te halen? Mijn leefwereld was te saai voor romanschrijvers, té rijtjeshuis, té vinex. Dus ik las The Ground Beneath Her Feet van Salman Rushdie tijdens mijn keuzewerktijduren – in het Engels, op een idioot kleine lettergrootte, met een woordenboek naast me. Ik deed er vier weken over. Jaren later las ik het nog eens en snapte ik dat ik bij eerste lezing de helft niet begrepen had. Maar het boek – een modern sprookje over twee gedoemde geliefden die de grootste rocksterren van de wereld worden – stond bol van mythen, politiek en popcultuur en reikte me een wereld aan waarvan ik vermoedde dat hij bestond, maar waar ik anders nooit bij was gekomen. Eigenlijk is dit dus een pleidooi voor De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch. Ik las het in 2000 en kreeg tussen de kaften van één roman alle hoop en angst van de tweede helft van de twintigste eeuw aangereikt. Het lezen gaf me het gevoel dat ik ergens bij aansloot, ergens aan meedeed.

Iets soortgelijks kun je stellen voor De wetten van Connie Palmen. Ik las het en dacht continu: wat wil ze nu eigenlijk? Wat is nu precies het probleem? Maar ik voelde dat dat probleem er was, dat er een verlangen was dat zich niet concreet liet formuleren. Ik leerde in feite dat het leven lastiger was dan ik me als zestienjarige kon voorstellen, met als gevolg dat de roman me in mijn volwassenwording vooruit trok.

Als ik Philip Huffs Niemand in de stad had gelezen toen ik in mijn voorexamenjaar zat, dan had ik me onherroepelijk zodra de examens erop zaten bij het corps aangemeld (en was ik nu een heel slordige advocaat geweest): geen recent boek vat zo mooi romantisch en tegelijk melancholisch het studentenbestaan samen, en het daarbij behorende verlangen in de groep op te gaan en toch een individu te zijn, Kortom, precies waar je als scholier ook al mee worstelt.