Voor ‘Oekraïense G.I. Jane’ dreigt een lange gevangenisstraf

Kiev – Zondagochtend twaalf uur, het Maidan-plein stroomt vol. Zo’n tweeduizend Oekraïners zijn gekomen om steun te betuigen aan Nadia Savtsjenko, de gevechtspilote die in 2014 door pro-Russische separatisten krijgsgevangen werd genomen in de buurt van Loegansk.

Volgens Rusland zou ze verantwoordelijk zijn voor de dood van twee Russische journalisten in een mortieraanval, Oekraïne houdt vol dat ze onschuldig is en ontvoerd werd als oorlogsbuit.

‘Vrijheid voor onze patriotten! Vrijheid voor Nadia!’ De demonstranten joelen, klappen, bidden en zwaaien met vlaggen. Een man zwaait met een pop van Poetin aan een geïmproviseerde galg. Op zijn gespierde arm staat in sierlijke letters ‘Poetin – dief’ getatoeëerd.

Sinds haar arrestatie is de ‘Oekraïense G.I. Jane’ onderwerp van een absurde en slepende rechtsgang. 23 jaar hangt de pilote boven het hoofd. Deze week eindigt het proces, wanneer de uitspraak volgt is onbekend. Uit protest ging Savtsjenko afgelopen week in hongerstaking en weigert ze water. Oekraïne vreest voor het leven van de heldin die in gevangenschap benoemd werd tot parlementariër en tot lid van het parlement van de Raad van Europa. Daarmee kreeg ze diplomatieke immuniteit, maar de Russen liet het koud.

Op het plein neemt Savtsjenko’s zus Vira het woord. Omringd door journalisten pleit ze voor een volledige economische blokkade tegen Rusland. Later vertelt ze hoeveel zorgen ze heeft om haar erg verzwakte maar vastberaden zus, die eerder al zeventig dagen vastte en twintig kilo verloor. Ook tegen Vira begon Rusland een zaak nadat ze twee Oekraïense politieke gevangenen bezocht in hun Tsjetsjeense cel.

Gejuich klinkt in de menigte als Savtjsenko’s moeder verschijnt. De kleine, mollige vrouw met een rood gebloemde hoofddoek houdt een aandoenlijk bosje sneeuwklokjes in de hand. Ze dankt de demonstranten voor hun steun. President Porosjenko verzekerde haar alles te doen voor Nadia’s vrijheid. Als Porosjenko’s naam klinkt, beginnen mensen te roepen. De president krijgt ervan langs, laf als hij volgens hen is door de oorlog nog altijd eufemistisch een ‘antiterroristische operatie’ te noemen.

‘Savtsjenko is niet alleen een heldin, ze is symbool van onze strijd tegen Poetin’, zegt een grijze dame met een spandoek. Ze blijkt de echtgenote van de Oekraïense schrijver en sovjetdissident Oles Berdnik, oprichter van het Oekraïense Helsinki Comité. ‘Iedereen schrijft zijn geschiedenis op aarde, maar de hemel zal over hen oordelen. Ook over Poetin.’