Voor Zweedse vaders is ouderschapsverlof normaal

Gotenburg – Nooit eerder hadden vaders zoveel ouderschapsverlof, meldde de Zweedse sociale dienst onlangs. In 2016 namen vaders 27 procent van het verlof op, een groei van 0,8 procent ten opzichte van het jaar ervoor. In tien jaar groeide het aandeel papadagen met zes procent. Zweedse ouders hebben samen recht op 480 dagen verlof, waarvan 390 dagen met tachtig procent van het salaris, de rest op minimumloonniveau. De verlofdagen zijn geldig tot de achtste verjaardag van het kind.

Sinds 2016 zijn negentig dagen gereserveerd voor elk van beide ouders. Die dagen gaan verloren als hij of zij ze niet opmaakt. Vaders worden zo aangemoedigd tenminste drie maanden met de kleine door te brengen. Het restant is naar eigen goeddunken te gebruiken. En koppels die het verlof eerlijk verdelen, krijgen een bonus. De effecten van dit stimuleringsbeleid vallen met nog geen procent groei enigszins tegen. De verwachting is dat de drie papamaanden pas over een jaar of twee massaal worden opgenomen omdat mannen vaak pas beroep doen op het verlof als de kinderen wat ouder zijn.

Zo ook de vader van de anderhalfjarige Astrid uit Gotenburg. Het eerste jaar nam vooral moeder Annie Jonnergard veel vrije dagen op omdat ze borstvoeding gaf. Vader Tomas Jonnergard was wel een dag minder gaan werken – een ander privilege van een Zweedse werknemer met kind. Na een jaar ging het gezin een maand met een busje door Californië reizen en bij thuiskomst draaiden de rollen om. Tomas is nu thuis met Astrid. Moeder en fysiotherapeut Annie laat zich bijscholen tot hersenletselspecialist.

Tomas is blij met het ouderschapsverlof. ‘Het maakt de band tussen mij en Astrid hechter, en ook die tussen Annie en mij. Zonder vaderschapsverlof had ik nooit beseft hoe groot de werklast is voor degene die thuisblijft. Dan had ik waarschijnlijk chagrijnig gereageerd als ’s avonds de afwas niet was gedaan of de wasmand nog voller zat dan toen ik vertrok.’ Het helpt, zegt hij, dat vaderschapsverlof nu genormaliseerd is. ‘Niet alleen de overheid moedigt het aan, ook werkgevers, collega’s en vrienden. Niemand kijkt op je neer als je een paar maanden voor je kind gaat zorgen.’

De regeling vermindert ook de seksediscriminatie bij sollicitaties, denkt Annie. ‘Sommige werkgevers zijn geneigd vrouwen “van een bepaalde leeftijd” niet aan te nemen, want wat nou als ze straks thuis zit met een baby? Met het gedeelde ouderschapsverlof gaat die redenering niet meer op.’