Commentaar: de peterseliegrens

Voorbij de peterseliegrens

De Spratly- en Paraceleilanden treft men niet aan in de reisgidsen van Holland International of Arke. Toch is de uitgestrekte tropische archipel onnoemelijk populair. Bij politici. Liefst zes verschillende landen claimen deze dorre rotspuntjes in de Zuid-Chinese Zee. Brunei, Maleisië, Vietnam, China, de Filippijnen en Taiwan vinden allemaal dat ze recht hebben om de eilandjes bij hun territorium te trekken. Daarvoor is een simpele reden: onder de eilanden, ruwweg halverwege Vietnam en Borneo, ligt een van ’s werelds grootste olie- en gasvoorraden.

Vooral China heeft er door de jaren heen geen twijfel over laten bestaan dat de twee eilandengroepjes, ondanks hun grote afstand tot China, Chinees zijn en blijven. In de jaren tachtig deed de Volksrepubliek nog verwoede pogingen om een permanente basis op de Spratly-eilanden te vestigen. Maar de kale en boomloze rotspuntjes — koraalriffen die net boven de waterspiegel uitsteken — bleken nauwelijks bewoonbaar. Nog in 1995 zette China, in een ultieme poging de andere claimlanden te intimideren, tijdelijk een groepje soldaten op het miniatol Mischief, nog geen honderd kilometer uit de kust van de Filippijnen, meer dan vijftienhonderd kilometer van China.

Nu lijkt er een oplossing voor de Spratly’s in zicht. Onder leiding van Maleisië wordt tijdens de Asean-conferentie deze dagen een code of conduct opgesteld voor de eilandengroepjes. Belangrijkste punt: geen bezetting meer van de Paracels of Spratly’s door troepen van een van de claimlanden. Maleisië wil verder dat het geschil over de eilanden wordt uitgevochten voor het Internationale Tribunaal voor het Zeerecht in Hamburg. Het is een flinke stap voor Maleisië, dat daarmee zijn zelfbenoemde positie als regionale macht lijkt te bestendigen.

Maleisië neemt wel een groot risico met deze strategie. Door het dispuut uit handen te geven aan het tribunaal kan het land zijn deel van de gasvoorraden verspelen.

Er zit bovendien nog een groot «maar» aan het initiatief: China is er niet bij betrokken. Het land is geen lid van de Asean Group en het heeft in een dispuut over een groepje eilanden bij Japan al getoond geen interventie te dulden van internationale gremia.

Toch is het voorstel van Maleisië een stap in de goede richting vanwege de pacificerende werking die ervan kan uitgaan in de regio: niet zelden kwam het in het verleden tot schotenwisselingen rond de eilanden.

Hopelijk kan de Spratly-code of conduct uiteindelijk zelfs leiden tot een blauwdruk voor andere ingewikkelde eilandruzies, zoals de beschamende Marokkaans-Spaanse vertoning rond het Peterselie-eiland.