Voorstelling zonder voordeur

De voorstelling gaat vanaf februari op een uitgebreide toernee. Inlichtingen: NES Theaters, 020-6227860.
Sommige theatervoorstellingen hebben geen voordeur. Je bent er binnen voor je het zelf in de gaten hebt. Maar tijd om achterover te leunen krijg je niet, noch het vertrouwde ‘licht uit, spot aan, acteur op’. Nee, er is opeens iets aan de hand, je raakt ergens in verzeild, je wordt aan iets medeplichtig gemaakt. Zo'n voorstelling is Postcards from the Stoned Age. De produktie heeft een niet geringe ambitie: ze handelt over ‘drugs als metafoor voor de zoektocht van de mens naar geluk, waarheid, troost en transcendentie’, aldus de folder. Of, om Simon Vinkenoog te citeren: ‘Achter de ervaring aan, voor het geluk uit.’

Op het speelvlak lijkt het bij binnenkomst al meteen een janboel. Er is wat afgeleefd meubilair bij elkaar gescharreld, er staan her en der kamerplanten, rechts voorin een tafel vol apparaten, links achter een kraaltjesgordijn met daarachter kledingrekken, er hangen vellen met teksten, er is een klein podium, daar weer achter hangt een groot videoscherm. Verder zwerven er over de speelvloer ettelijke microfoons.
De structuur van Postcards from the Stoned Age oogt simpel. De proloog is een citaat over de oneindigheid van de menselijke geest, de noodzaak om leeg te lopen via een soort ventiel, en de beperkingen van taal. Het citaat wordt gelezen door de acteur (Arie de Mol) en het is dermate complex dat de actrices (Gusta Geleijnse en Kathenka Woudenberg) voortdurend ingrijpen en de ingewikkelde tekst in hun eigen woorden samenvatten. Daarna volgen (in deel een) de ‘voorbereidingen’ op 'de trip’ en de verbeelding van de hallucinogene ervaring zelf (of het onvermogen erbij te kunnen). Deel twee van de voorstelling behandelt de frustratie (en de bijbehorende agressie) nadat de middelen zijn uitgewerkt en de gebruiker via een harde landing terug op aarde is. Deel drie is documentair van aard: we horen de verhalen van achtereenvolgens iemand die vanaf haar veertiende ongeveer alles heeft gebruikt wat ze te pakken kon krijgen, de semi-religieuze belevenissen van iemand die ketamine snuift (een middel waarmee bejaarden en poezen worden verdoofd), en de filosofieën over verre horizonten, uitgesproken door de paddenstoelverslaafde Terence McKenna, aan wiens breedsprakige teksten ook de titel van de voorstelling is ontleend. In de epiloog worden we getrakteerd op een orgastische explosie van beeld en geluid, een actrice bedankt ons vervolgens voor de aandacht, waarna Ramses Shaffy & Liesbeth List ons eraan herinneren dat het er aan gene zijde van de heuvels idyllischer uitziet dan aan deze kant. Einde.
Dit zouden de feitelijke observaties kunnen zijn van iemand die na twee uur schouderophalend de Rode Zaal van de Brakke Grond verlaten heeft. En als je niet houdt van voorstellingen zonder voordeur, kan ik me daar wel iets bij voorstellen. Hier worden andere poriën aangeraakt, andere zenuwen beroerd. Postcards from the Stoned Age ontroert, raakt en schokt op een niveau dat zich aan feitelijke podiumobservaties onttrekt. De proloog is komisch en irritant tegelijk, de poging om de binnenkant van hallucinogene ervaringen te laten zien werkt zeer verwarrend, de leegte na de kick levert een keelsnoerende, emotionerende identificatie met de drie spelers op, van de interviews wilde ik iedere regel horen terwijl maar de helft van de teksten werkelijk tot me doordrong, de heftige epiloog sloeg me tegen de leuning van mijn stoel.
Carina Molier heeft Postcards from the Stoned Age met haar spelers (en dramaturg Mart-Jan Zegers en vormgevers Pieter Smit en Hans Visscher) gemaakt. Carina Molier is een klein maar rijk oeuvre aan het bouwen, waarin verwarring, twijfel en chaos niet louter pijn en kramp zijn, maar ook een bron van inzicht. Daarin passen Godfried Bomans, Lorca, Lou Reed, Janis Joplin en een wijze Indiaan kalm naast elkaar. En de vraag: moet dit een wereldbeeld voorstellen? En het antwoord: jawel, waarom niet?
Is dit een recensie? Ik zou het niet weten. Mij ontbreken de woorden om precies te omschrijven waarom ik vrolijk en zeer aangeslagen uit deze voorstelling kwam. Zelf ben ik een conservatief drugsgebruiker (borrel en filtersigaretten). Postcards from the Stoned Age leidde me een wereld binnen die ik hoogstens als observator ken. Het aangename van de ervaring was dat de rondleiders geen vogelvluchtperspectief boden, maar me deelgenoot maakten van hun eigen verbazing. Dat is een mooi compliment voor kunstenaars.