DANSTHEATER

Vorm + herhaling + trauma: pure dans

Kontakthof mit Teenagern…

Dat hebben ze ’m toch maar mooi geflikt bij Julidans: de laatste choreografie die de vorig jaar overleden Pina Bausch maakte voor haar Tanztheater Wuppertal naar Amsterdam halen. Een oude titel, dat wel, Kontakthof is een choreografie uit 1978, rond 2000 opnieuw ingestudeerd met Damen und Herren ab ‘65’, in 2009 dus met pubers vanaf '14’. Die aanhalingstekens betekenen: ze waren 14 (of 65) toen het werk begon, nu zijn ze ouder, gerijpter. De titel is een mooi raadselachtig woord, vooral door dat 'Hof’, wat hofhouding kan betekenen, maar ook binnenplaats, hoeve, erf of kring. De handeling, de vertelling, heeft alles van doen met ballroom, de onhandigheid van de dansschool, de eerste vertrappelde tenen in de eerste versplinterde foxtrot, getekende voetstappen op de vloer (stafkaart voor de veldslag die 'tango’ heet), zweet in de oksels, de superieure lach van de lui die 'het’ al goed kunnen. Trauma’s kortom, vooral als er werd 'af-gedanst’ op eindsoirees, in grote, sfeerloze balzalen in middelgrote provincieplaatsen.
Die balzaal vormt het kleinste gemene veelvoud van alle versies van Kontakthof (ontwerp: Rolf Borzik, lichtontwerp: Roger Irman), een ruimte met een ongebruikt toneeltje inclusief nondescript voordoek, alle wanden wit en ook het plafond, de doorleefde dansvloer van lelijk donkerbruin fineer, zaaltjes waar je tegenwoordig de voorfase van het eerste stadium van de pre-audities moet doorlopen voor de Idols van deze dagen, maar waar vroeger, ergens in de jaren vijftig en zestig, de puistenkoppen en petticoats de eerste beginselen van de Weense wals kregen ingemasseerd.
Het dansmateriaal is globaal hetzelfde als in de versies van 1978 en 2000, dat geldt ook voor het kleurpatroon van de kostuums (donkere pakken voor de jongens, zuurtjeskleuren voor de garderobe van de meiden), zelfs de meestal neutraal mee- en doorlopende geluidsband van kwadraatkitsch uit het revue-, vaudeville- en Music-For-The-Millions-repertoire lijkt identiek. Dat doet er niet toe. Bausch zoekt niet naar mensjes-met-kunstjes maar naar mensen-met-ziel, gezichten die ontstaan in de tijd. Haar vorm is als altijd strak, gedisciplineerd, nooit modderig, altijd geaard, nauwkeurig in haar lijnen en bewegingspatronen. De herhaalde diagonaaldans van de heren, voorafgegaan door die ene dame met haar elegante, kokette en minimale verleidingsbeweginkjes, blijft briljant in haar eenvoud. Evenals de eindeloos lijkende kringdans van het hele ensemble, waarin heupwiegend wordt gevarieerd op dagelijkse strelingen van het eigen lijf: haar, schouders, heupen, oorlellen, borst, lippen. De grap van het bedelen om muntjes voor het hobbelpaard, dat, als-ie het eenmaal doet, een treurige mechaniek produceert terwijl de meerijdende dames keer op keer onaangedaan meebewegen - het werkt ook hier. De les heupwiegen-in-drieën, op de muziek die Chaplin maakte voor zijn kelnerdans uit Modern Times, pakt ongemeen hilarisch uit, net als het wedstrijdje 'smachten’ en de hardloop-act van de man met de bangmaakmuis. Door het ogenschijnlijk emotieloze dansmateriaal en de permanente herhaling van de Duitse schlagers raakt de kijker niet afgeleid maar juist geconcentreerd op de persoonlijkheid van de 26 dansers en de tijdloosheid van de lulligheden waar ze doorheen moeten. Mijn voorstel: een reprise volgend jaar op het Holland Festival!

Kontakthof mit Teenagern is volgend seizoen op tournee, helaas vooral in Frankrijk. www.pina-bausch.de. Kontakthof with Ladies and Gentlemen over '65’ is uitgebracht op dvd, met een tekstboek in vier talen, uitg. L'Arche, Parijs. Over het maken van de voorstelling Kontakthof mit Teenagern is de documentaire Tanzträume gemaakt, door Anna Linsel en Rainer Hoffmann. De film verschijnt voorjaar 2011 op dvd