2010: Beroemdheid next door - Linda de Mol

Vriendin voor alle vrouwen

Ze groeide uit tot de bekendste televisievrouw van Nederland, en ook een beetje van Duitsland. Met haar eigen tijdschrift LINDA. wil ze de vrouwen van Nederland deelgenoot maken van haar heel normale leven.

Linda de Mol in ‘Ik hou van Holland’. Het programma had op het hoogtepunt drie miljoen kijkers. © Freek van Asperen / ANP

Ze zat emotioneel op slot, vertrouwde ze haar lezers later toe. Een rottige tijd achter de rug die eindigde in een relatiebreuk waar de boulevardpers van smulde. Ze voelde zich ‘een gewoon mens met pijn en ellende’. Geen ideale situatie kortom om zich gedurende drie uur live televisie in de ziel te laten kijken.

De aflevering van Zomergasten op 26 augustus 2007 – 892.000 kijkers – bevatte alle ingrediënten voor een avond goede televisie: Linda, icoon van volksentertainment, te gast in wat presentator Joris Luyendijk ‘de eregalerij voor de elite’ noemde. Linda, die zorgvuldig waakt over haar imago, in gesprek met de journalist die onthulde dat ook hard nieuws kunstmatig wordt geregisseerd. Linda, de blonde publieksfavoriet, die zou gaan vertellen wat volgens haar ideale televisie is. Het werd een teleurstelling. Pogingen van Luyendijk om Linda haar schild te doen laten zakken, liepen uit op niks. Haar naturel gezicht, dat dankzij de botoxspuit een paar jaar had teruggewonnen op de tijd, gaf weinig prijs. ‘Ik zit in een periode in mijn leven waarin ik de regie niet kan laten gaan’, zei ze. If anything nam ze de regie over, die avond.

Linda: ‘En jij bent ook niet het soort man wat ehm daar op een vervelende manier op navraagt, dus… ehm, dat vind ik eigenlijk heel prettig.’

Joris: ‘Dank je, dank je. Ja, en tegelijk – ja, dat is namelijk – het gekke namelijk ik zag tijdens het fragment, zat ik te denken van – van hoe jij tot nu toe hebt ge… wat je hebt verteld over die onzekerheden en zo en dacht ik: ja, van de ene kant geloof ik haar, en van de andere kant heb ik het idee dat ik toch word ingepakt.’

Linda: ‘Echt? Hoe zit ik jou in te pakken?’

Joris: ‘Nou, ja, dit bijvoorbeeld. Zie je?’

En dus is er LINDA., het tijdschrift waarin het Gooi als bereikbare lifestyle wordt gepresenteerd

Linda: ‘Haha, doe ik het nu?’

Joris: ‘Ja, hier doe je het.’

Inpakken. Het vat haar talent goed samen. In de jaren tachtig pakte ze als negentienjarige jonge kijkers in heel Europa in als presentatrice van Eurochart Top 50, waarin ze popsterren interviewde in keurig Engels. In de jaren negentig was ze een charmante verschijning bij huwelijksshows, songfestivals en muziekprogramma’s. Ze pakte zelfs onze stijve oosterburen in. Haar grote doorbraak als televisiepresentator was niet voor eigen publiek, maar voor het Duitse rtl als presentator van Traumhochzeit. Duitsland bleek gek op haar. Zo vulde ze het gat dat Frau Antje achterliet en drong ze Rudi Carrell naar de achtergrond. Maar in tegenstelling tot Ellen Soeters, het blonde fotomodel dat het Nederlandse kaasvrouwtje speelde, die tot schrik van de Duitsers naakt op de cover van de eerste Nederlandse Playboy verscheen, hield zij haar kleren aan. Aanbiedingen voor een naaktshoot waren er genoeg, maar liever niet. Ze wilde met goed fatsoen kinderprogramma’s kunnen blijven presenteren.

Met LINDA. (met punt en hoofdletters) pakt ze haar lezers in. Was Margriet ooit het tijdschrift voor de gewone Nederlandse vrouw, haar glossy past bij een nieuwe eeuw. Het recept: artikelen over haarzelf als everywoman, gecombineerd met verhalen die uit het leven gegrepen zijn (‘mijn kind heeft adhd’, ‘mijn huwelijk overleefde de crisis niet’). En verder: heel veel spullen, reizen en kleding ‘die wij leuk vinden’. Zocht de Margriet-vrouw het plezier binnenshuis, LINDA. gaat erop uit, naar de spa met vriendinnen of funshoppen. Die leuke laarsjes voor de kinderen scoren, en die iets te dure jurk voor jezelf.

Sinds het beginjaar 2003 zijn de pagina’s van het succesvolle tijdschrift een geraffineerde mix van enerzijds gewoon en anderzijds de hang naar een luxer, glimmender, zongebruinder leven. Ook jij mag shoppen in Milaan, ook jij mag prosecco drinken op het terras, ook jij bent een sexy vrouw, een goede moeder, Hollands welvaren, vamp en knuffeldier tegelijk. Tip: huur voor je verjaardag eens Guido de oesterman in en probeer dan maar niet te giechelen als hij een oester bij je naar binnen laat glibberen. Maar weet wel: niets komt vanzelf. Ja, ze is de ster, met een geschat vermogen van 24 miljoen. (Geschat, want zelf weet ze het ook niet precies.) Maar dat soort luxe is een verdienste, een beloning die haar toekomt omdat ze zich ‘het hompeschompes heeft gewerkt’.

Het ‘eerste personality magazine van Nederland’ is een voorbeeld van celebrity celebrating celebrity. Zelf prijkt ze iedere editie op de cover, poserend als Jackie Kennedy, of gewoon als zichzelf op een Vespa in Italië. La dolce vita. Binnenin: interviews met haar familieleden, haar vrienden. Voor het nummer dat afgelopen zomer verscheen ter ere van haar vijftigste verjaardag – ‘Happy B-day. 50 en nog een mega-bucketlist’ – haalde de redactie alles uit de kast. LINDA. is Linda en dat mogen de lezers weten. Ze wordt geïnterviewd door Kees van Nieuwkerk in een landhuis in Barcelona. Hij kreeg een vragenlijstje mee van zijn vader Matthijs. Celebrity celebrating celebrity. De stroeve confrontatie in Zomergasten zeven jaar eerder heeft een plek gekregen in Linda’s zorgvuldig gesponnen levensverhaal. Als een tegenslag, tekenend voor een moeilijke periode die godzijdank voorbij is. Nu, op haar vijftigste verjaardag, mag ze stralen als de meest succesvolle tv-vrouw van Nederland, als boegbeeld van een imperium dat háár naam draagt en excelleert in het verkopen van feel-good entertainment.

De Mols stukgelopen relaties zijn het bewijs dat zij niet anders is dan haar miljoenenpubliek

De inspiratie komt van overzee. Ze bewondert Oprah mateloos als persoon. Ze ziet die rol ook voor zichzelf, maar dan met een gewoon randje. Een beroemdheid van wie de voornaam genoeg is, van wie smaak wordt gekopieerd door een schare trouwe fans. Vrouwen zoals zij met dezelfde twijfels en die zichzelf dezelfde pleziertjes gunnen. En dus is er LINDA., het tijdschrift waarin het Gooi als bereikbare lifestyle wordt gepresenteerd. En net als bij Oprah is er liefdadigheid om de minder gefortuneerden eventjes het gebrek te doen vergeten. Oprah deelt plasmaschermen en zonvakanties uit. De Linda Foundation haalde in 2013 421.083 euro op bij haar fans. Het geld werd verdeeld in de vorm van cadeaubonnen van Albert Heijn, C en Intertoys. Want: ‘Geven is nog leuker dan krijgen.’

Ze doet ook dingen anders. Ze is er trots op dat ze nooit een rol speelde in een reclamefilmpje waarin ze een wasmiddel of biermerk aanprijst. Subtiel, dat lijkt meer haar stijl. Liever product placement in haar successerie Gooische vrouwen, waarmee de glitter, maar ook de roddel en de intriges van deze enclave op vrolijke wijze in heel Nederland de huiskamers binnenkomen. Liever een advertorial in LINDA. Liever geselecteerde winkels in de stad waar een sticker met haar naam op de etalageruit zit, alsof ze hier zomaar zou kunnen binnenwandelen tijdens een rondje shoppen.

Haar opmars naar de positie van meest bekende televisievrouw van Nederland begint halverwege de jaren zestig, in een hoekwoning op de St. Vitusstraat in Hilversum, direct aan het spoor. Het zijn de jaren waarin Mies Bouwman Het Dorp opent en het monopolie van de publieke omroep wordt getart door mediapiraten die vinden dat het vlotter en jonger moet. Het zijn de jaren waarin, zoals historicus James Kennedy beschrijft, de Nederlandse elite gewillig meebuigt met de tijdgeest. Ontzuiling, individualisering, directe behoeftebevrediging, meritocratie, kortom tegen alle sociale aardverschuivingen van de roerige jaren zestig werd in Nederland niet teruggevochten door een stramme bovenlaag, ze werden juist omarmd.

Het gezin De Mol is wat je midden-twintigste-eeuwse Hollandse middenklasse zou kunnen noemen, met kampeervakanties in de zomer en zelfgemaakte soep met ballen voor op zaterdagavond bij de buis. Vader De Mol is een gevierd zanger en muzikant die het reizende bestaan met de band vaarwel heeft gezegd om bij zijn gezin te zijn. Hij neemt vervolgens een kantoorbaan bij een bedrijf dat licenties regelt voor films en tv. Later, in de jaren zeventig, wordt hij directeur van de piratenzender Radio Noordzee Internationaal. Moeder Hannie is secretaresse bij de Avro. Ze hebben elkaar leren kennen toen John eens in de studio kwam voor een televisieoptreden. Uit hun huwelijk wordt John de Mol junior geboren, de grootmogul van de commerciële televisie. Linda is zijn negen jaar jongere zus.

In 1968 maakt ze als vierjarige haar mediadebuut. Op de radio, als kinderstemmetje bij Kleutertje luister. Daarna komt Avro’s kinderkoor en op haar twaalfde heeft ze een eerste klus als presentatrice. In de jaren dat het gezin in Los Angeles woont transformeert ze, in de woorden van haar biograaf, tot ‘een lekkere blonde meid, een “beach bimbo”’. Niet dat ze tekent voor dit soort kenschetsen. Haar biografie is ongeautoriseerd.

Een studie rechten aan de VU wordt na drie jaar voortijdig beëindigd. Het is niet te combineren met een druk leven voor de camera’s. Een huwelijk volgt, met Fred, de diamantair die nette pakken draagt en een leuke flat in Amsterdam-Osdorp heeft. Ze hebben elkaar ontmoet op de dansvloer van een discotheek op het Leidseplein. Vier jaar later volgt de breuk. Volgens haar omdat ze uit elkaar zijn gegroeid. Volgens hem omdat ze te veel de touwtjes in handen wil houden. De volgende relatie knoopt ze aan met haar regisseur Sander. Er worden twee kinderen geboren. In een kluwen van verhalen over intrige en overspel blijft ze twaalf jaar later alleen achter met haar zoon en dochter in Oud Crailoo. Dat is de villa die ze met Sander kocht van een gepensioneerde kolonel, en waarvan destijds het dak lekte. Vóór de verbouwing voelde het voor haar ‘als Beiroet’.

De Mol zou het verschrikkelijk vinden als mensen Ik hou van Holland politiek zouden duiden

De stukgelopen relaties zijn tegenslagen. Tegelijkertijd zijn ze het bewijs dat zij niet anders is dan haar miljoenenpubliek. Aan het begin van het decennium waarin Linda de Mol geboren werd, registreerde het cbs ruim 5500 echtscheidingen. In 2010 waren dat er bijna 35.000. De problemen die zij meemaakt, zijn de problemen van iedere Nederlander.

Als in 2007 Trots op Nederland het politieke toneel betreedt, doneert haar broer 35.000 euro aan deze partij die de Nederlandse cultuur wil behouden. Bij de officiële lancering in april 2008 zet oprichter Rita Verdonk de missie van Trots op Nederland uiteen. Verdonk wil Nederland behoeden voor de grillen van een niet nader gespecificeerde ‘ze’ die ‘overal slavernijmonumenten wil oprichten’ en ‘zelfs ons sinterklaasfeest wil afschaffen’.

De maand daarvoor was Linda voor het eerst op televisie als presentator van een nieuwe show, Ik hou van Holland. De begintune, luid gezongen door een studiopubliek gekleed in rood-wit-blauw, is haar welbekend. Het zijn de regels waarmee begin jaren dertig de joodse tenor Joseph Schmidt in Nederland een enorme hit scoorde. Diezelfde regels zong haar vader in de jaren zestig op televisie bij de Vara. Voor haar show is de traditionele accordeonmuziek vervangen door een beat, maar de woorden zijn hetzelfde: ‘Ik hou van Holland/ ’t Landje aan de Zuiderzee/ Een stukje Holland/ Draag ik in mijn hart steeds mee/ Op heel deez grote aard/ Al ben ik van huis en haard/ Is ’t kleine Holland/ Mij het meeste waard’.

Het is een spelshow, met quizvragen en meedeinen op Hollandse klassiekers. Deelnemers moeten het lied eerst raden. Om het moeilijker te maken wordt er soms een acteur ingehuurd als voorzanger: een kleine, kale Chinees die zogenaamd onverstaanbaar is. Gekleed in een jasje met delftsblauw motief, een microfoon met de nationale driekleur in de hand, brabbelt meneer Cheung de melodie van De troubadour, Huilen is voor jou te laat of een andere gouwe ouwe uit de geschiedenis van het Nederlandse lied. Meneer Cheung krijgt van haar een aai over de bol en het publiek gaat uit zijn dak. Het decor bestaat uit bossen tulpen, plastic koeien en afbeeldingen van molens. Zij is het ideale middelpunt van deze Hollandse hyperrealiteit. Op het hoogtepunt zijn er drie miljoen kijkers. In 2009 krijgt haar show de Beeld en Geluid Award voor het beste amusementsprogramma.

Maar natuurlijk is het allemaal met een knipoog bedoeld. En er is geprobeerd zo veel mogelijk allochtone BN’ers in het programma te krijgen, maar daar zijn er nu eenmaal weinig van, vertelt ze in 2011 tijdens een interview met Twan Huys bij Nova College Tour. Een van de studenten in het publiek merkt op dat het niet gaat om de deelnemers, maar om de context. Als je in het Wilders-tijdperk Ik hou van Holland maakt, bestaat er dan een risico dat zo’n programma een politieke lading krijgt? Korte stilte. ‘Nee.’ Ze zou het verschrikkelijk vinden als mensen haar programma politiek zouden duiden. Bovendien, er werd heus wel over nagedacht, over multicultureel Nederland. Als er bijvoorbeeld een vraag over Hollandse lekkernijen in het programma zit, zo legde ze uit, ‘dan komt de roti echt wel voorbij, en het broodje shoarma, alle dingen die van buiten komen’.

Met Kerst, vroeger thuis, maakte haar vader zelfgeschreven menukaartjes op de typemachine, in het Frans. Hilariteit in het gezin die ene keer, toen pommes croquettes op tafel kwamen. Toen Linda vijftig werd was er een feest voor haar vrienden en familie in haar eigen tuin met lange tafels vol schalen mediterraan eten, scroppino’s en caipirinha’s. Want diep van binnen is ze een bourgondiër.

Aan de lezers van LINDA. werd nadien verslag gedaan, alsof hun vriendin ze bijpraatte over een feest dat ze wegens omstandigheden helaas hadden moeten missen. Ook al zijn ze in werkelijkheid misschien anders, ‘de vrouwen zoals zij’ voor wie LINDA. bedoeld is, op de pagina’s van haar tijdschrift mag het idee leven dat er geen onderscheid bestaat. Daar telt niet dat zij dingen heeft die zij niet hebben: een personal trainer aan huis, financiële onafhankelijkheid, een tijdschrift waarin ze wordt omschreven als ‘dapper’ omdat ze durft te zeggen dat ze zichzelf dik vindt.

Omgekeerd hebben zij dingen die zij niet heeft: schulden, buren op een paar meter afstand, de mogelijkheid om anoniem in een restaurant te zitten. Maar misschien werken zij zich niet het hompeschompes.


Bronnen: LINDA.; [lindanieuws.nl](lindanieuws.nl); Reinhard Bauer, Linda de Mol: De glamour van een Gooische vrouw, uitgeverij Van Praag; Linda. De columns: Acht jaar lang lachen, huilen en weer opstaan, uitgeverij Nieuw Amsterdam; interview met Linda de Mol in Nova College Tour