Vroeger, ja vroeger

Johan Derksen werkt al twintig jaar bij Voetbal International. De laatste jaren in de hoofdredactie. In de aanloop naar het wereldkampioenschap in Frankrijk krijgt VI te maken met de concurentie van het nieuwe blad Sportweek en de onwil van Team Holland, dat zo veel mogelijk geld proberen te vangen. Bedelen om een quote. ‘Mensonterend natuurlijk.’ ..LE IN 1994, TIJDENS HET wereldkampioenschap in Amerika, spraken de spelers van het Nederlands Elftal niet met de verslaggevers van het weekblad Voetbal International.

Een boycot.
Johan Derksen, adjunct-hoofdredacteur: ‘Ik had in mijn column geschreven dat ze saai waren en niets te melden hadden. Grijze muizen, die term. Zou jij er wakker van liggen? Zij wel. Als ze dan grijze muizen waren, dan stonden ze ons ook niet meer te woord. We kregen straf.
Toen dacht ik: laat ik dit eens heel pragmatisch oplossen. Dan stop ik toch met mijn column. Laf en makkelijk aan de ene kant, maar ik los er veel problemen mee op. Je bent toch een beetje een speelbal van die snotapen.’
Schijnbaar onbevreesd draait Johan Derksen in zijn ruime werkkamer z'n verhaal af. Over hoe het voetbal verpest wordt. Door te veel belangen, door grof geweld en door te grote ego’s. Het is allemaal niks meer. Vroeger was alles beter.
Derksen: 'De voetballerij is z¢ gevoelig geworden. Rancuneus. We hebben vijf jaar geleden een negatief verhaal over Feyenoord geplaatst en er zijn nu n¢g spelers van die club die niet met ons willen praten. Een kritisch verhaal schrijven, dat kan kennelijk niet in de nineties.’
DERKSEN ZIT voor op zijn stoel. Hoofd en borst recht vooruit. Zelf is hij, zal hij meermalen opmerken, altijd een vrije en onafhankelijke jongen geweest. Echt een jongen uit de sixties. Zo eentje die niet tegen 'schuimbekkende autoriteiten’ kan. Hij draagt zijn haar nog lang, over de oren, het voorhoofd en rond de wangen. Een dikke snor en dunne baard onttrekken een groot deel van het gelaat aan het zicht. Een grote sigaar zorgt voor een rookgordijn.
'Vroeger was sportjournalistiek een spannend jongensboek. Avontuur. Romantiek. Je zat in een cafÇ of bij een speler thuis. Je ging met z'n allen stappen. Hoeren en sloeren. Er werd niks gepubliceerd, dat was de erecode.
Dat bestaat niet meer. Kluivert neemt echt geen journalist van Voetbal International meer mee als hij een meisje oppikt van de disco.
Nu bel je David Endt, de persvoorlichter van Ajax, en krijg je een afspraak in de kille perskamer van de Arena. Overal zitten groepjes, iedereen wil Ajax interviewen. Jij krijgt ook een verhaaltje. Dat schrijf je op en dan fax je het trouw naar David Endt. Die neemt het door met de speler en belt terug. Dit moet eruit en dat moet eruit. De nieuwe tendens is dat je ook de kop er al boven moet zetten.
Voetbal International heeft nog nooit betaald voor een interview, maar ook dat zal binnenkort wel moeten. Als je tijd moet kopen, dan hÇb je tijd te kopen.
Mijn karakter zegt: val maar lekker dood. Dan interviewen we je toch niet.’
TOCH PAST HIJ zich aan. Hij werkt al twintig jaar bij Voetbal International. Samen met hoofdredacteur Cees van Cuilenborg. Zijn tegenpool. De samenwerking verloopt naar volle tevredenheid. De slimme bladenman Van Cuilenborg let op de centen en Derksen doet het redactionele werk.
'Ik ga heel humaan met de mensen om. Maar Cees en ik runnen dit blad vrij autoritair. Journalisten doen altijd wat zij zelf leuk vinden. Wij werken hier voor de lezer en niet voor onszelf. Een eigen mening? Dan moet je wel een hele grote jongen zijn. Ik hou niet zo van die blagen die in de krant een eigen mening mogen geven’
Nee?
'Neu. Hou ik niet zo van. Die streep ik hier allemaal weg. Dat is voor de journalisten wel eens moeilijk, hoor. Hebben ze een leuk idee met aardige argumenten en dan zit hier een meneer met lang haar en een snor die zegt dat het gelul is.’
Waarom kom je niet tegen de voetbalwereld in opstand?
'Omdat ik de verantwoordelijkheid heb over zestig man. Als ik mijn karakter zou volgen, is de consequentie dat ik hier binnen mum van tijd 25 man de deur uit moet gooien. Zo is de situatie. Ik zit in een geweldige dwangbuis. Je denkt toch niet dat ik het leuk vind om een rubriek te maken met vragen als: “Wat is je laatst gelezen boek?” Dat is vrijwel altijd De ontvoering van Heineken. Of weer een voetballer uit de provincie die erg lollig wil zijn en roept: “Het telefoonboek.” En dacht je dat ik het leuk vind dat op de vraag: “Van welke muziek hou je?” ¡edereen zegt: “De top-40” of “RenÇ Froger”? Dat zijn wel de best gelezen rubrieken, volgens het lezersonderzoek. Wie ben ik om ze eruit te halen?’
EENS, EIND jaren zeventig, werd Voetbal International gemaakt door vijf bevlogen jongens. Keihard werken. Een verbod op CAO-boekjes. Echtscheidingen. De oplage? Hetzelfde als nu: rond de tweehonderdduizend. Na het wereldkampioenschap zal dat even twintigduizend meer zijn, maar weer snel teruggolven naar tweehonderduizend. Tot het rond het volgende grote toernooi weer gaat stijgen.
Ook eerder waren er andere bladen op de markt: Kick, EÇn-Nul, Spits en Voetbal Revue. Van het nieuwe blad Sportweek raakt Derksen niet echt in de war. Dat is geen concurent. Wel voor Sport International, het maandblad dat ook door de redactie van Voetbal International wordt gemaakt. Dat zal daarom de komende twee maanden wekelijks verschijnen.
HET GAAT anno 1998 niet best met de voetballerij, zo veel wordt duidelijk uit een gesprek met Johan Derksen. Neem de coaches. De meesten heeft hij niet hoog zitten. De straftraining die de selectie van PSV op tweede paasdag kreeg!
Derksen: 'Zo ga je toch niet met volwassen mensen om? Advocaat die van Sparta verliest en door emoties overmand in zijn domheid z'n portefeuille beschikbaar stelt. Dan behandelt hij zijn spelers als kleuters en eist hij tegelijkertijd dat ze persoonlijkheden in het veld zijn. Ik zou me doodgeneren om op een persconferentie uit te spreken dat de volgende dag dertig volwassen kerels strafwerk krijgen.’
Goeie trainers zijn er niet veel in de Nederlandse competitie.
'Ze presteren heel weinig en zijn afhankelijk van het spelersmateriaal dat ze van hun voorzitter krijgen. Het komt voor dat een trainer tien jaar een speler traint. Dan komt zo'n jongen op zijn twintigste aan en kan hij niet koppen. Is hij dertig en heeft hij tien jaar onder zo'n vent getraind, kan hij nog niet koppen!
Wiel Coerver! Dat is de enige goeie trainer die ik heb meegemaakt. Die zei tegen de ouders van jongetjes van zestien: “Jullie zoon is een talent. Haal hem van school en ik maak hem miljonair.” De vader van Jantje Peters stuurde zijn zoon. En die van Frankje Thijssen. En van Jan van Deinsen. Alledrie werden ze miljonair.’
En Guus Hiddink?
'Die man heeft vier wedstrijden per jaar en ik heb niet de indruk dat die man het daar erg druk mee heeft.’
Louis van Gaal?
'Hoe zo'n man zich kan ontpoppen tot een geweldige volksmenner wanneer zijn cluppie kampioen wordt. Natuurlijk ben je blij, maar bij Louis neemt dat gevaarlijke vormen aan. Op het Museumplein schreeuwde hij: “Wij zijn beter dan Rotterdam”, en: “Wij zijn beter dan Eindhoven.” Met overslaande stem. Ik werd een beetje bang van hem.’
MAAR DE GROTE MASSA voetbalgekken vindt Johan Derksen niet eng. Dat zijn z'n eigen lezers.
Derksen: 'Ik kom bij een wedstrijd en dan zie ik voor me hoe zo'n man ’s(ochtends in de provincie opstaat. Hij heeft een eerbare baan als boekhouder of hoofdonderwijzer van de plaatselijke school. Die doet dan oranje klompen en een oranje overall aan en zet een oranje pet op. Dan denk ik: hoe komt iemand daartoe? Ik kan het me helemaal niet voorstellen.’
Gestoord maar ongevaarlijk. Maar er is ook de steeds groter wordende groep gevaarlijke gekken.
'Dat wordt hÇÇl beangstigend. Als ik hier niet meer werk, ga ¡k niet meer naar het voetbal. Ik ga niet voor mijn plezier ergens heen waar ik regelmatig echt bang ben. Voetbal is leuk en voor de rest niks. Een van de aardigste bijzaken van het leven, maar allerminst belangrijk. Het is vaak verschrikkelijk. Je zit meer te letten op de agressie in de vakken. Of het niet jouw kant opkomt. Tv-journalisten als Barend en Van Dorp en Jack van Gelder worden, met name in Rotterdam, schandalig bedreigd. Die kunnen niet zomaar uit de auto stappen. Ik ben voetbalverslaggever en dan is het toch te gek voor woorden dat ik een week politiebescherming moet hebben.’
Hij steekt nog eens een nieuwe sigaar op.
'Een beleidsbepaler van Feyenoord zegt me in vertrouwen: “Wij zeggen naar buiten toe altijd dat we honderdvijftig gekken hebben, maar dat zijn er natuurlijk eigenlijk vijftienduizend.” Nou ja! Vijftienduizend gekken, die z¡jn niet in de hand te houden.
Het is echt heel ernstig hoor. Vroeger ging je met je vader naar het voetbal. Dan ging jij ook van zo'n club houden, werd je supporter en nam je je kind weer mee. Tegenwoordig is het onverantwoord om met je zoontje naar het stadion te gaan. Moet je rennen voor je leven omdat je kind een Ajax-sjaaltje om heeft. Alleen de jeugd die wil vechten en rotzooi trappen gaat nog naar het voetbal. De voetballiefhebber zoekt ander vertier. De hele avond kan hij voetbal kijken op Canal+ en de gewone zenders. In Voetbal International vindt hij de achtergrondinformatie bij de beelden. Thuis krijgt hij geen steen op zijn hoofd.
Het is toch hemelschreiend dat Veronica nu een serie uitzendt waarin die idioten op tv met een bivakmuts en een zonnebril op de meest gruwelijke dingen mogen zeggen over iemand die vermoord is. Dat dat een goede zaak is en dat als zij de kans hadden gehad, zij hem hadden doodgestoken. Die mensen krijgen van een medium als Veronica een heel machtige buis ter beschikking om die onzin uit te braken. En ze willen juist maar ÇÇn ding: in de publiciteit. Daarvoor breken ze de boel af en slaan ze mekaar op de bek. Veronica moet vooral niet lullen over journalistieke vrijheid. Dat vind ik z¢ schunnig. Ik zou meteen opzeggen als ik lid was.
Wij negeren supportersgeweld. Soms kun je er niet onderuit, als een wedstrijd wordt gestaakt of zo. Maar onze kolommen staan niet open voor relschoppers die de rel schoppen om in de kolommen te komen. We hebben eens een foto geplaatst van zo'n rel. De telefoon stond roodgloeiend. Allemaal gasten die die foto wilden nabestellen. De raddraaiers laten wij niet aan het woord. Dat zal dan journalistiek wel helemaal fout zijn hoor. Maar zolang ik hier zit, blijft het zo.’
DE MANAGERS die op het voetbal afkomen, ook al zoiets. Wie bekende Nederlander wil worden, kan volgens Derksen maar het beste in de voetballerij gaan. 'Voetbal trekt een boel ijdele mensen aan. Goed voorbeeld is Jos Staatsen. Niemand kende hem, totdat hij een functie kreeg in het betaalde voetbal. Toen werd hij bekende Nederlander. Maar voetbal is een emotionele tak. Zo'n Staatsen roept: dat gaan we even bedrijfsmatig runnen. Nou, dat kan helemaal niet. Want er wordt bedrijfsmatig gerund t¢tdat de wedstrijd begint en die bal tegen de paal gaat. Dan slaat iedereen op tilt, worden er trainers ontslagen en spelers verkocht. Het enige wat die Staatsen heeft bereikt, is dat Johan Cruijff geen bondscoach geworden is en dat Sport7 een ramp is geworden.’
Wanneer wordt Cruijff wel bondscoach?
Derksen, die tot jaloezie van collega’s bevriend is met Johan Cruijff: 'Cruijff wordt geen bondscoach meer. Die denkt: bekijk het maar! Drie keer is hij het bijna geworden en drie keer heeft Rinus Michels, een heel ijdele man, het tegen willen houden. Belachelijk! Stel je voor, die man heeft een naamsbekendheid groter dan Philips. Met Cruijff de boer op naar het WK in Amerika. Dan had je zo verschrikkelijk veel pr bedreven voor het Nederlandse voetbal!’
Gaat Nederland winnen met Hiddink aan het roer?
'Ach, Hiddink. Hij heeft ÇÇn ding dat niemand anders heeft: vleugelspitsen - Zenden en Overmars. Dat bestaat niet meer. De verdedigers van de tegenpartij hebben nog nooit tegen drie aanvallers gespeeld. Die worden gÇk. Gaan fouten maken, rare overtredingen.
Maar het zal wel iets worden met twee spitsen en vier middenvelders. Want er mag vooral niet verloren worden.
Nee, heel wat anders dan vroeger. Toen was Nederland een brutale natie. Mannen als Cruijff, Suurbier, Krol, Neeskens en Van Hanegem. Die hadden overal schijt aan. Die lieten de hele wereld even zien hoe het moest.’