Vrouwen van de Atlas

Rabat - In de glossy Femmes du Maroc werd afgelopen maand Touda aan het woord gelaten, een achttienjarig meisje afkomstig uit een klein en vooral afgelegen Berber-dorp uit de Hoge Atlas: ‘Ik ben nu vijf jaar getrouwd’, zei Touda, 'en mijn man is wel aardig voor me, hij slaat me tenminste niet. Op mijn vijftiende raakte ik zwanger maar na een half jaar kreeg ik een miskraam. Volgens de arts was mijn lichaam nog te jong om een zwangerschap aan te kunnen. Daarbij werkte ik gewoon door, hout sprokkelen, water halen, koken. Het leven is hard voor vrouwen bij ons in het dorp. De meeste van mijn vriendinnen zijn op hun elfde getrouwd. Veel van hen zijn na een week of een maand door hun man weer verstoten.’
Er zijn ook meisjes in dorpen in die contreien, rondom de vierduizend meter hoge berg Toubkal ten zuiden van Marrakesj, die al op hun zevende worden uitgehuwelijkt. Het huwelijk wordt dan nog niet 'geconsumeerd’ maar ze komen wel al bij hun schoonfamilie terecht, zodat ze 'opgevoed’ kunnen worden door hun man. Hierover vertelt de 25-jarige Otman, die zijn inmiddels twaalfjarige vrouw op negenjarige leeftijd huwde: 'Onze ouders hebben ons uitgehuwelijkt, maar niet tegen mijn zin in. Nu weet ik tenminste zeker dat ze schoon is, dat niemand haar heeft aangeraakt, dat ze nog nooit met een andere man heeft gepraat, en dat ze me zal gehoorzamen. Ik richt haar zo af dat ze me zonder ook maar een kik te geven gehoorzaamt. Zo behandelen we onze vrouwen hier en zo weet ik ook zeker dat ze er nooit vandoor zal gaan. Trouwens, waar moet ze heen? Nu woont ze bij ons maar ik probeer haar wel een beetje te ontzien. Ze is nog jong en kan nog niet alles. Ik raak haar nog niet vaak aan.’
Deze Otman en zijn jonge vrouw zijn getrouwd volgens eeuwenoud gebruik: het voorlezen van de fatiha, het eerste hoofdstuk van de koran. Volgens de Marokkaanse wet moet een meisje achttien jaar zijn om te mogen trouwen. Maar de wet en de bureaucratie hebben nog niet heel Marokko bereikt. Otman doet daar zijn voordeel mee: 'We zijn getrouwd volgens de fatiha. Ik wil het huwelijk pas officieel maken als ik zeker weet dat ze me bevalt. Persoonlijk vind ik dat ik niks slechts doe. Onze profeet Mohammed trouwde Aïcha, die ook pas negen was.’
Er zijn dorpen in de Hoge Atlas waar de meeste veertienjarige meisjes al weer gescheiden zijn, vaak met kind. Ze moeten zich maar zien te redden, vervallen niet zelden tot de bedelstaf of gaan de prostitutie in. Een paar Marokkaanse ngo’s doen hun best de mensen uit dit soort dorpen voor de wet te laten trouwen, zodat de echtgenotes rechten krijgen. Behalve dat dit op enig verzet stuit, laat ook het verleden zich niet altijd gemakkelijk bureaucratiseren. Sommige vrouwen zijn meermalen getrouwd, en hebben kinderen uit verschillende huwelijken. Om die kinderen van hun bastaardstatus te bevrijden zouden deze vrouwen van hun huidige man moeten scheiden, opnieuw één voor één met hun ex-mannen moeten trouwen én van hen moeten scheiden, om uiteindelijk weer met hun huidige man te trouwen.