Vrouwen vooruit!

Het begon allemaal met Bridget Jones. Zij, protagoniste van Bridget Jones’s Diary van Helen Fielding, was de eerste heldin van ‘thirtysomething’ in de literatuur aan wie vele vrouwen zich konden (en durfden) spiegelen. Bridget had een baan bij de televisie, kettingrookte en dronk stevig. Ze was onverbloemd op zoek naar liefde, maar ook naar seks; naar genegenheid, maar ook naar de ideale panty’s. Ironisch tot op het bot, maar niet teleurgesteld. Strijdbaar, maar niet radicaal. Neurotisch, maar niet hysterisch.

Bridget Jones’s Diary werd wereldwijd een bestseller. Er zijn inmiddels Bridget-websites, Bridget-zwaaisjaals, -koffiemokken en -fanclubs. En: Bridget is niet langer alleen.
In haar kielzog is er een reeks vergelijkbare hoofdpersonen de literatuur binnengekomen, en er zullen nog velen vol gen. Candace Bushnells roman Sex and the City sloeg aan, net als Animal Husbandry van Laura Zigman. Of In the Drink van Kate Christensen, een roman over een gefrustreerde schrijfster die mijlenver is verwijderd van waar (en wie) ze zou willen zijn. Maar ze verzinkt niet in zelfmedelijden, integendeel: ze zuipt wodka als water en maakt overal grappen over. Harde grappen. Vooral over zichzelf. Kristensen: ‘We zijn het punt voorbij dat we moeten bewijzen dat we wat voorstellen door onszelf serieus te nemen. Het feminisme heeft ervoor gezorgd dat we kunnen lachen om ons gewicht. De tijd is gekomen dat vrouwen grappig moeten zijn.’
Ander hoogtepunt: The Girls’ Guide to Hunting and Fishing van Melissa Bank, een verzameling onderling verbonden korte verhalen. Bank stuurde na een gebruikelijk aantal teleurstellingen een verhaal naar Zoetrope, het tijdschrift van regisseur Francis Ford Coppola. In 1993 won ze een verhalenwedstrijd. Ze had de moed haar verhalen te sturen naar agente Molly Friedrich. De rest werd een zoete droom.
Uitgever Viking las het manuscript, sloeg achterover van bewondering en betaalde Bank 275.000 dollar. Een intensieve publiciteitscampagne volgde, plus de geboorte van een nieuw genre: smart women’s fiction. Gebaseerd op Banks verhalen, over sterke vrouwen die zich niet laten nekken door het leven, hoe tegenvallend ook, maar die met humor als wapen de wereld trots en zelfverzekerd tegemoettreden. En vooral geen zelfmedelijden tentoonspreiden.
Afgelopen vrijdag presenteerde het tijdschrift Lust & gratie zijn nieuwe nummer, m/v zoekt m/v. Lisa de Rooy overhandigde het eerste exemplaar aan Melissa Bank, die toch op tournee was. In haar dankwoord onderstreepte Melissa Bank de smart women’s fiction-hype. Ze neuzelde een citaat van Philip Roth om al het proza van mannelijke schrijvers af te doen als gesublimeerd achter de pik aan lopen. De tijd was rijp voor vrouwen, of zoiets.
In de zaal werd besmuikt gereageerd. Alleen uitgever Vassallucci zag er wel iets in. Enkele aanwezige Lust & Gratie-schrijfsters schaamden zich plaatsvervangend. Smart women’s fiction - zolang er nog steeds bij wordt gezet dat het literatuur van een vrouw is, kan het niet deugen. Zoals Josien Laurier zei: 'Literatuur is gewoon goed of niet goed. Dat gedoe over vrouwen en mannen…’
Melissa Bank monotoonde verder. Haar Amerikaanse enthousiasme sloeg dood. (Alleen achter de Perdu-bar was er nog volop leven.)
De Lust & Gratie-schrijfsters na Bank waren een verademing: gewoon goede literatuur. En dat die vrouwen smart zijn, dat zag en hoorde je zo wel. Op die vrouwen hoeft geen etiket geplakt, achter hen hoeft geen publiciteitscampagne gezet te worden. Wat ze schrijven is voldoende.