TELEVISIE

Vuilbekkend en potloodventend

Villa Achterwerk

Zou het zijn omdat er volgens de cultuurelite ‘nooit iets fatsoenlijks op de televisie is’ (behalve bij de BBC, waarvan ze waarschijnlijk als recentste The Singing Detective zagen) dat ik bij god niet weet waarover te schrijven – uit overdaad? Grote ondernemingen: de programmering rond het Filmfestival; het multimediale project De Eeuw van de Stad; de negendelige reeks documentaires De oorlog samen met de dertiendelige jeugdserie 13 in de oorlog; de negendelige reeks tv-films van jonge makers One Night Stand 4; de achtste reeks Kort!, tien korte fictiefilms van alweer jonge filmers; de 35 (!) Darwin-delen Beagle (een zo verbluffende onderneming dat je niet gelooft dat het verder kwam dan de plek waarop het door Hans Fels werd bedacht). En dan doe ik nog veel omroepen, genres en makers te kort. Er moet dus gekozen, en de winnaar is… Villa Achterwerk van de VPRO. Omdat het viert dat het 25 jaar bestaat; omdat het een ongelooflijke hoeveelheid programma’s heeft geproduceerd van gemiddeld uitzonderlijk niveau; omdat kindertelevisie zo ongeveer het belangrijkste genre is, als tenminste een samenleving beoordeeld wordt op de manier waarop ze haar jeugd serieus neemt; omdat uitgerekend kinder-tv het stiefkind van de programmering is als het gaat om geld, ruimte en media-aandacht. De financiële kaalslag en de inhoudelijke vervlakking onder invloed van commerciële concurrentie zijn angstaanjagend. In periodes dat het Nederlands elftal belazerd presteert ligt dat voornamelijk aan het ontbreken van talent; bij kindertelevisie loopt dat (met volle prijzenkasten door internationale festivals) gewoon rond – zij het werkloos in het genre waarin het meester is.
En nee, het lucht helemaal niet op dat woedend neer te schrijven.
‘Komt vrienden, niet deze tonen’ dichtte Schiller. Natuurlijk blijven er lichtbakens en Villa Achterwerk is daar het belangrijkste van. Zelfs als je niet echt fan bent van het huidige The Popgroep (half mensen-, half poppendrama waarvoor de makers in menig land subiet in het cachot zouden belanden, al was het alleen maar vanwege Baby Justin, een pop die straattaal vuilbekkend en potloodventend menig actrice de stuipen op het lijf jaagt), dan nog zit daarin zoveel brutaliteit, gein, satire, en parodie dat het een verademing is. Bovendien staan ze in de traditie van de Villa-formule waarin ze, half presentatoren, half zelfstandig onderdeel, een lijn door het programma vormen, steeds onderbroken door op zichzelf staande programma-onderdelen met voor elk wat wils (waarbij ‘elk’ niet geldt voor de liefhebber van auditief en visueel schreeuwend cartoonwerk). Onderdelen voor kinderen gemaakt, maar waarin ook vaak kinderen hoofdpersoon zijn. Formule die een kwart eeuw geleden door Burny Bos en Trudy van Keulen is ontwikkeld, om meteen maar even namen te noemen van twee van de vele Groten die Villa Achterwerk tot iets unieks maakten en maken. Geen beginnen aan opsommen. Kijk op Wikipedia onder Villa Achterwerk en je weet niet wat je ziet. Een deel van de schatkist kunt u zelf terugzien (of opnemen) in de jubileummarathon van 3 op 4 oktober. Van 23.30 tot 12.00 uur een nacht lang Theo en Thea onderbroken door een korte documentaire over twintigers wier taal en stijl is ge- of misvormd door Rembo en Rembo. In de ochtend Villa-toppers aller tijden plus Wouter Bos, Plien en Bianca en vele BN’ers In de kast. Met taart van Abel toe. Van harte gefeliciteerd en aanbevolen.
Ook aanbevolen: Profiel door Dorothée Forma van poldermoslim Mohammed Cheppih (evenbeeld en tegenhanger van Leon de Winter). Zondag 4 oktober, Nederland 2, 23.15 uur.

25 jaar Villa Achterwerk; jubileummarathon in de nacht van zaterdag 3 op zondag 4 oktober, Nederland 3