Vuile handen

Corruptie is als een hoer: je mag er eigenlijk niet heen, maar je doet het wel, stiekem, het bevredigt eventjes en na afloop voel je je soms vies en schuldig. Maar nog geen half uur later denk je: allemachtig, wat was het eigenlijk een mooie vrouw.

Medium opheffer mafia milo

In Italië vertelt iedereen op de televisie dat het land aan die corruptie kapotgaat. Ze hebben er zelfs bewijzen voor: signor Astroiani, een burgemeester van iets, heeft geld ontvangen van signor Libelli, een grote aannemer. Er zijn foto’s gemaakt, er bestaan geluidsopnamen van, er zijn telefoongesprekken afgeluisterd, maar iedereen ontkent en niemand wordt veroordeeld, want echt bewijsbaar was het niet, en de rechter blijkt ook corrupt. Ook daar zijn bewijzen van, maar die gelden weer niet als bewijzen.

Toen ik vijf jaar geleden even in Rome was, zei iedereen die ik sprak dat het land ‘binnenkort’ zou 'vastlopen’ door de corruptie.

Dat had ik vijf jaar daarvoor ook gehoord.

Nu zei een kennis: 'Het is nog nooit zo erg geweest als nu. Je krijgt niets meer gedaan zonder corrupt te zijn. Iedereen heeft vuile handen.’ De kennis wees me allerlei bouwprojecten aan die niet werden afgemaakt. De aannemer was neergeschoten, failliet, gevlucht of verbleef nog gewoon in zijn buitenhuis op het platteland.

Ik heb op internet gekeken naar een Engels boek over het Italiaanse financiële systeem, maar heb dat niet gevonden. Misschien bestaat het ook niet. Waar ik vooral nieuwsgierig naar ben is de rol van de maffia. Italianen praten daar niet graag over tegenover buitenlanders. Ze zeggen alleen: 'Ze laten jullie met rust. Echt. De maffia is alleen maar geïnteresseerd in geld van de overheid. Grote bouwprojecten, grote subsidies.’

Maar ik wil iets anders weten. De maffia moet ongelooflijk rijk zijn. Wat doen ze met al dat geld? Waaraan wordt dat besteed? Hoe wordt er dan betaald? Hoe beïnvloeden ze de economie? Een Nederlandse journalist vertelde me onlangs dat de Italiaanse maffia ook in Nederland investeert. Dan denk ik toch: wat heb je aan het misdadig verkregen geld? Ik kan me voorstellen dat ik de misdaad in ga, om op een makkelijke manier geld te verdienen. Maar dat doet de maffia al lang niet meer. Ze moeten verdomde goed de Italiaanse wetgeving kennen, weten hoe de geldstromen lopen, in de gaten houden waar ze hun geld in kunnen investeren en dat vervolgens beheren. Als ik dat allemaal goed zou kunnen, zou ik de legale weg bewandelen. Want wat zou mijn misdadige instelling me dan nog voor voordeel opleveren? Ik snap dat je alle kennis die je niet hebt kunt inhuren als maffiosi. Maar dat kun je als je legaal werkt ook. Daarbij zou ik opmerken dat je met legale arbeid rijker kunt worden. Bill Gates lijkt mij nog altijd rijker dan de rijkste maffioso - terwijl ik vermoed dat de moeite die beiden moeten doen om geld te verdienen misschien wel even groot is. Met andere woorden: wat heb je aan misdaad als je hard moet werken om misdadig te zijn? Dat begrijp ik niet.

Mijn Italiaanse kennis legt mij uit dat het grootste gevaar dat de maffia bedreigt de opkomst van de middenstand is. Die middenstand mag niet te arm zijn. Als je de bakker geld afperst, kan hij geen brood meer bakken en heeft niemand meer brood. Dus de bakker laat je ongemoeid. De maffia heeft zelfs baat bij uitbreiding van de bakker, want dan kunnen ze hem eventueel wél afpersen. Een en ander heeft tot gevolg dat er vaak driedubbele boekhoudingen worden bijgehouden, en dat er een levendige handel in wederdiensten is ontstaan.

Ik vroeg: weten jullie hoe de allerrijkste maffia-godfathers nu eigenlijk leven?

'Heel eenvoudig. Vaak op het land. Op een boerderij. Ze houden van het land en hun familie’, was het antwoord.