Waar bleven de belgische helikoptermiljoenen?

Louis Tobback, de flamboyante voorzitter van de Vlaamse socialisten, had er wakker van gelegen. Navo-secretaris-generaal Willy Claes en EU-commissaris Karel van Miert zagen hun ‘wereld instorten’. Geen van de drie zegt iets te weten van de vijftig miljoen frank (meer dan 2,5 miljoen gulden) smeergeld van de Italiaanse helikopterbouwer Agusta dat aan het eind van de jaren tachtig naar de partijkas zou zijn doorgesluisd. Toch zullen precies Claes en Van Miert moeten uitleggen hoe het komt dat zij hier niets vanaf wisten, en vooral hoe het komt dat er van het geld in de partijboekhouding niets is terug te vinden.

Karel van Miert was in 1988, toen het contract voor de aanschaf van de legerhelikopters werd ondertekend, nog partijvoorzitter. Volgens hem had hij altijd uitdrukkelijk verboden om buitenlandse rekeningen te openen of geld te aanvaarden van wapenfabrikanten. Van Miert beweert ook dat in die tijd de SP geen enkele band meer had met adjunct-partijsecretaris Wallyn, die vorige week na zijn arrestatie heeft bekend het geld van Agusta in ontvangst te hebben genomen. Wel geeft Van Miert toe dat de SP het in de jaren tachtig financieel moeilijk had: dure verkiezingscampagnes en vooral de miljoenen die de partij moest ophoesten voor de noodlijdende linkse krant De Morgen. Giften van bedrijven voor partijen waren heel gewoon en wettelijk ook niet verboden.
Tobback vermoedt dat de vijftig miljoen in allerlei kleine mantelorganisaties van de partij zijn verdwenen. Dit conglomeraat van verenigingen zonder winstoogmerk staat bekend als de Socialistische Gemeenschappelijke Actie. De SGA moest met steeds minder enthousiasme het geld voor De Morgen bij elkaar sprokkelen. De Morgen ging in 1986 failliet en Van Miert geeft toe dat de partij toen ook zelf aan de rand van het bankroet stond. Inmiddels is bekend geworden dat 25 miljoen frank is afgevloeid naar de NV Studin, een van de SGA-financieringsmaatschappijen, die intussen is gefuseerd met NV De Roos, de uitgever van De Morgen.
De huidige Navo-baas Willy Claes was eind 1988 als minister van Economische Zaken samen met de ondertussen afgetreden minister van Defensie Guy Coeme mede-ondertekenaar van het Agusta-contract. Het Belgische ministerie van Economische Zaken is bij dit soort aankopen vooral geinteresseerd in economische compensaties en de daaruit voortvloeiende werkgelegenheid. Een heikele kwestie omdat ook ‘communautaire’ en dus taalgrensoverschrijdende belangen meespelen. Willy Claes had pas in een later stadium een 'lichte voorkeur’ voor Agusta, een Italiaans staatsbedrijf dat zich samen met de ondertussen failliete overheidsholding Efim binnen de corrupte invloedssfeer van de Italiaanse socialistische leider Bettino Craxi bevond. De goedkeuring van Claes kwam er pas nadat Agusta extra investeringen had beloofd, onder andere in een nieuw bedrijf in het Limburgse Lummen, een gemeente in het kiesarrondissement van Claes.
Claes zegt iedereen recht in de ogen te durven kijken en is bereid voor de Luikse onderzoeksrechter te verschijnen, ook al geniet hij als Navo-secretaris-generaal diplomatieke onschendbaarheid.