Michael Jackson

Waar een kluis, is een weg

Als één zin achterhaald is geraakt in de popmuziek, dan is het wel deze: ‘Die was toch al dood?’ De dood staat een nieuwe cd niet in de weg, zelfs een nieuwe tour niet. Elvis tourt nog steeds de wereld rond, althans zijn beeltenis op een scherm, ondersteund door zijn band van weleer. 2Pac dook op een concertpodium op als hologram.

Medium muziek

Bij studiomateriaal zijn de praktische hobbels nog makkelijker te nemen. Waar een kluis is, is een weg. Het nadeel laat zich uittekenen: het betreft hier vrijwel altijd materiaal dat nog niet gereed was, of ronduit afgekeurd door de overledene. In het tweede geval is een nieuwe release altijd slecht nieuws, in het eerste geval meestal. Wat veel scheelt, is de mate van perfectionisme van de overledene, en de mensen die met zijn nalatenschap aan de slag gaan.

Michael Jackson was een bijna ziekelijke perfectionist, dus dat materiaal dat hij zelf (nog) niet goed genoeg bevond nog steeds de moeite waard kan zijn, ligt dan voor de hand. En degene die met zijn materiaal aan de slag ging om postuum toch nog een Jackson-album eruit te persen is, als dat dan toch kennelijk moest gebeuren, wel degene waar je dan op zou hopen. Timbaland, die het team met producers leidde: niet alleen zijn talent is evident, maar ook de hoge mate waarin hij door het werk van Jackson is beïnvloed. Datzelfde geldt voor Justin Timberlake, die in een postuum duet opduikt: al zijn hele muzikale sololeven wordt hij vergeleken met Jackson.

Dat is dan ook de eerste conclusie na het beluisteren van dit postume album van Michael Jackson: dit had veel beroerder kunnen uitpakken. (Zoals Michael in 2009, bijvoorbeeld.)

Het album klinkt eigenlijk vaak zoals je je zou voorstellen dat Michael Jackson anno 2014 zou klinken. Tegelijk is dat het probleem: in de beste jaren van zijn leven (en dat waren niet de laatste) klonk Michael Jackson juist niét zoals je je kon voorstellen, hij liep vooruit op het voorstellingsvermogen van anderen.

Interessant aan Xscape is dat de originele demo’s van de acht nummers aan de luxe versie van het album zijn toegevoegd, zodat hoorbaar is voor welk deel van het eindresultaat Jackson zelf verantwoordelijk is, en voor welk deel de muzikanten en vooral producers die het overnamen. Het grootst is het verschil bij het beste nummer van het album: Do You Know Where Your Children Are, een nummer waarvan de zanglijn ietwat doet denken aan Jacksons klassieker Wanna Be Startin’ Somethin’, en de tekst net zo dreigend en donker is als de titel doet vermoeden. Het origineel klinkt nu extreem gedateerd, omdat het drijft op een geluidspalet dat in de jaren tachtig gebruikelijk was en dertig jaar later gelukkig niet meer. De gitaarsolo is zelfs volledig verdwenen. Andere tijden.

Het is zeer voorstelbaar dat de nieuwe versie, die fris en eigentijds klinkt, over dertig jaar als net zo gedateerd wordt ervaren, maar feit is dat de dreiging van de tekst veel indringender wordt in het nieuwe, kalere arrangement. Opvallend ook: Timbaland durfde te schrappen. Het veel te lange titelnummer maakte hij niet alleen veel beter, hij gooide er ook bijna twee minuten uit.

Voor Nederlanders interessant is de originele versie van Love Never Felt So Good: een in de jaren tachtig bij een van zijn bezoeken aan Nederland hier met vrijwel alleen Nederlandse muzikanten opgenomen nummer dat destijds op de planken bleef liggen. Het kan niet tippen aan het werk van Jackson dat het destijds wél tot een album schopte, maar tegelijk maakt het feit dat dit nummer een afvallertje is duidelijk hoe sterk Jackson in die jaren glorieerde in popliedjes.

Dat geconcludeerd hebbende: dat het hier nu echt bij moge blijven.


Michael Jackson, Xscape (Sony Music)

Beeld: Michael Jackson op de Super Bowl XXVII in Pasadena, 1993 (John Kuntz/Reuters).