Waarde lezer, lezeres,

Vorig jaar publiceerde de Britse journalist Nick Davies het veelgeprezen boek Flat Earth News, waarin hij schetst hoe commercieel denken goede journalistiek ondermijnt. Dat de journalistiek een steeds sneller draaiend meningencircus is, heeft volgens Davies niet alleen te maken met het gevecht om lezers en kijkers, maar ook met de voortgaande bezuinigingen op redacties.
‘De belangrijkste reden waarom berichtgeving steeds meer draait om meningen, citaten en reacties’, zei hij begin dit jaar in een interview in De Groene Amsterdammer, ‘is dat ze gratis zijn. Een mening kost alleen een telefoontje.’
Nick Davies is somber over de toekomst van de journalistiek. Hij ziet wel een redding: nieuwe eigendomsverhoudingen. Nu de grote uitgevers hun titels laten wegzinken in de economische malaise moeten de lezers het heft in eigen hand nemen en hun lijfkranten en lijfbladen kopen. Onder het kopje ‘NRC is van ons’ deed journalist Joris Luyendijk een paar weken geleden in zijn weblog daadwerkelijk een oproep aan de abonnees van ‘zijn’ krant. Luyendijk rekende het snel uit: NRC Handelsblad staat te koop voor zo’n 65 miljoen euro, de krant heeft ruim tweehonderdduizend abonnees, als die stuk voor stuk een obligatielening verstrekken van driehonderd euro, dan kan de krant een lezerscoöperatie worden. ‘Het is louter gekkigheid’, eindigt Luyendijk zijn blog, maar als iedereen meedoet, ‘dan schrijven we maandagochtend wereldwijd persgeschiedenis.’
Louter gekkigheid? De Groene Amsterdammer is in feite sinds jaar en dag van zijn lezers. Een ‘makelaarsblaadje’, zo werd De Amsterdammer in 1877 genoemd toen hij werd opgericht. Maar de makelaars die het weekblad stichtten, waren representatief voor de vrijzinnige burgers die wilden dat over de politiek van de hoofdstad met liefde maar ook met kritiek werd bericht. Zoals het programma in het eerste nummer luidde: ‘Wij zullen trachten onafhankelijk en onbevreesd te zijn; geene partij zal ons regeeren, niet gaarne zouden wij de onafhankelijkheid onzer beschouwingen opofferen aan eenig politiek belang.’
Daar zouden wij graag ‘enig commercieel belang’ aan toevoegen.
Natuurlijk, De Groene Amsterdammer moet zorgen dat de begroting sluitend is, maar de woorden ‘rendementseisen’ en ‘winstmarges’ zijn in onze geschiedenis niet doorslaggevend geweest. Onze eventuele winst gebruiken we om de kwaliteit van ons blad te verbeteren. Onze uitgeverij wordt niet bestuurd door ceo’s en cfo’s met dik betaalde salarissen en glanzende lease-auto’s. Onze uitgeverij heeft louter tot doel De Groene Amsterdammer uit te geven en daarbij hoeven wij onze oren naar niemand te laten hangen, behalve naar u, onze lezers. En terwijl wij ons onttrekken aan het steeds rappere mediacircus neemt u in getal toe. De redactie spant zich wekelijks in om de waan van de week, de dag, het uur achter zich te laten en met weloverwogen meningsvorming de snelle oordelen te overstijgen. Juist in deze, ook voor de journalistiek, onbehaaglijke tijd is een waarachtig onafhankelijk blad, een blad dat nadenkt vóórdat het tot een mening komt, onmisbaar.
Tot onze vreugde lijkt u daar net zo over te denken. De Groene Amsterdammer heeft een goed jaar achter de rug. Het aantal vaste abonnees groeit gestaag en substantieel; de losse verkoop is bijna verdubbeld in vergelijking met vorig jaar. Zelfs de adverteerders weten ons in toenemende mate te vinden.
Toch kunnen wij uw kerstgift nog bijzonder goed gebruiken. U weet dat wij op sobere voet leven, ergens tussen ‘Hollandsche eenvoud’ en, zoals oud-hoofdredacteur Martin van Amerongen het noemde, ‘beschaafde armoede’ in. Onze ambities zijn groter dan onze krappe beurs. We willen graag meer stukken van grote denkers publiceren, we hechten aan onze medewerkers in verschillende buitenlanden en sturen hen ook graag op pad, we willen graag voorop lopen bij technische ontwikkelingen als het e-Book, en we willen graag bijeenkomsten organiseren voor onze lezers, zoals we dit najaar deden over ‘Twintig jaar val van de Muur’ in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Voor al die zaken is geld nodig, dat wij niet hebben.
Omdat wij u buitengewoon dankbaar zijn voor uw gift geven wij de lezers die ons meer dan 25 euro schenken graag een uniek boek cadeau. Met de hulp van Groene-biograaf Rob Hartmans stelden wij Lang leve de nestbevuilers! samen, de geschiedenis van de twintigste eeuw in twintig Groene-stukken. Het boek zal niet in de handel komen. Van een lyrische beschrijving van de eerste vlucht per vliegtuig over het Kanaal uit 1909 tot de beroemde ddr-reis van oud-redacteur Han Lammers in 1967; van een subtiel portret van Chamberlain door oud-redacteur Loe de Jong tot Bram de Swaans verslag van de Beatles in Blokker; van een aangrijpende reportage over de Watersnoodramp van Max Dendermonde tot een beschouwing over pornografie van oud-redacteur Geert Mak – het boek geeft een rijk beeld van de eeuw die De Groene Amsterdammer van begin tot eind volgde.
Lezers die meer dan vijftig euro doneren, krijgen eveneens het Groenecertificaat om een familielid of vriend drie maanden lang ons weekblad cadeau te doen.
U kunt uw gift overmaken naar giro 4670444.
Wij wensen u een goede Kerst en veel voorspoed in 2010.

Xandra Schutte, hoofdredacteur
Teun Gautier, uitgever

PS Het nummer dat u nu in handen heeft, het dikste dat wij ooit maakten, is voor drie weken. De volgende Groene verschijnt op 7 januari en is opnieuw extra dik.