Belastingrechercheur

Waarheidszoekers: Suzanne Giardina-van Kampen

In ons kerstnummer over waarheid en leugen laten we verschillende ‘waarheidszoekers’ aan het woord. Hoe weten ze waar de waarheid eindigt en de leugen begint? Vandaag Suzanne Giardina-van Kampen, belastingrechercheur.

Medium rc20131216 suzanne giardina 02

‘Ik ben niet bang om aan tafel te zitten met mensen die het niet zo nauw nemen met de wet. De fiod onderzoekt onder andere ernstige belastingfraude. Ook heb ik meegewerkt aan fiod-onderzoeken naar handel met voorkennis, witwassen, oplichting en toeslagenfraude – witteboordencriminaliteit. Fraude komt overal in de samenleving voor, bij zowel grote en kleine bedrijven als bij particulieren. Fraudeurs weten dat ze ooit tegen de lamp kunnen lopen. Als wij langskomen dan is dat het moment van de waarheid.

Een zaak komt bij ons binnen via de Belastingdienst zelf of wordt extern aangemeld door bijvoorbeeld een tip van een klokkenluider. Als er een redelijk vermoeden van strafbare feiten is gaan wij aan de slag. Wat is er al aan bewijs? Heeft iemand een verleden met fraude? We maken een plan, waar ook het verhoren van de verdachte en diens omgeving toe behoort.

Voor het verhoren zijn allerlei technieken, maar ik zeg altijd dat je het ook van nature in je moet hebben. Ik heb tijdens mijn studie achter de bar gewerkt, waar je sociale vaardigheden opdoet door praatjes te maken met gasten en leert mensen in te schatten. De crux is om tijdens een verhoor in een sfeer van vertrouwen tot iemand door te dringen. Je moet een band opbouwen. Sommigen willen graag praten en ervaren het als een opluchting als alles eindelijk boven water komt. Ze hebben zich soms jarenlang moeten inhouden. Daar staat een groep tegenover die heel goed kan leven met leugens en er geen moeite mee heeft om ook tegen jou te blijven liegen. Dat is pijnlijk en fascinerend.

Aan de buitenkant kun je leugens niet zien, maar je wéét dat er iemand voor je zit vanwege een vermoeden van bedrog. De kunst is dus om erdoor heen te prikken. Soms vermoed je wel dat iemand zit te liegen. Het is een optelsom van draaien, zenuwachtig zijn, een warrig verhaal vertellen waarvan de details niet consequent zijn. Soms voel je dat er iets blijft hangen en je daar steeds niet doorheen komt.

‘Je zoekt naar de gevoelige plek’

Als het dan wél lukt – door opeens de goeie vraag te stellen of het hele verhaal nog eens rustig opnieuw te laten vertellen – dan ben ik trots. Je zoekt naar de gevoelige plek, en je bent ook bezig om bewijsmateriaal te verzamelen. Er zijn ook verdachten die zwijgen, op advies van hun advocaat of om iemand te beschermen. Dan is het niet anders en moet je het doen met de feiten en de omstandigheden die je al hebt.

Ik stel me altijd open op; ik ga niet liegen om iets gedaan te krijgen. Dat werkt tegen je, want het gaat juist om vertrouwen. Waar je voor moet waken is dat je zelf niet wordt uitgespeeld. Iemand gaat hengelen of zijn compagnon ook is gearresteerd, of is nieuwsgierig wat een getuige allemaal heeft verteld. Op dat soort vragen mag en zal ik niet zomaar antwoord geven.

Als fiod doen we meestal ook een doorzoeking om bewijzen te vinden. Je probeert het zo netjes mogelijk en met respect voor de spullen uit te voeren. We dragen waar nodig handschoenen en slofjes. Alles wordt doorzocht: computers, administratie, correspondentie, de boekhouding, bonnen van uitgaven, of er eventueel cashgeld en drugs aanwezig zijn. Ik heb daar geen moeite mee. Je bent gefocust, want je zoekt bewijsmateriaal. Het is zoals het is. Ooit werkte ik bij de thuiszorg en daar moeten mensen zich privé aan je kunnen overgeven; met hen had ik wel eens medelijden.

Waar ik echt niet tegen kan is als je te maken hebt met mensen met een professionele vertrouwenspositie, zoals boekhoudkantoren en accountants, die zelf aan het frauderen slaan. Of mensen die frauderen met toeslagen. Misbruik maken van een systeem dat bestemd is voor de zwakke mensen in de samenleving, daar kan ik heel boos om worden.

Bij beroepstesten kwam ik vroeger op school altijd naar voren als iemand die geschikt is voor een sociaal beroep. Maar ik was altijd goed in het vak economie. Na mijn hbo-opleiding fiscale economie ben ik via een stage bij de Belastingdienst beland, al snel kwam ik terecht bij het fraudeteam en later bij de fiod. Ik doe iets voor de samenleving, als misdaadbestrijder, en ik kan oprecht zeggen dat ik daar trots op ben.’