Waarom mag commercie niet?

Het socialisme dat je van je ouders kende, had drie pijlers: voorwaarden scheppen voor iedereen om zich maximaal te ontplooien; elk mens gelijkwaardig behandelen; rechtvaardige verdeling van de rijkdommen.

Ik sla de krant open en lees dat Marcel van Dam en Paul Witteman voor één avondje ‘Lagerhuis spelen’ op een of andere universiteit het mooie bedrag krijgen van 42.000,- (tweeënveertigduizend gulden). Bij navraag aan mensen die het weten kunnen, hoor ik dat Paul Witteman voor een weekendje 'voorzitten’ maar liefst 35.000 (vijfendertigduizend) gulden vraagt. Marcel van Dam zit daar iets onder met twintigduizend piek. Tja.
Biefstuksocialisme - men maakt gebruik van zijn bekendheid. Ik hoor steeds de vraag: wat is er mis mee?
Een paar dagen later sla ik weer de krant open. De Vara wil een commerciële omroep worden.
Je kunt het bericht niet geloven. Ik stam nog uit de tijd dat mijn moeder en ik (mijn vader kon niet mee) met een bus naar de Vara-studio gingen. Daar werden we door een man die Tom Pauka heette verwelkomd. Hij vertelde ons het verhaal van arme arbeiders die met centen, dubbeltjes en kwartjes - dat was hun hele weekloon ongeveer - de Vara hadden opgericht om een socialistische stem te laten horen tegenover de katholieken, de gereformeerden en vooral de liberalen van de Avro.
Socialisme stond voor solidariteit, voor: 'voor alle mensen’ en meer gespecialiseerd: voor alle mensen die het niet hadden zoals jij: ongeschoolden, werklozen, zieken, bejaarden.
Na afloop kregen we een glaasje prik in de kantine, wat ons warme gevoel eerder aanwakkerde dan doofde.
En nu wil de Vara commercieel.
'Mensen veranderen niet’, zou mijn vader zeggen. Hij had een keer Harry Mulisch in een sportauto gezien en vervolgens over het communisme op Cuba horen heilsoldaten; vader moest erom lachen.
Zo moet ik lachen om Marcel van Dam en Paul Witteman, die twee van de commerciële omroep de Vara, de omroep van miljonair Youp van ’t Hek, de miljonair Sonja Barend, de miljonair Jack Spijkerman, de miljonair Paul de Leeuw, en zo zullen er nog wat rondlopen. Ik ken de prijzen in Hilversum - niemand van degenen die ik heb opgenoemd verdient minder dan drie ton per jaar. 'Waarom mag dat niet?’ Ik weet het niet.
Het treurige is dat elke mediajournalist je kan vertellen dat wanneer de Vara een commerciële omroep wordt, zij niet de kijkcijfers zullen halen die ze nu halen, nu de Vara voor een deel gefinancierd wordt uit de omroepbijdrage, dus van het geld dat u en ik aan de belastingen afdragen.
De Vara bij SBS en Net5, zodat De Telegraaf mede-eigenaar van de Vara wordt? (Want de Vara is mede-eigenaar van SBS.) Het socialisme - de politiek voor de gewone man. 'Voor de gewone man’, was dat ook niet zo'n Vara-begrip?
We zijn geen gewone mensen.
We verdienen een paar ton, en laten de markt van vraag en aanbod onze prijs bepalen: 35.000 gulden per weekend.
Aan de poort staat een onrechtvaardig behandelde asielzoeker - hij wordt niet gehoord, want Paul Witteman en Marcel van Dam spelen Lagerhuis voor kijkcijfer 6, ten behoeve van De Telegraaf en de andere eigenaars van de Vara-SBS-Net5-combinatie. En die reportage komt er ook niet over die asielzoeker, want daar is geen geld voor, en daar kijkt toch niemand naar. Tom Pauka sprak ons nog toe op die middag. Hij vertelde dat hij niet alleen radioman was maar ook schrijver. We konden zijn boek in de boekhandel kopen. Hij hield zijn boek omhoog. 'Dat had hij nou niet moeten zeggen’, zei mijn moeder.