Commentaar: Wagner

Wagner in Auschwitz

Krantenbericht één: «De Israelische radio gaat voor het eerst sinds de oprichting van de joodse staat een opera uitzenden van de Duitse componist Richard Wagner. Op het programma staat de lyrische opera Tristan und Isolde, gedirigeerd door Daniel Barenboim. De Israelische primeur is lange tijd tegengehouden door nabestaanden van slachtoffers van de jodenvervolging. Wagner, de lievelingscomponist van Adolf Hitler en lange tijd ook van Friedrich Nietzsche, geldt als een belangrijke weg bereider van het nationaal-socialisme. Zijn muziek werd meermaals gespeeld bij het verbranden van vermoorde joden in de ovens van Auschwitz.»

Hier klopt dus weinig van. Tristan und Isolde is geen lyrische opera. Toen Hitler aan de macht kwam, lag de — onmiskenbaar antisemitische — componist al vijftig jaar onder een grafsteen in zijn eigen achtertuin. Auschwitz had inderdaad een eigen kamp orkestje, dat géén Wagner op het repertoire had en niet werd ingezet bij de werkzaam heden in de verbrandingsovens van het concentratiekamp.

Krantenbericht twee: «In de kleine stad Rishon de Zion gaat het plaatselijke symfonieorkest in het najaar Wagner in de concert zaal brengen. Het orkest koos wel voor de politiek onverdachte Siegfriedidyll uit de tetralogie Der Ring des Nibelungen.»

Hier klopt helemaal niets van. Wagners tetralogie bevat geen Siegfriedidyll, wél een duet tussen Siegfried (held) en Brünnhilde (heldin), dat thematisch aanleunt tegen de compositie voor kamerorkest die Wagner, in januari 1869, schreef ter gelegenheid van de geboorte van zijn zoontje Siegfried (geen held).

Krantenbericht drie: «Een projectontwikkelaar heeft toestemming gekregen om in de looierij bij het voormalige nazi-concentratiekamp Auschwitz een disco te openen. Dat heeft het gemeentebestuur van de stad Oswiecim, in het zuiden van Polen, meegedeeld.»

En dat bericht is op zijn beurt weer te ongelooflijk om waar te zijn. Helaas zullen wij het moeten geloven. De Polen waren immers al antisemieten voordat Richard Wagner geboren werd.