Wanbeheer legt Bosnië lam

Sarajevo - De inwoners van Sarajevo mogen deze week weer eens door de sneeuw naar hun werk ploeteren. Dat is geen kleinigheid. Al heeft de stad maar een half miljoen inwoners, de omringende bergen dwingen Sarajevo om zich kronkelend uit te strekken over een dikke twintig kilometer. Dat maakt de tram die forensen over de ruggengraat van de stad heen en weer brengt bijna tot een eerste levensbehoefte. Het is waarschijnlijk nog maar het begin. Want als de sneeuw is weggeruimd, is het nog maar de vraag of de trams wél gaan rijden. Het vervoersbedrijf GRAS, een privaat bedrijf met subsidie, zit in een diepe crisis. Personeel dreigt permanent met stakingen. Het bedrijf oogt als een Madurodam van de wanorde die heel Bosnië lamlegt.
Het land smijt met geld alsof er geen volgende dag komt. Vooraan staan de politici. Twee deelrepublieken, een autonoom district en tien kantons: allemaal hebben ze hun eigen ministersploeg met ambtenarenapparaat, volgestopt met politieke vrienden en familie. Het is niet anders in het bedrijfsleven, waar de overheid met subsidies een flinke vinger in de pap heeft. Bosnië heeft een speciaal bureau om te inventariseren hoeveel mensen waar werken, en of zij ook iets te doen hebben. In het geval van GRAS bracht een inventarisatie opmerkelijke resultaten. Ondanks een forse ritprijs van bijna een euro en een aftandse vloot waarin afgedankte Amsterdamse trams de parels zijn, heeft GRAS een schuld van zestig miljoen euro.
Je kunt het mismanagement noemen, maar dan op een schaal die zelfs in Bosnië verbazing wekt. Alleen al het kabinet van de directeur had achttien adviseurs en assistenten, gezeten aan een achtduizend euro kostende tafel. Er waren honderden werknemers méér dan GRAS had opgegeven, en de gemeente weigert nu hun salaris te dekken. In deze barre omstandigheden nemen medewerkers het recht in eigen hand. Toen GRAS de reizigers met Nieuwjaar trakteerde op gratis openbaar vervoer trotseerde een aantal controleurs de feestende menigte om argeloze buitenlanders een boete op te leggen wegens ‘zwartrijden’. Die mensen worden ontslagen. Dat scheelt allicht weer iets op de overvolle loonlijst, maar waarschijnlijk niet genoeg om het bedrijf van de ondergang te redden. Een private concurrent, een dochteronderneming van busbedrijf Eurolines, staat te popelen om de routes over te nemen, maar krijgt voorlopig geen vergunning van de gemeente. De bevolking van Sarajevo kan zich opmaken voor lange wandelingen.