Wapens houden van mensen

New York - Hoewel het motief voor de schietpartij van afgelopen zaterdag nog niet duidelijk is, staat voor menig commentator en politicus de hoofdoorzaak al vast van de aanslag op parlementslid Gabrielle Giffords: het zwaar gepolariseerde politieke debat in de VS. In de discussie staat, hoe kan het ook anders, Sarah Palin centraal - in het bijzonder de website van haar politieke actiecomité (SarahPac), waarop met doelwitten Democraten gemarkeerd staan, waaronder Giffords. Behalve dat die discussie misschien wat voorbarig is, is het ook de vraag of die de juiste is. Zeker, een beschaafder en genuanceerder politiek debat zou fijn zijn, maar is het niet hoog tijd om eindelijk iets te doen aan de soepele wapenwetgeving in de VS? Die vraag wierp ook The New York Times-columniste Gail Collins op. ‘Je hoort niet veel over het feit dat Jared Loughner naar Gliffords’ gezellige samenzijn kwam met een semi-automatisch wapen’, schreef ze op maandag, 'dat hij legaal had kunnen aanschaffen omdat de wet die de verkoop van die wapens verbood in 2004 verjaarde en het Congres niet de moed had om de National Rifle Association te trotseren en de wet te verlengen.’
Het wapen waarmee Loughner zes mensen neerschoot en dertien anderen verwondde, was een 9-mm machinegeweer, vooral geschikt voor het snel doden en verwonden van veel mensen - niet voor jagen of als zelfverdedigingsmiddel. Maar Collins moet niet veel verwachten van haar oproep tot een debat hierover. Weinig politici, inclusief de president, spreken zich graag uit tegen vrij wapenbezit; het debat daarover verloopt ook steeds volgens hetzelfde, voorspelbare patroon: na de zoveelste dodelijke schietpartij stellen linkse politici en commentatoren het vrije wapenbezit ter discussie. Rechts zet vervolgens iedereen weg als 'on-Amerikaans’ die het oneens is met de mantra: 'Guns don’t kill people; people kill people.’
In de VS wordt het recht op wapenbezit louter binnen de Amerikaanse context gewogen. Steevast draait de discussie om de Amerikaanse Grondwet en om wat de Founding Fathers meer dan twee eeuwen geleden zouden hebben bedoeld met die ene, nogal beroerd geformuleerde frase uit het tweede artikel: 'Aangezien een goed gereguleerde militie nodig is voor de veiligheid van een vrije staat, zal geen inbreuk worden gemaakt op het recht van het volk om wapens te bezitten en te dragen.’
Een blik over de grens zou stof tot nadenken moeten geven: vergelijk het moordcijfer van de VS (5,28 per honderdduizend inwoners) met bijvoorbeeld Canada (0,48), het Verenigd Koninkrijk (0,7) of Japan (0,05) en je weet genoeg. Zeker als je in aanmerking neemt dat ook in de VS de meeste moorden plaatsvinden waar de meeste wapens worden verkocht. Het Amerikaanse publiek lijkt hier niet of nauwelijks van op de hoogte te zijn. In 1990 was nog 78 procent van de Amerikanen voor strengere wapenwetgeving, in 2010 nog maar 44 procent. Daar lijkt het drama in Tucson weinig verandering in te kunnen brengen.