Wat doe je hier?

Welke romans moet je als scholier echt gelezen hebben voordat je je diploma haalt? De medewerkers van Dichters & Denkers geven advies.

Klaar zijn met de middelbare school zonder Jona Oberski’s Kinderjaren gelezen te hebben: ondenkbaar. Een aangrijpende tekst die goed klassikaal te bespreken is: wat kunnen we zeggen over oorlog en genocide in onze tijd; wat is literatuur precies, hoe werkt het, wat is ‘authenticteit’. En hoe zit dat met dat bijna onmogelijke vertelperspectief? Bijvoorbeeld in het hoofdstuk ‘Het ketelhuis’: ‘Ik klom op de stapel en keek in het bovenste lakenpak. Ik zag alleen een arm. Ik begon het laken los te maken. Buiten hoorde ik ze schreeuwen. Ik trok de arm eruit. De hand leek op die van mijn vader. Ik rukte aan het laken totdat ik het hoofd kon zien. Het hoofd was zwart van de baard. Ik liep van de stapel af en zag aan de zijkant een lichaam. Er scheen bijna geen licht op. Ik keek naar het gezicht. De ogen waren zwart. De wangen mager. De baard kort, zoals van mijn vader. De neus leek er ook op. Ik keek naar de handen. Zij leken op die van mijn vader. Maar het lichaam leek helemaal niet op dat van mijn vader.’

Een ander boek dat een middelbare scholier aan het begin van de 21ste eeuw moet lezen, is Hoe ik talent voor het leven kreeg van Rodaan Al Galidi : ‘De eerste twee jaar dook ik in de Nederlandse taal, want als het azc een gevangenis was, zo dacht ik, dan is de sleutel het Nederlands. Die sleutel zou de deur naar Nederland openen, naar de Nederlanders, naar het leven buiten. Maar ik ontdekte dat je, als je Engels sprak, altijd een uitleg kreeg, maar als je Nederlands praatte, je vragen kreeg als: wat doe je hier? Waarom ben je hier? Waarom ga je niet weg als het je niet bevalt?’ Eveneens een verhaal waar een klas de tanden in kan zetten – is dit fictie, of non-fictie?

Poëzie mag niet ontbreken, dus grasduinen in Ilja Leonard Pfeijffers De Nederlandse poëzie van de twintigste en de eenentwintigste eeuw in 1000 en enige gedichten , en je laten verrassen. Opdracht: kies vijftig gedichten uit de bloemlezing, en motiveer je keuze.