Rishi

Wat ging hier mis?

In november 2012 werd de zeventienjarige Rishi Chandrikasing op station Holland Spoor neergeschoten door een Haagse politieagent. De puber was ongewapend. Een zwerver, die overigens nooit is gevonden, had aan de politie gemeld dat de Surinaamse jongen zwaaiend met een pistool rondliep. Dat pistool is dus nooit aangetroffen. De politieagent, bijgenaamd ‘Fredje Rambo’, eerder betrokken bij een dodelijk schietincident, schoot zonder waarschuwing op de weghollende jongen. Rishi stierf in het ziekenhuis. De agent werd vrijgesproken van de aanklacht ‘dood door schuld’. Ik weet nog hoe we als treinreizigers die dag met een zorgvuldig bedoelde grote boog om het bescheiden bloemenzeetje op dat kale perron heen liepen. De sfeer om en in het station had iets tussen droevig en woedend in.

Schrijver Kees Roorda dook in de kwestie en maakte een tekst waarin de documenten (verslagen, verhoren, telefoongesprekken, meldkamerberichten, interviews) een stem krijgen. Het Haagse toneelcollectief Firma MES bouwde er met regisseur Thomas Schoots een voorstelling uit, Rishi, die geen voorstelling is maar een reconstructie, een ‘spel’ van elkaar tegensprekende en aanvullende stemmen van getuigen, meningen, veronderstelde objectieve observaties, ware en scheefgetrokken feiten.

Medium toneel 1097 9482
Lindertje Mans (links) en Roos Eijmers in Rishi van Kees Roorda © Joris-Jan Bos / Firma MES

Er is een tafel met een reconstructieschets en bekertjes die protagonisten en antagonisten in deze tragedie moeten voorstellen. Er zijn drie spelers (Daan van Dijsseldonk, Roos Eijmers en Lindertje Mans) die hun stemmen lenen aan de 25 kijkers, betrokkenen, achterblijvers, nabestaanden. Roorda doet iets wat bijna niet kan, maar hij probeert het toch: iedere stem blijft verdedigen wat hij of zij meent te hebben gezien. Dat geeft aan deze reconstructie iets wanhopigs. In een oprechte poging de waarheid in kaart te brengen, krijgt de waarheid steeds meer het karakter van een door elkaar getrapte legpuzzel. De oprechtheid in het zoeken naar de waarheid is vanzelfsprekend ook toegepast op de schietende agent. Schrijver Roorda: ‘Geen enkele politieman staat ’s morgens op met het voornemen om een gekleurde jongen te gaan doodschieten. Een verkeerde daad maakt iemand nog geen slecht mens.’ Die vaststelling geeft aan de niet-voorstelling Rishi bijna achter haar eigen rug om iets monumentaals. Door het verhaal van die agent bijvoorbeeld. Maar ook door het relaas van de eerste hulpverleners. Het droge toxicologisch rapport. En het verhaal van Rishi’s moeder.

De voorstelling Rishi is nu zo’n zeventien keer gespeeld, in relatief kleine, intieme ruimten, met het publiek aan drie kanten eromheen. Ze is niet veeleisend. En ze verdient het om door veel meer mensen te worden gezien. Het is immers belangwekkend documentair theater. Nu dient zich binnenkort daarvoor een gelegenheid aan. Station Holland Spoor, waar de tragedie van Rishi zich heeft afgespeeld, ligt aan de rand van de Schilderswijk in Den Haag. Over die wijk gaat het Haagse toneelfeuilleton The Nation, dat staat geprogrammeerd op het Holland Festival (zie de special in deze aflevering van De Groene). Het Holland Festival heeft de logistieke mogelijkheden om Rishi op te nemen in een bescheiden randprogramma bij The Nation. Ik zou zeggen: aan het werk!


Rishi door Firma MES is nog te zien op 2 juni 20.15 uur in het Diamant Theater, Den Haag