Wat heet risicoloos?

Francis Ford Coppola las in het vliegtuig op weg naar zijn vakantiebestemming een boek van John Grisham. Direct na de landing liet hij uitzoeken hoe het zat met de filmrechten. ..LE Coppola’s John Grisham’s The Rainmaker is hier en daar wat gemakzuchtig besproken. Een risicoloze Grisham-verfilming. De zoveelste. Zijn carriŠre zou tanende zijn, hij zou op safe hebben gespeeld.

Daar valt op voorhand al het nodige tegen in te brengen. Het is zeker niet de eerste keer dat Coppola min of meer getrouw een bestseller verfilmt. Zelfs de drie Godfather-films die hem een vooraanstaande plaats in het pantheon van de filmgeschiedenis bezorgden, zijn strikt genomen boekverfilmingen. De carriŠre van Coppola is altijd al tanende geweest - en altijd werd de neergaande lijn op spectaculaire wijze omgebogen. Zijn eerste grote film, The Rain People, was een flop; Apocalyps Now werd bijna zijn dood en zeker zijn financi‰le ondergang; One from the Heart deed sommige critici twijfelen aan zijn verstand en maakte zijn economische afgrond peilloos diep - bijna tien jaar geleden moest hij zijn maatschappij bankroet laten verklaren. Intussen wist Coppola toch altijd weer het fortuin te verleiden. Naast zijn filmsuccessen is hij al jarenlang een succesvol producent van een van de beste Californische wijnen.
Coppola heeft ook films gemaakt die meer bescheiden waren. Bescheidener qua budget en qua artistieke ambitie. Films die getuigen van zijn liefde en respect voor traditionelere, vaak sociaal bewogen genres, met vooral het werk van Frank Capra als lichtend voorbeeld. Gardens of Stones en Tucker: The Man and his Dream zijn zulke films, en ik denk dat je daar The Rainmaker aan toe kunt voegen. Ook The Rainmaker vertelt een verhaal in die typische Capra-traditie over een idealistische jongeman die het opneemt tegen een cynische, materialistische en bureaucratische maatschappij. Een man die met het recht aan zijn zijde vecht tegen het corrupte establishment en ook nog wint (al wijst Coppola aan het slot fijntjes op het Pyrruskarakter van de overwinning). In Frankrijk werd de film deze week daarom onder de titel L'IdÇaliste uitgebracht.
Naar mijn idee koos Coppola het boek omdat het een hedendaags Capra-verhaal is en koos hij voor een bescheiden wijze van verfilmen uit respect voor het origineel. En het ‘origineel’ is in dit geval zowel van Grisham als van Capra. Als Coppola echt op safe had willen spelen dan was hij rustig op zijn wijnkasteel gebleven en had hij zijn vrije tijd besteed aan zijn literaire tijdschrift Zoetrope All-Stories (niet dat het uitgeven van literaire tijdschriften nu zo vrij is van risico’s, maar dit terzijde).
Er is ook minder gemakzuchtig over The Rainmaker geschreven. In Skrien benaderde Kees Hogenbirk de film via de muziek van Elmer Bernstein. Hij laat overtuigend zien dat de film een knappe en zeer bewuste verwerking van een verloren gegane Hollywood-kwaliteit is, de kwaliteit van de jaren veertig, de kwaliteit van Capra.
Ogenschijnlijk makkelijk vermengt Coppola elementen uit de rechtbankthriller met karakters uit sociale komedies. Het oogt vertrouwd, maar er is met veel kennis van zaken gewerkt aan het bereiken van die vanzelfsprekende eenvoud. Nee, ik wil hiermee niet beweren dat The Rainmaker een meesterwerk is van een geniaal filmmaker. Hij kan maar wil zich ook niet meten met films als The Conversation, het tweede deel van The Godfather en Rumblefish. The Rainmaker is een onderhoudende, ontroerende, heldere en superieur geacteerde vertelling van een goed verhaal. Alleen een genie kan het zich permitteren om zijn kunnen maar deels aan te spreken om zich in dienst te stellen van het verhaal. Wat heet risicoloos?

  • Als een jonge Franse filmmaker heel zinnelijk en virtuoos is, wordt dat verdacht gemaakt. Jaloezie, denk ik. Wie zou er niet jaloers zijn op Manuel Pradal, die in Marie Baie des Anges laat zien echt talent te hebben en verkeert met de mooiste mensen, op de mooiste plekken onder een goddelijk zonlicht? Filmhuizen te Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Delft, Nijmegen en Utrecht.
  • Virtuositeit en discipline, daarover gaat de Indiase film Dance of the Wind van Rajan Khosa. Een dochter probeert de oeroude zangkunst van haar moeder te leren. Als haar moeder sterft, gaat ze door een diepe crisis. Kleine film met grootse muziek. Filmhuizen te Amsterdam, Den Haag en Utrecht.