Wat is beschaafd?

Uit beleefdheid zeg ik tegenwoordig veel dingen niet. Ik lever bijvoorbeeld zelden rechtstreeks kritiek wanneer iemand iets van creatieve aard heeft geschapen en ik hem of haar ontmoet. Ik vind het onbeschaafd om te zeggen: ‘Hai Wim, ik heb je nieuwste boek gelezen; ik vond het niet zo goed.’

Helaas ontmoet ik wel mensen die zich erop laten voorstaan dat ze ‘kritisch’ zijn en menen dat jegens mij te moeten uiten. Onbeschaafd!
Onbeschaafd is het mij ongevraagd lastig te vallen met emoties. Woede, eenzaamheid, verliefdheid, verdriet, vreugde en dergelijke zijn in principe zaken die niet gedeeld kunnen worden met een ander. Val er mij dan ook niet ongevraagd mee lastig.
Mijn vader vertelde mij dat de oosterse mens meestal zo'n uitdrukkingsloos gezicht heeft omdat hij de ander niet wil storen met zijn gelaatsuitdrukking. Ze lachen veelal (denk aan Chinezen en Japanners) omdat de lach een ontwapenende, relativerende emotie is die de ander geen schade berokkent.
Daar zit veel in. Als je nagaat wat je via radio, tv en bladen aan 'emoties’ krijgt opgediend. De emotie die daar het meest overheerst, is verdriet en angst. Ik vind dat zeer onbeleefd en zeer onbeschaafd.
Hoe emotielozer een samenleving oogt, hoe beschaafder zij is.
Vergelijk een beschaafde Nederlander eens met een onbeschaafde Rus. De beschaafde Nederlander is rustig, lacht wat, legt uit. Een onbeschaafde Rus (ik neem juist een Rus omdat ik van Russen houd, ik had het net zo goed omgekeerd kunnen vertellen) huilt, schreeuwt, schiet, vecht. Beschaafde mensen zijn rustig, onbeschaafde schreeuwen, dreigen en pesten. Kijk maar eens in een concertzaal en in een stadion.
Een samenleving is beschaafd wanneer zij generalisaties heeft gemaakt waardoor de grootst mogelijke vrijheid wordt gegarandeerd. Je kunt dit zien aan tafelmanieren en aan het verkeer. Tafelmanieren (niet spugen, met mes en vork eten, niet meteen met eten beginnen, niet slurpen) zijn er om de andere gasten niet te storen. Met verkeersregels is het net zo: we accepteren een aantal regels (rechts heeft voorrang, we halen altijd links in, op snelwegen niet harder dan 120 kilometer, draag altijd een autogordel) waardoor de kans kleiner wordt dat je een ongeluk krijgt of veroorzaakt.
Opkomst van een cultuur is het uitvinden van generalisaties om elkaar niet te storen. Bloei van een cultuur is het minimaliseren van emoties en de maximale vrijheid. Verval ontstaat wanneer er generalisaties (algemene regels) gaan ontstaan die met andere generalisaties in tegenspraak zijn.
Een cultuur in verval heeft behoefte aan heftige emoties. Hoe banaler het gevoel, hoe dierlijker de mens, hoe gevaarlijker hij is.
Het vervelende is dat het mij niet lukt om me altijd beschaafd te gedragen. Er zijn bepaalde gevoelens, zoals rancune, geilheid, liederlijkheid, die ik niet wens te onderdrukken.
In de mens zit zijn eigen verval, zal ik maar zeggen. Zo zijn hartstocht en passie mooie aandoeningen, maar tegelijkertijd zelfmoordwapens.
Ik haat passie en hartstocht.
Leve het verval.