Wat is frankrijk nog zonder hasjroes?

Waar was de grote Franse dichtkunst gebleven zonder af en toe een rokertje met psychedelische effecten? Baudelaires Fleurs du mal, de Illuminations van Rimbaud, Verlaines Poemes saturniens - het zijn stuk voor stuk meesterwerken die niet alleen gemeen hebben dat ze op een marmeren voetstuk in de wereldliteratuur gebeiteld staan, maar ook dat ze zijn geschreven door poeten die hun bewustzijn bij tijd en wijle in lichterlaaie hebben gezet met een forse kluit cannabis sativa. In het Parijs van Napoleon III kwamen geletterden en wetenschappers plechtig bijeen in een koffieshop die ze Le Salon des Haschischins noemden, alwaar zij zich collectief naar les paradis artificielles lieten meevoeren door de zoete dromen van de hasjroes. Naar verluidt vond alleen Victor Hugo er weinig aan - maar die heeft dan ook nooit spectaculair leren dichten.

Later ging het van kwaad tot erger. Marcel Proust mocht dan misschien genoeg hebben aan de geur van een taart, het gros der Franse literatoren van de twintigste eeuw stofzuigerde als een beest door de geheime lade van een bevriende apotheker, van de opiumjunk Jean Cocteau tot de op louter barbituraten draaiende speedfreak Jean-Paul Sartre.
Conclusie: de kunstmatig opgewekte roestoestand is het fundament van de moderne Franse literaire kunst.
Waar zijn al die geengageerde Franse intellectuelen gebleven nu het recht op de non-alcoholische roes zo zwaar onder druk wordt gezet door Jacques Chirac en de zijnen? Waarom zien we momenteel geen Bernard-Henri Levy of Alain Finkielkraut aan de Noordfranse grens hun solidariteit betuigen met al die Nederlandse toeristen die hun vouwcaravan opeens, als ware het een mobiel drugslaboratorium, geattaqueerd zien door horden overijverige douaniers? Waarom zingt Serge July niet de lof der stonedheid in zijn hoofdredactionele commentaren in de Liberation? Waar blijven de demonstratieve blow-ins voor de poorten van het Elysee, voorgegaan door de nieuwe Sartre en de nieuwe Beauvoir?
Ze zijn er niet en ze zullen er ook niet komen. De trieste waarheid is dat Frankrijk in recordtempo is veranderd van een verlichte voortrekkersnatie in een broeinest van hyperconservatisme dat als geen ander land in de Europese Unie gevreesd dient te worden vanwege ernstig besmettingsgevaar. Alleen voor een bommentapijt op Servie krijgt men er nog de handen op elkaar. Het engagement voor individuele vrijheden is tot ver onder het nulpunt gedaald. Het Franse drugsbeleid biedt daar de meest treffende illustratie van.
Enkele weken geleden kon men op de VPRO-televisie zien in wat voor middeleeuwse contreien het Franse denken over drugs is beland. Gevolgd werd een oude arts uit het Vichy-tijdperk wiens proefnemingen op een rattenkolonie als ideologische basis schijnen te dienen voor de verharde Franse visie op de gevaren van de cannabisplant. De sufgespoten knaagdieren vertoonden bij een permanente inspuiting met tetrahydrocannabinol (THC: de werkzame stof in hasj- en weedprodukten) zowaar een verminderde geslachtsdrift. Logisch, zou je zeggen: ieder beest dat in handen valt van zo'n dr. Mengele-kloon verliest zijn levenslust. Niettemin is de nieuwe Franse lijn op softdrugs-gebied ingegeven door de bevindingen van deze obscure denker. Waar het tot voor kort onneembaar geachte Duitse bastion momenteel wijd open staat voor het realistisch geachte gedoogbeleid der Lage Landen, vervallen de Franse autoriteiten in de meest curieuze varianten van de totale repressie.
Het resultaat daarvan is bekend: de grote steden van Frankrijk bieden de troosteloze aanblik van een almaar uitbreidend leger van al dan niet seropositieve heroine-junks die door de autoriteiten regelrecht de dood in worden gedreven. Overal in Europa is men er intussen achter gekomen dat de totale oorlog tegen drugs onherroepelijk leidt tot een excessieve vergroting van het aantal hopeloze gevallen. In het evenmin door een bovenmatig aantal verlichte geesten gekwelde Spanje ging men onlangs om die reden over tot het gedogen van de eerste koffieshop. Ook elders in het Middellandse-Zeegebied - waar heroine dank zij het optreden van onwetende autoriteiten vaak het enige drogerende middel is dat in ruime hoeveelheden te kopen valt - gaan er steeds meer stemmen op voor het Nederlandse model.
Het is dan ook meer dan dramatisch te noemen dat de Fransen juist op dit beslissende moment (beslissend voor het lot van miljoenen jonge Europeanen) alles op alles zetten om Nederland binnen het Europa van Schengen diplomatiek te isoleren zolang men hier nog ongestoord van een joint wenst te genieten. Tweehonderd jaar nadat de stoottroepen van de Franse Revolutie in samenwerking met de Bataafse patriotten de beginselen van de Verlichting in het achterlijke Nederland introduceerden, wringt Chirac zich nu in alle bochten om de Hollandse klok een paar eeuwen terug te zetten. De aanvallen op onze ‘narco-staat’ door senator Paul Masson en de verontrustende retoriek van Jacques Chirac in de Liberation van afgelopen maandag doen vermoeden dat het Franse vreemdelingenlegioen op het punt staat de Lage Landen binnen te trekken en minister Borst in de ketenen te slaan, zoals de Amerikanen enkele jaren geleden deden met Manuel Noriega van Panama.
Het is dan ook meer dan verheugend dat zowel Wim Kok als Hans van Mierlo hun poot stijf houden en geen millimeter van het ingeslagen pad van ons aller gidsland wensen af te wijken. Ook de Nederlandse politieke commentatoren stellen zich in het algemeen meer dan voorbeeldig op. Het pleidooi dat Paul Scheffer in NRC Handelsblad afstak ten faveure van de 'trage roes’ van de cannabisplant, toont bijvoorbeeld weer eens aan dat de fakkel van het ware Verlichtingsdenken inmiddels als nationaal bezit mag worden beschouwd. Even voorbeeldig was Arnold Koper in de Volkskrant, die met een verwijzing naar Simon Schama’s Overvloed en onbehagen aantoonde dat het recht op de roes door alle eeuwen heen als de rode draad van de Nederlandse identiteit heeft gefungeerd, hoezeer ridders van de blauwe knoop en andere azijnpissers uit den vreemde daar ook tegen fulmineerden. Je zou er hyperpatriottisch van worden!
In ieder geval blijkt weer eens dat Nederland in dit door steeds meer obscure geesten geteisterde fin de siecle zo'n beetje het laatste stukje Europa is waar een beschaafd mens nog in alle gemoedsrust kan wonen.