Wat is wijsheid?

Parijs - Toen de WikiLeaks-onthullingen een storm ontketenden, had Frankrijk al zijn eigen diplomatieke schandaal: de Karachi-affaire. Die is niet alleen gevaarlijk voor president Sarkozy, onbedoeld werpt de affaire ook een licht op de werkwijze van het Conseil Constitutionnel, het hoogste Franse rechtscollege. In de affaire draait het onder meer om de vraag of het campagneteam van presidentskandidaat Edouard Balladur (met daarin Sarkozy) in 1995 op illegale wijze munt sloeg uit een wapendeal met Pakistan. Staatsgeld zou aan schimmige Libanese tussenpersonen zijn betaald via een door Sarkozy opgericht postbusbedrijf in Luxemburg en teruggevloeid in de campagnekas van Balladur. ‘Niets aan het handje’, roepen Balladur en zijn medewerkers van weleer nu in koor. Zette het Conseil Constitutionnel immers niet zijn handtekening onder de eindafrekening van de campagne? Zeker, maar daarmee is ook alles gezegd.
Tijdens de eerste ronde van de bewuste presidentsverkiezingen lijdt Balladur een smadelijke nederlaag tegen zijn rivaal op rechts en de uiteindelijke winnaar, Jacques Chirac. Gedurende de zomer die volgt breken rapporteurs van het Conseil Constitutionnel het hoofd over inkomsten en uitgaven van de negen presidentskandidaten. Grote moeite hebben ze met een bedrag van tien miljoen franc (1,5 miljoen euro) dat Balladur in contanten heeft ontvangen. 'Afkomstig uit de verkoop van T-shirts en andere gadgets’, zo luidt de verklaring. Alleen, hoe kan het dan dat de campagnemedewerker het betreffende bedrag in coupures van vijfhonderd franc naar de bank heeft gebracht?
Op 3 oktober 1995 adviseren de rapporteurs de negen 'wijzen’ van het Conseil de door Balladur ingediende balans daarom af te keuren. Maar er is één probleem. De campagnefinanciering van Chirac vertoont namelijk minstens evenveel duistere plekken. Daarmee komt de geldigheid van de hele presidentsverkiezing dus op het spel te staan. 'Kunnen wij ons, als hof, tegen miljoenen kiezers keren en zo de democratie op het spel zetten?’ houdt de bezorgde voorzitter, de socialist Roland Dumas, zijn collega’s voor. De rapporteurs gaan opnieuw aan het werk. Onder druk van Dumas 'verdwijnt’ tien miljoen franc eenvoudigweg uit de balans. Ook de eindafrekening van Chirac krijgt een schoonmaakbeurt. Het resultaat mag er zijn. Balladur komt uit op 0,25 boven het toegestane plafond, exact de toegestane marge.
Op naar de eindstemming. Die valt nog niet mee. Vier van de negen leden van het Conseil Constitutionnel stemmen tegen en dus is de ja-stem van voorzitter Dumas doorslaggevend. De kandidaat van de splinterpartij Solidarité et Progrès haalt het niet. Zijn balans komt uit op 0,28 procent boven het toegestane plafond. Hij verliest daarmee zijn aanspraak op campagnesteun van de Franse staat en is in één klap geruïneerd. 'Het was weinig glorieus’, zo stelde Jacques Robert, een van de negen 'wijzen’, afgelopen week in Le Monde. Maar de wens van 'miljoenen kiezers’ was gerespecteerd.