Televisie

Wat Kan kon

Televisie: Youp en Freek

Incidenteel zorgt televisie nog voor gedeelde ervaringen (WK voetbal; Oranje-begrafenis), maar zelfs op hoogtij als oudjaar lukt het niet meer «de boel een beetje bij elkaar te houden». Youp van ’t Hek werd winnaar met tweeënhalf miljoen kijkers, maar Idols en Oudejaarsloterijshow hijgden hem op RTL4 in de nek, en een volks muziekfeest van de Tros trok nog een miljoen, waardoor Youp niet langer kan wat Kan kon, en wat ook ooit Freek nog even lukte. Toch waren er kijkcijferlichtpuntjes. Zo scoorde de weerzinwekkende Jensen bij RTL5 op Youp-tijd 164.000 en bleef Talpa zelfs op 158.000 steken. Zodat John de Mol die avond weliswaar ruim een miljoen kijkers trok, maar dan als weinig zachtzinnig gepersifleerd personage in Koefnoen van de Avro. (Koefnoen dat na moeizame start steeds leuker werd, maar op oudjaar tegenviel met zijn Gala van het Ding – op een prachtig onderdeel na waarin Opsporing verzocht was omgezet in een radioprogramma uit de jaren vijftig.)
In de laatste aflevering van (Freek) kortgehouden, de dag voor oudjaar, had De Jonge Van ’t Hek aan de telefoon. Zogenaamd. Hij suggereerde grappen voor Youps oudjaarsconference. Adviseerde het vooral over Rob Oudkerk te hebben («kat in ’t bakkie voor jou, zo’n sukkel») en voorzichtig te zijn met grappen over Jack Spijkerman («ja, verraad – maar er is ethisch helemaal geen verschil tussen vreemdgaan en van de Vara naar Talpa gaan»). Maakte de mantra «leef, leef, leef» belachelijk en deed ten slotte de groeten aan Debbie (Van ’t Hek), zo ten tweeden male verwijzend naar huwelijkssores. Ook ik ben geen onverdeeld bewonderaar van de wereld die Youp heet (hoe knap ook deze zoveelste aflevering van hetzelfde), maar als Freek zichzelf kennelijk artistiek en moreel zoveel beter vindt waarom verlaagt hij zich dan tot zulke kleinzieligheid? Het zal toch hopelijk niet zijn vanwege kinnesinne over geringer publieksbereik? Massapubliek lijkt voor Freek niet meer haalbaar, als hij dat al zou willen. Daarvoor is hij te weerbarstig, te moeilijk, te weinig aaibaar en doet hij gewoon te veel. Zijn ondernemingen hebben iets megalomaans, en goeroes trekken aan maar stoten nog veel meer af.
In diezelfde Kortgehouden deed hij gewaagde en belangrijke dingen: Ton Lutz laat hij spelen voor een lege zaal (de tragiek van het «voorbij, voorbij»); hij behandelt de Armeense genocide in woord en beeldcollage. 369.000 kijkers. Dat kun je weinig vinden maar ook veel voor zulke materie. Ten slotte hield hij een pleidooi voor de publieke omroep. Waarbij ik me graag aansluit. Alleen daar kan kwaliteitsdrama worden gemaakt als Storm, een Nieuwe Lola, kleine film van regisseur Michiel van Jaarsveld en scenariste Maartje Pompe van Meerdervoort. Niks VPRO-ironie: ernstig en prachtig, met een formidabele rol van Elske Rotteveel, ook al indrukwekkend in Baby Blue. Alleen daar kunnen we in korte tijd drie fraaie documentaires over beeldend kunstenaars verwachten (Armando, Constant, Van Straaten). Alleen daar wordt op nieuwjaarsdag een debat tussen wetenschappers over Intelligent Design georganiseerd. Alleen daar worden kinderen niet als geestelijk minvermogende consumenten aangesproken. En ga zo maar door. Hopen we op een goed publiek jaar, al vrezen we het ergste.