Wat te doen met het standbeeld van Leopold II?

Brussel – Er staat in Brussel een standbeeld van een van de grootste massamoordenaars uit de recente geschiedenis. Koning Leopold II, rond de vorige eeuwwisseling lange tijd privé-eigenaar van wat hij de Congo-Vrijstaat noemde, wordt verantwoordelijk gehouden voor tussen vijf en tien miljoen doden. De vorst met de grote baard en dito neus, die zelf nimmer een voet op Congolese aarde zette, voerde er een schrikbewind van marteling en gedwongen arbeid. Berucht zijn de verhalen (en foto’s) van afgehakte handen en andere lichaamsdelen. Hij deed zich voor als een filantroop die uit goede wil beschaving kwam brengen. In werkelijkheid bracht hij plundering, dood en verderf.

Het standbeeld, een fiere Leopold gezeten op een paard, zijn ogen nota bene gericht op de verderop gelegen Congolese wijk, is dan ook niet alom geliefd. Het wordt van tijd tot tijd beklad met rode verf en weinig vleiende leuzen. Het was het eindpunt van de protestmars vorig jaar naar aanleiding van de moord op George Floyd.

Sindsdien zijn er in België commissies en werkgroepen die zich buigen over de vraag hoe ‘de publieke ruimte te dekoloniseren’. Net als elders in de wereld zijn er nog meer beelden, straten en parken die verwijzen naar een schaamtevol verleden. Er is in Brussel een Leopold II-tunnel, onder de Leopold II-laan. Er is een Leopoldpark. In het hele land staan ruim twintig standbeelden of bustes van de despoot.

Er zijn al stappen gezet. Het Afrikamuseum in Tervuren, waar Leopold gevangen Afrikanen tentoonstelde, is onlangs heropend na een broodnodige update. Elders in België werden al bustes verwijderd nadat ze waren toegetakeld. De tunnel in Brussel zal nog dit jaar een andere naam krijgen. En het standbeeld? Het lijkt zo simpel. Maar er zijn er ook die Leopold roemen, onder het mom van ‘hij heeft ook veel goeds gedaan’. Oud-politicus Louis Michel, de vader van de huidige EU-topman Charles, noemde hem ‘een held, iemand met visie’. Een nieuwe biografie ‘koestert veel sympathie’, volgens een recensie in De Morgen, en noemt hem ‘visionair en groots’. Veel Belgen zijn trots op wat hun kleine landje in Afrika heeft kunnen bemachtigen.

Dat er iets moet veranderen is zeker. Het standbeeld is een slag in het gezicht van de Congolese Brusselaars. De werkgroep in Brussel komt eind dit jaar met een advies. De bevoegde minister heeft laten weten het te willen volgen, ook als dat betekent dat het weg moet.