Opheffer

Watchdog

Medium opheffer

Stel je bent een lezer van De Groene Amsterdammer. Je kent, door toeval, wat redacteuren. Eén van die redacteuren beklaagt zich over Opheffer. ‘Altijd maar die stukken over Theo van Gogh, en al die rechtse praatjes van hem. Daar moet hij mee oppassen.’ Vervolgens vraagt die redacteur aan jou: ‘Zeg, zou jij die Opheffer niet eens kunnen bellen en kunnen vertellen dat hij zijn toon wat moet matigen?’

Vervolgens doe je dat. Je maakt een afspraak met mij en je zegt: ‘Opheffer, luister eens. De Groene is van oudsher een links blad. Nu heb jij onlangs geschreven dat je Wilders maar niet op echt racisme kunt betrappen. Dat mag je natuurlijk vinden, maar als je op deze manier doorgaat, dan vervreemd je je van de lezers van De Groene. Kijk, ik heb Wilders ook niet op een racistische uitspraak kunnen betrappen, maar daar denken ze bij De Groene niet allemaal gelijk over. Ik doe je daarom elf aanbevelingen, en ik adviseer je om je daaraan te houden, want anders kom je in botsing met de _Groene-_cultuur.’

En vervolgens stel je elf ‘richtlijnen’ op. Daarna, om te laten zien dat je je werk goed hebt gedaan, stuur je een mailtje naar de hoofdredacteur van De Groene en naar de bevriende redacteur waarin je schrijft: ‘Zeg, als eenvoudige abonnee van De Groene heb ik met Opheffer gesproken en ik heb hem elf richtlijnen gegeven waaraan hij zich moet houden als hij in De Groene wil blijven schrijven. Ik denk dat het nu wel in orde komt. Ik ben erg voor morele zuiverheid en ik zal mij in de toekomst opstellen als morele watchdog van De Groene, dus ik stuur dit mailtje ook door naar Opheffer. Hartelijke groeten…’

Absurd?

Verander nu De Groene Amsterdammer in de Partij van de Arbeid, verander Opheffer in Ehsan Jami, oprichter van het comité voor afvallige moslims, en lees voor de jij in dit verhaaltje de naam van Eddy Terstall – en ziedaar hoe absurd de ‘actie’ van Eddy Terstall is geweest om Ehsan Jami te laten ‘inbinden’.

Waar ergerde Eddy Terstall zich vooral aan? Hij ergerde zich vooral aan het feit dat deze voormalige moslim moslims ‘achterlijk’ noemde. Dat was verkeerd.

Nu zal ik niet ingaan op de discussie of moslims achterlijk zijn of niet – die doet hier niet ter zake. Waar het mij om gaat is of je iemand die zelf een strijd heeft moeten voeren (en zeker ook een innerlijke strijd) om af te stappen van zijn moslimgeloof ervan moet weerhouden om zijn voormalige broeders achterlijk te noemen. Mijn eigen vader – een keuriger mens was er niet – werd van Nederduits-Hervormd uiteindelijk humanist. Hij vond de dominee, de leerstellingen, de dogma’s, de rituelen allemaal ‘achterlijk’. ‘Hoe heb ik daaraan kunnen meedoen? Hoe heb ik daarin kunnen geloven?’ Veel vrienden van mij zijn van katholieken huize, mijn ex-vrouw was katholiek – ik heb ze nooit anders horen spreken over dat geloof dan als achterlijk, kinderachtig, grappig, noem maar op. Bij een proces van ontkerkelijking zie je soms scherper de achterlijke kanten van het geloof. Iemand als Karel van het Reve was een overtuigd communist. Tot 1948. Met grote regelmaat heeft hij nadien de achterlijke en vooral zeer gevaarlijke kanten van het communisme getoond. Stel je eens voor dat Eddy Terstall in 1947 Karel van het Reve was tegengekomen. ‘Zeg Karel, matig je toon eens.’

Iedere afvallige, van wat dan ook – en zeker als je een jonge hond bent – spreekt graag in hyperbolen. Je wilt mensen overtuigen van je nieuwe inzichten. Dat doe je vaak met kracht, omdat je niet begrijpt dat anderen niet zo denken als jij.

Het is dan ronduit eng als je, vanuit een soort hoger echelon – dat niet eens een hoger echelon is – hoort dat je je aan ‘richtlijnen’ moet houden. Dat je je ‘toon moet matigen’. En het is dan toch vreemd als de partij waar je lid van bent, de Partij van de Arbeid in dit geval, graag gebruikmaakt van ‘morele watchdogs’ die de ‘morele zuiverheid’ willen bewaken. Daar wordt nooit een goed doel mee gediend. Zeker niet als het wordt uitgesproken door een kunstenaar. Het idee dat ik onder mijn kennissen een morele watchdog had, vind ik bedenkelijk.