Waterloze weken in Zuid-Afrika

Grahamstown – Je kunt de stad vergelijken met Groningen: geïsoleerd en met een hoog aangeschreven universiteit. In Grahamstown, in het oosten van Zuid-Afrika, wonen zo’n 120.000 mensen. Er is een belangrijke psychiatrische inrichting, een regionale rechtbank en er zijn diverse privé-scholen voor de kinderen van ’s lands elite. Grahamstown heeft aan de ene kant huizen voor academici, rechters, advocaten, onderwijzers en psychiaters en aan de oostkant straatarme townships waar het merendeel van de bewoners werkloos is.

En dan is er in maart ineens twee weken lang geen water. Stel je voor dat zoiets in Groningen gebeurt: helemaal geen water. Alles begint te ruiken, de straten, de winkels, de restaurants, de studenten, de docenten, de rechters. De reden voor de twee waterloze weken was een combinatie van factoren. Iemand had de hoofdpomp bij het waterreservoir vergeten dicht te draaien, er waren leidingen gesprongen, er was geen wateringenieur in de buurt.

Maar de allesomvattende verklaring luidt: incompetentie van het gemeentebestuur. Water is niet het enige probleem. Regelmatig valt de elektriciteit uit. Of het internet werkt niet. Of de gaten in de wegen worden niet gedicht. Of de vuilniszakken worden niet opgehaald.

Als je door het stadje rijdt, zie je op diverse plekken massa’s water door de straten stromen. Kapotte leidingen. Of een gesprongen riool, zoals in Prince Alfred Street die langs de studentenflats loopt. Bruinig water borrelt langs een putdeksel omhoog. De stank is overweldigend.

Het kraanwater in Grahamstown smaakt bedorven en bitter. Het maakt koffie en thee nagenoeg ondrinkbaar. Ook zouden er zware metalen in aangetroffen zijn. Mensen die in Stones Hill, net buiten de stad, wonen, gebruiken regenwater. Anderen hebben grote waterfilters aangeschaft. Er zijn winkels waar gezuiverd water wordt verkocht: veertig cent voor vijf liter Oasis-water, als je zelf een fles meeneemt. Het is sjouwen geblazen in Grahamstown.

Maar het waterprobleem heeft ook iets moois opgeleverd. Nog geen kilometer buiten de stad, op weg naar Stones Hill, met uitzicht over de township en de psychiatrische inrichting Fort England, staat aan de linkerkant van de weg steevast een rijtje auto’s geparkeerd. Onder de weg staan mannen en vrouwen, blank, zwart en kleurling, netjes in de rij met jerrycans. Hier komt schoon, drinkbaar bergwater gratis uit een pijp. Waar je elders in de omgeving vooral langzaam verval ziet, is deze plek de afgelopen jaren door de overheid veranderd in een soort toeristenattractie, met mooie betegeling en een cementen oprijlaantje. Dat is eenvoudiger dan gesprongen leidingen repareren.