Deze week

Week 1

Privacy? Goed opletten!

Wie geen prijs stelt op geadres seerde reclame en ander hinderlijk gebruik van persoonsgegevens door bedrijven moet zichzelf actief beschermen.

Bij het verkrijgen van telefoon, elektriciteit en kabeltelevisie, eerste levensbehoeften van iedere burger, moet de gebruiker goed opletten. Want KPN, Nuon en UPC maken allemaal duidelijk dat het lot van de aan hen verstrekte persoonsgegevens in handen ligt van de klant. In de algemene voorwaarden die zij aan hun contracten hechten staat steeds een variatie op het volgende: «De persoonsgegevens van de contractant kunnen gebruikt worden voor commerciële doeleinden en aan derden verstrekt worden, tenzij de contractant daar schriftelijk bezwaar tegen maakt.» Daarna volgt steevast het postbusnummer van de klantenservice. Dus: wie dat níet wenst, moet zélf in de pen klimmen. Mag dat?

Uit de Wet Bescherming Persoonsgegevens worden de regels niet echt duidelijk. De klant moet «ondubbelzinnige toestemming» geven voor gebruik van zijn gegevens en heeft een «recht van verzet». Wat houdt dat in?

Gert Onne van de Klashorst, voorlichter bij het College Bescher ming Persoonsgegevens (CBP) zegt desgevraagd: «De klant moet bewust ja gezegd hebben tegen het gebruik van zijn gegevens, en weten hoe die gebruikt gaan worden. De ver werker van de gegevens moet vragen of het mag. Het uitgangspunt van de wet is heel streng: je mag die gegevens eigenlijk helemaal niet gebruiken. Maar in de praktijk zijn persoonsgegevens continu nodig. De geest van de wet is: verantwoordelijke, doe je best om de klant goed te informeren. De uitvoering daarvan verschilt natuur lijk. Vaak zie je dat de informatie wordt weggefrommeld in lettertjes die zo klein zijn dat niemand eraan begint. Een mooiere oplossing is als je de klant laat aanvinken waar hij toestemming voor geeft. Maar dat hoeft niet per se.»

En als de klant op het contract aangeeft het oneens te zijn met de bepaling in de algemene voorwaarden, is dat voldoende «ver zet»?

Van de Klashorst: «In principe zou zo’n aantekening op het contract genoeg moeten zijn. In de praktijk is het natuurlijk het verstandigst om gewoon de richtlijnen van het bedrijf te volgen en een brief aan de klantenservice te sturen.»

Controleert het CBP of bedrijven zich aan de richtlijnen houden?

«Het CBP is klein, wij nemen geen steekproeven. Maar als je je recht van verzet hebt gebruikt en een bedrijf blijkt niet op te houden met het sturen van ongewenste reclame, dan kun je een klacht indienen bij het CBP. Waar we bovenop hebben gezeten was KPN, dat de adressen van mensen met geheime telefoonnummers doorverkocht. Uiteindelijk heeft KPN een brief gestuurd om deze klanten te informeren over hun recht van verzet.»

Mag KPN ook adressen van geheime nummers doorverkopen?

«Wel als ze nadrukkelijk wijzen op het recht van verzet. In dit geval had KPN zelf aan de verwarring bijgedragen. Aanvankelijk vertelden ze hun klanten dat bij geheime nummers adressen niet doorverkocht werden, maar in de loop van de jaren negentig werd dit beleid stilzwijgend veranderd.»

Van de ondubbelzinnige toe stemming uit de wet is in de praktijk geen sprake. Privacy is een kwestie van goed opletten en brieven sturen.

MEREL BOERS

Terug van vakantie

Oud-bondskanselier Helmut Kohl liet zich met een helikopter evacueren uit het Srilankaanse rampdistrict Galle, waar de vloedgolf na de zeebeving in de Indische Oceaan op tweede kerst dag dood en verderf had gezaaid.

Minister van Binnenlandse Zaken Johan Remkes arriveerde vlak nadat de tsunami over de Thaise kust was gerold in zijn vakantieverblijf op het eiland Koi Samui, ten noorden van het zwaar getroffen eiland Phuket. Hij meldde zijn ministerie dat hij veilig was aangekomen en dat hij zijn vakantie ondanks de ramp zou voortzetten. Hij wilde niet gestoord worden. Twee politici die volgens het thuisfront hun gezicht hadden moeten laten zien, ook al hadden ze niets kunnen betekenen voor de slacht offers.

Het zijn slechts zuchtjes wind vergeleken bij de storm van kritiek die losbarstte wegens het zwijgen van de Amerikaanse president Bush. Die vierde vakantie op zijn Texaanse ranch en wachtte drie dagen met een officiële reactie. De woordvoering liet hij over aan een onder minister, die aanvankelijk vijftien miljoen dollar humanitaire hulp toezegde. Die werd later bij monde van minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell verhoogd tot 35 miljoen. Nog altijd vijf miljoen minder dan Bush voor zijn inauguratie heeft uitgetrokken en mager afstekend bij de hulp uit Europa en Japan. Jan Egeland, de VN-coördinator voor humanitaire hulp, gaf het Westen, en met name de VS, een veeg uit de pan. «Gierig» noemde hij de toegezegde hulp. Pas op 29 december verscheen Bush in het openbaar. «Degene die dat gezegd heeft is misleid en slecht geïnformeerd», zei hij. De 35 miljoen dollar vormden «slechts het begin» van de Amerikaanse hulp. Colin Powell schoot zijn president te hulp en stelde dat «de VS in de laatste vier jaar meer hulp hebben gegeven dan enige andere natie of combinatie van naties in de wereld».

Met name in de VS zelf werd fel geregeerd op Bush’ halfbakken optreden. «Zijn wij gierig? Jawel» luidde de kop boven het hoofdcommentaar van The New York Times. De opmerking van Colin Powell werd naar de prullenbak verwezen met cijfermateriaal. «Amerika gaf in 2003 16,2 miljard dollar ontwikkelingshulp; de Europese Unie 37,1 miljard. In 2002 waren de cijfers 13,2 miljard voor Amerika en 29,9 miljard voor Europa.» The New York Times stelde bovendien dat de VS meestal meer hulp beloven dan ze werkelijk leveren. Slachtoffers van de aardbeving in het Iraanse Bam, een jaar geleden, leven nog altijd in tenten ondanks hulpbeloften. En van de vijf miljard dollar die Bush in 2002 beloofde jaarlijks aan Afrikaanse landen te geven is nog geen dollar uitbetaald. Kritiek kwam ook van Leslie Gelb, de emeritus president van de gerenommeerde Council on Foreign Relations. Zijn opmerking dat Bush een kans had gemist om de wereld humanitair, moreel en diplomatiek leiderschap te tonen, verscheen in talloze buitenlandse kranten. Ook in Azië en de Arabi sche wereld. David Phillips, Indonesië-expert van de Council on Foreign Relations, benadrukte dat Amerika juist met een snelle gulheid «hearts and minds» had moeten veroveren in de getroffen gebieden, waar met name moslims wonen. Bush hield woord. De 35 miljoen dollar waren inderdaad een begin van de Amerikaanse hulp. Op oudjaarsdag kondigde hij aan dat het bedrag werd vertienvoudigd tot 350 miljoen dollar, waarbij de hulpbijdragen van andere westerse landen verbleekten. Slechts Japan, dat immer uitblinkt in chequeboekdiplomatie, overtrof de VS met het uittrekken van vijfhonderd miljoen dollar. Bovendien gaf Bush de opdracht Amerikaanse troepen in te zetten voor noodhulp en stoomde een vliegdekschip met helikopters op naar Atjeh. Bush stuurde zijn broer Jebb, die als gouverneur van Florida veel ervaring heeft met hulpverlening na zware orkanen, en Colin Powell naar het rampgebied. Om hun gezicht te laten zien.

Maar wat is 350 miljoen dollar hulp vergeleken bij de prijs van een F22 Raptor straaljager (225 miljoen dollar) en de kosten van de oorlog in Irak (228 miljoen dollar per dag), vragen Bush’ vele critici zich af. Er is nog maar één manier om Bush’ imagoschade te beperken: dit keer zou het toegezegde geld ook echt betaald moeten worden.

JOERI BOOM

Mysteries op het spoor

De NS verhogen dit jaar het tarief van het treinkaartje. Maar vergeleken met Engeland mag de spoorreiziger in Nederland niet mopperen.

De zorgen van de Engelse treinreiziger beginnen tegenwoordig reeds in eigen huis. Door een combinatie van onverschilligheid, winstbejag en topografisch onbenul geeft de National Rail Enquiry Service (NRES), een samenwerkingsverband van de 29 verschillende spoorwegbedrijven, slechts in een kwart van de gevallen correcte informatie. Vooral vragen aangaande het goedkoopste treinkaartje zorgen voor problemen binnen het adviesbureau van de spoorwegen. Om die reden geeft de treinliefhebber Alex Nelson sinds kort seminars over de beste manieren om voordelig te reizen.

Iemand die van Penzance in Cornwall naar Birmingham wil, zo luidt een publiek spoorweg geheim uit Nelsons «Masterclass», kan het beste twee retourtjes kopen: bij de First Great Western een «SuperSaver» van Penzance naar Cheltenham Spa en bij Virgin Rail een gewone «Saver» van Cheltenham Spa naar Birmingham. Op die manier kost de reis geen 94, maar 68,60 pond. Voor iemand die regelmatig lange reizen maakt in het zuiden des lands biedt een jaartrajectkaart tussen twee nabijgelegen stations op het Isle of Wight uitkomst. Immers, zo’n kaart geeft korting op andere trajecten binnen Network South East. Deze maas in het spoorwegnet zal de NRES nooit prijsgeven. «Wij geven niet altijd de voor deligste adviezen, want dat kost gewoon te veel tijd», lichtte een woordvoerder toe.

Een ander struikelblok voor de NRES zijn specifieke inlichtingen. Een vraag van een reiziger of hij zijn reis van London naar Newcastle kan onderbreken in Cambridge mag dan de droom zijn van de gemiddelde «anorak», het zorgde voor lichte paniek bij de telefoniste die de universiteitsstad niet wist te lokaliseren. In een hoofdredactioneel mijmerde The Daily Telegraph over de tijd van het goede oude spoorboekje, de legendarische «Bradshaw»: «Als Sherlock Holmes had moeten vertrouwen op de NRES in plaats van de Bradshaw, dan had de Hound of the Baskervilles de barones op zijn dooie akkertje kunnen verorberen.»

PATRICK VAN IJZENDOORN

Theater en hartstocht

De combinatie kunst en religie zorgde in Engeland voor wit hete Sikhs. Er werd een link gelegd met Nederland.

«Dat mensen zo hartstochtelijk reageren op een theatervoorstelling is een goed teken voor ons culturele leven.» Dat was de reactie van New Labours staatssecretaris voor Multiculturele Zaken Fiona MacTaggart nadat het toneelstuk Behzti was afgelast na gewelddadige protesten vanuit de Sikh-gemeenschap. Niet iedereen was blij met dit regerings geluid.

Behzti (Schande in Punjabi) is een zwarte komedie van Gurpreet Kaur Bhatti waarin een Sikh-tempel het decor vormt van uithuwelijking, ontucht en moord. Een week voor kerst werd het stuk opgevoerd in het Birmingham Repertory Theatre. Na twintig minuten viel het doek. Buiten woedde namelijk een veldslag tussen de politie en een paar honderd Sikhs, die het theater goedschiks dan wel kwaadschiks binnen probeerden te komen. Eieren vlogen rond, ramen sneuvelden en politieagenten raakten gewond. Zich beroepend op de gezondheid en veiligheid van de aanwezigen had de theaterdirectie besloten de uitvoering te staken.

Op deze maatregel rustte de zegen van de Sikhs, maar ook binnen katholieke kringen, waar T.S. Eliots Murder in the Cathedral ternauwernood wordt getolereerd, waren uitingen van instemming hoorbaar. In de pers werd ondertussen een link gelegd met de gebeurtenissen in Nederland, te meer omdat de 35 jaar oude schrijfster van het stuk was ondergedoken na doodsbedreigingen. Interessant was de reactie van enkele betrokken bewindslieden. Staatssecretaris MacTaggart zei voor de BBC-radio dat de gewelddadigheden een zaak van de politie waren en verder geen bedreiging vormden voor de vrijheid van meningsuiting. Sterker, volgens MacTaggart, in wier kiesdistrict Slough veel Sikhs wonen, kunnen de gebeurtenissen juist een positief effect sorteren op het stuk: «Ik denk dat deze protesten ervoor zorgen dat dit toneelstuk bij een volgende uitvoering elders extra toeschouwers gaat trekken.» Ook het lokale parlementslid, staatssecretaris voor de Schone Kunsten Estelle Morris, kon leven met de maatregel van het theater. Enigszins cryptisch zei ze: «Het is een hoeksteen van onze democratie dat vrijheid van meningsuiting en artistieke vrijheid – binnen de grenzen van de wet – te allen tijde worden verdedigd.»

Schrijver Salman Rushdie gruwde van deze lauwe, naar politiek opportunisme riekende reacties: «Het is pretty terrible dat bewindslieden de afgelasting van het stuk goedkeuren en het geweld niet veroordelen. (…) Gaat nu ook Shakespeares Koopman van Venetië in de ban wegens vermeend antisemitisme?» Collega in de letteren Hanif Kureishi vergeleek het vernietigen van een theater met het vernietigen van een tempel. Verontwaardigd, en provocerend, vulde The Independent haar hele voorpagina met de gewraakte passage uit Behzti. Binnen conservatieve kringen gaan nu geluiden op om de inburgeringscursus te verrijken met vragen over Areopagitica, John Miltons klassieke aanklacht tegen censuur waarin het vernietigen van een boek als hoogste zonde geldt.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Rectificatie

In het kerstnummer stond de achternaam van de geïnterviewde directeur van migrantenorganisatie Forum verkeerd gespeld. Bij deze de correcte spelling: Sadik Harchaoui.