Deze week

Week 20

HAMERSTUK

Uit het ongecorrigeerde stenogram van de Tweede Kamer, donderdag 28 april 2005.

«Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Non-proliferatieverdrag, te weten: de motie-Karimi c.s. over een strikte ontwapeningsagenda (2800-V, nr. 101); de motie-Van Velzen over Amerikaanse kernwapens op Nederlands grond gebied (29800-V, nr. 102).

De heer Koenders (PvdA): Voorzitter. Wij zien de motie op stuk nr. 102 van mevrouw Van Velzen over de noodzakelijke verwijdering van kernwapens van het Ne derlands grondgebied als volgtijdelijk aan de, mede door ons ingediende en ook door haar gesteunde, motie op stuk nr. 101, die vraagt om een Nederlands initiatief tot een Europese ontwapeningsagenda. Wij heb ben ons er over verbaasd dat de regering opnieuw niets wil meedelen over de aanwezigheid van kernwapens in Nederland, geen initiatief wil nemen in de Navo om openheid mogelijk te maken en ook niet van plan lijkt om in Europees kader het initiatief te nemen tot een gezamenlijke verdere reductie van kernwapens – nota bene een be langrijke bijdrage aan de vermindering van het proliferatiegevaar en een opdracht die ons vijf jaar geleden duidelijk is meegegeven. Wij zien in deze tijd noch het politieke noch het militaire be lang van tactische kernwapens in Nederland. Wij zullen de motie van mevrouw Van Velzen dan ook steunen, met de vermelding dat wij die zien als uitdrukkelijk vervolg op wat wordt geëist in de motie op stuk nr. 101.

In stemming komt de motie-Karimi c.s. (29800-V, nr. 101). De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van de SP, GroenLinks, de PvdA, de Groep Lazrak en D66 voor deze motie hebben gestemd en die van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.»

Nieuw: een regeringspartij (D66) stemt vóór verwijdering van de atoombomen. D66-parlementariër Bert Bakker: «Het is inmiddels nog slechts een officieel geheim dat hier tactische kernwapens van de Amerikanen liggen. Het is allang geen publiek geheim meer.»

Oudbakken: de reactie van het ministerie van Defensie op de door het parlement betrachte openheid: «Wij ontkennen noch be vestigen de aanwezigheid van kernwapens op Nederlands grondgebied.»

JOERI BOOM

DE ZWIJGENDE PIANIST

De mythe van de lijdende kunstenaar is nieuw leven ingeblazen.

Het klinkt té onwaarschijnlijk. Toch is er nog geen gat geschoten in het verhaal van de zwijgende pianist. Hij werd enkele weken geleden gevonden aan de kust van het eiland Sheppey in Kent. Onduidelijk was of de doodsbange man in zee had gelegen. De jongeman, keurig in zwart pak en doorweekt tot op het bot is sindsdien een mysterie. Hij had niets op zak wat hem kon identificeren en uit zijn kleren waren de labels verwijderd.

Hij zweeg, schijnbaar in doodsangst en in ieder geval flink in de war. Op elk nieuw gezicht reageerde hij panisch, zich soms terugtrekkend in foetushouding. In het psychiatrisch ziekenhuis bleef hij zwijgen. Na enige dagen schoof men hem papier en schrijfgerei toe. Hij tekende een gedetailleerde pianovleugel, later een Zweedse vlag. Daarop meegetroond naar de piano in de ziekenhuiskapel ontspande hij voor het eerst in dagen. Even later klonken prachtige meanderende thema’s in de lucht. Flarden Zwanenmeer van Tsjaikovski waren te horen. En wat lijkt op eigen composities.

De ziekenhuisgeestelijke zei: «Hij houdt van wat ik stemmingsmuziek noem: nogal repetitief opgebouwd en zonder eind en begin. Piano spelen lijkt de enige manier waarop hij zijn zenuwen en spanning kan controleren en ontspant. Toegestaan zou hij drie à vier uur aaneengesloten spelen en soms moet hij worden verwijderd omdat hij weigert te stoppen. Weg van de piano draagt hij vrijwel altijd een plastic mapje met bladmuziek.»

Voorwaar alle ingrediënten van een tragedie: jong, briljant, geheugenverlies, lijdende kunstenaar, een trauma, misschien een misgelopen liefdesgeschiedenis? Hier kan verlekkerd over worden gelezen, en gefantaseerd, want ’s mans pak was op de Nederlandse teletekst al een smoking geworden en in de Volkskrant een jacquet.

En toegegeven, het was verleidelijk om hier weg te laten dat niet iedereen overtuigd was van ’s mans genie. Zo’n mooi verhaal. Zijn foto met tegenlicht zou zo een publiciteitsfoto van een tragediefilm kunnen zijn. Door de romantiek zou je bijna vergeten dat het lijden van deze jonge meneer ook gewoon naar is.

In een poging hem tot spreken te bewegen wordt de zwijgende pianist momenteel de toegang tot de vleugel ontzegd. Het is wachten op een spontane volksactie daartegen.

SANDER PLEIJ

KETELMUZIEK

Er is geen reden tot paniek over de vergrijzing.

Een ruime meerderheid van de Nederlanders is positief over de pensionering – «eindelijk tijd om dingen voor mezelf te doen». Dit bleek uit een internationaal on derzoek van pensioenverzekeraar Axa. Slechts achttien procent heeft negatieve associaties. Het pen sioen is lager dan het laatst verdiende loon (69 procent), maar voor 72 procent is dit inkomen (gemid deld 1734 euro) ruim toereikend. Met dit cijfer scoort Nederland het hoogst onder de vijftien onderzochte landen.

Er is één «maar»: ruim driekwart van de werkenden verwacht binnen tien jaar een drastische verandering in het pensioenstelsel. Het «vergrijzingsprobleem» zit solide tussen de oren.

De «betaalbaarheid» van de AOW hoeft echter niet in het geding te zijn. In Het Financieele Dagblad (11 februari 2004) heeft de ING de volgende berekening gemaakt: tussen nu en 2038 stijgen de AOW-uitkeringen van 19,1 tot 35,7 miljard euro (van 8 tot 15,5 procent van het bruto binnenlands product). Daar staat tegenover dat de vergrijzing dubbel in het voordeel van de fiscus werkt: op het mo ment van pensionering vervalt de aftrekpost van de pensioenpremie en het uitgekeerde pensioen is belast. De spaarpot die de overheid daarmee voor zichzelf heeft gecreëerd raamt de ING op 8,1 miljard euro in 2038; ruwweg de helft van het «AOW-gat». Zo nodig kan de andere helft worden gefinancierd door de premiebetaling voor de AOW te laten doorlopen na het 65ste jaar. Wie nu die leeftijd bereikt, betaalt door het wegvallen van de AOW-premie de facto minder belasting over hetzelfde inkomen.

Meer in het algemeen is er ook geen reden voor paniek over de vergrijzing. Het gaat om een verdelingsprobleem, niet primair om een economisch (schaarste) pro bleem. Want terwijl het aantal oudere inactieven stijgt in verhouding tot het aantal jongere werkenden wordt in de prognoses de gelijktijdige stijging van de arbeidsproductiviteit meestal bui ten beschouwing gelaten en daarmee ook de toenemende welvaart, waaruit de «vergrijzingskosten» kunnen worden betaald.

Het Amerikaanse zakenblad Business Week (31 januari 2005) heeft berekend wat er nodig zou zijn om het inkomen per capita tussen nu en 2050 te verdubbelen, waarmee het «vergrijzingsgat» ruim zou zijn gedicht. Dat vergt voor Frankrijk, Duitsland en Engeland een jaarlijkse produc tiviteitsstijging van respectievelijk 1,8, 2,0 en 1,7 procent, tegen een historische groei (1980-2003) van 1,5, 1,5 en 1,9 procent. Zo groot is het verschil dus niet. Ook in Nederland.

BEN LIGTERINGEN

DE FRANSEN KOMEN

Als de huidige bevolkingsgroei doorzet heeft Frankrijk in 2050 met 75 miljoen zielen de grootste bevolking van de EU.

Er gloort een nieuwe toekomst voor de as Amsterdam-Parijs, valt op te maken uit cijfers die het Franse bureau voor statistiek Insee vorige week bekendmaakte. In vrijwel alle 25 EU-lidstaten krimpt de bevolking. In 2050 zal Duitsland, dat momenteel het hoogste aantal inwoners van de EU heeft, 70,8 miljoen zielen tellen. Nu zijn dat er nog 82 miljoen. Italië zal halverwege de eeuw zijn teruggevallen van 57,5 miljoen tot 43 miljoen inwoners.

De Franse groei is voor het grootste deel op het conto te schrijven van een hoog geboortecijfer (1,9 baby’s per vrouw). Immigratie, in Frankrijk per hoofd van de bevolking vier maal lager dan in Nederland, draagt slechts voor een kwart bij aan de groei. In het meest negatieve groeiscenario van het Rijks instituut voor Volksgezondheid en Milieu neemt de Nederlandse bevolking van 16,3 miljoen af tot 15,1 miljoen in 2050. In de overige drie scenario’s neemt de bevolking toe. Tot maximaal 20,3 miljoen halverwege de eeuw.

Een interessant gegeven, aangezien de bevolkingsgrootte bin nen de EU sinds het Verdrag van Nice (februari 2003) een belang rijke rol speelt bij het wegen van de stemmen. Ongeacht of de Europese «grondwet» wordt weg gestemd.

JOERI BOOM

GODS WONDEREN

Boekenweek en een reclamespot maakten christenen boos.

Boze christenen dienden een klacht in bij de Reclame Code Commissie tegen het controversiële spotje «Hand van God» van Versatel. Waarom? Omdat het spotje suggereert dat God geen wonderen zou verrichten. Niet alleen deze commercial is uit den boze. Ook de kinderboekenweek met het thema «De Toveracademie» kan niet door de beugel.

Protestants-christelijke basisscholen in Am sterdam, Zwolle en Friesland slaan het feest in oktober even over. De tuinen van Dorr van Paul Biegel, Arthur, de zienersteen van Kevin Crossley-Holland en Harry Potter van J.K. Rowling zijn taboe.

Het begon in februari met een open brief van de Vereniging Bijbel & Onderwijs (B&o). «Het is onverantwoordelijk om kinderen te leren toveren en te spelen met het paranormale, ook wordt tovenarij in de bijbel nadrukkelijk verboden», aldus de brief. B&o heeft de ouders daarom opgeroepen hun «kinderen van school te ha len, zodra een school wordt om getoverd tot toveracademie».

Heldere taal. Uitstekende woord keuze ook. Inmiddels heeft een groot deel van deze protestants-christelijke scholen in Zwolle en Friesland gehoor gegeven aan de oproep. Ook scholen in Amsterdam zullen volgen, vooral omdat ze bang zijn dat ouders de kinderen inderdaad thuis zullen houden. Maar CPNB, de organisator van de kinderboekenweek, zal geen water bij de wijn doen. «Het is onmogelijk ons te vragen bepaalde thema’s te censureren. Sprookjesboeken horen als geen andere bij de kinderliteratuur.»

Geen probleem. Er komt een alternatieve boekenmaand voor de scholen die niets in het demonische toveren van de kinderboekenweek zien. Het thema? «Wonderlijk!» Een maand vol verbazing en wonderen. Zo krijgen de klagers over Versatel toch nog een beetje hun zin.

MINA AMHIL

EXAMENVREES

Britse scholieren met huisdieren hebben een relatief grote kans om te slagen voor hun examen.

LONDEN – De Assessment & Qualifications Alliance (AQA) heeft bepaald dat kandidaten wier hamster, poes of hond op de examendag overlijdt, twee procent bij hun eindresultaat mogen optellen. Vindt het sterfgeval een dag eerder plaats, dan dient één procent als compensatie. Het is niet duidelijk of ook goudvissen onder de noemer «huisdier» vallen. Wel staat vast dat het heengaan van een ouder goed is voor vijf procent extra, terwijl elk ander dood familielid vier procent oplevert. Voorts staat hooikoorts gelijk aan twee procent, hoofdpijn één procent en het aanschouwen van een traumatisch gebeuren op weg naar het examen, zoals een verkeersongeluk, drie procent.

Met deze kwanti ficering van persoonlijk leed wil de AQA meer helderheid scheppen. Een krabbeltje van de docent onder het examenformulier werd als subjectief en willekeurig beschouwd.

Wat dyslexie betreft hoeven veertienjarigen helemaal geen briefje van de huisarts mee te ne men naar het examen Engels. Van de Qualifications & Curriculum Authority (QCA) mogen zij in de toekomst zo veel spellingsfouten in hun examens Engelse taal- en letterkunde maken als ze maar willen. «We gaan niet met een houding van dit is fout en dit is fout door hun examenwerk heen. Nee, we willen de nadruk leggen op wat ze wél goed doen», aldus een QCA-afgevaardigde. Waarom ook niet? Dat William Shakespeare slecht in spelling was heeft niet mogen verhinderen dat zijn werk nog immer op middelbare scholen wordt gelezen, al gebeurt dat tegenwoordig in samenvattingen waaruit scholieren concluderen dat Hamlet een lui moederskindje is.

Met het letterkundige equivalent van vrij zwemmen hoopt het ministerie van On derwijs zijn streefcijfers te ha len. Op de achtergrond speelt mee dat correct taalgebruik in het algemeen en foutloos spellen in het bijzonder langzaam maar zeker als elitaire provocatie wordt gezien.

Wie het koninkrijk niet snel tot diplomatieke, intellectuele en ar tistieke hoogten zal verheffen, is prins Harry. Volgens Eton-kunst docente Sarah Forsyth heeft zij de schilderijen gemaakt waarmee de rossige belhamel zich door het kunstonderwijs van ’s lands meest prestigieuze kostschool heeft ge fraudeerd. Dit geval staat niet op zichzelf. Omdat traditionele examens tegenwoordig worden be schouwd als pedagogisch onverantwoorde rituelen waarbij scholieren zichzelf niet kunnen zijn, wordt de nadruk steeds meer op «course work» gelegd, zoals het schrijven van essays in de geruststellende nabijheid van poes, ijskast en de nieuwe Oasis. En de computer, niet te vergeten. Bijna de helft van de Britse scholieren blijkt namelijk teksten op het internet te kopen, of te kopiëren. Inmiddels heeft de regering ook op dit punt besloten de aanstormende generatie tegemoet te komen. In het kader van «per sonalised learning» gaat ze mil jarden extra investeren in schoolcomputers.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Actiebereidheid

Huisartsen gaan de straat op. Ze weigeren mee te werken aan de «militaire bezuinigingsoperatie van de VVD».

«Macht is fantastisch. Ik regeer het liefst per decreet», zei minister Hoogervorst van Volksgezondheid onlangs in de Volkskrant. De huisartsen hebben daarin geen vertrouwen meer. Het gaat de achtduizend huisartsen niet om hun eigen inkomen, zoals Hooger vorst beweert. Het gaat ze om het uitkleden, zo niet elimineren, van de eerste lijn in de zorg.

Een huisarts die wil investeren in zijn praktijk dient straks met de zorgverzekeraars te «onderhandelen». Het komt erop neer dat de arts in zijn eentje moet opboksen tegen een machtiger marktpartij. Daarbij blijft het niet als de nieuwe zorgverzekeringswet volgend jaar van kracht is. Hoogervorst meent «dat wat al die artsen aan het doen zijn in hun praktijk een soort black box is». Hij wil die zwarte doos onder druk van concurrentie en benchmarking kraken. Ofwel: nog meer cijfertjes en gegevens vastleggen in een digitaal registratiesysteem. Voor typen en muisklikken hebben huisartsen niet negen jaar gestudeerd.

Hoogervorst koestert juist ach terdocht jegens de huisarts. Hij zei ooit: «Als er niks is sturen ze iemand naar huis, is er wel wat aan de hand, dan verwijzen ze de patiënt door naar de specialist.» Penny wise pound foolish? De poortwachtersfunctie voorkomt toch dat de kosten onnodig uit de hand lopen?

De minister ziet dat anders. Hij zei een jaar geleden op een congres in Parijs: «Een kwart van de gezondheidsproblemen is gerelateerd aan een slechte levensstijl. Als mensen veel geld overhebben voor drinken, roken en te veel eten, dan kunnen zij ook de financiële verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gezondheid.» Zijn zakelijkheid blijkt uit het plan het beroepsgeheim open te gooien. Huisartsen kunnen worden verplicht dossiers af te staan aan de verzekeraars. Op straffe van een boete van 2250 euro per geval.

«We worden van poortwachter een soort opsporingspolitie van de VVD», aldus Hans Nobel van de Eerste Landelijke Huisartsen Associatie. Volgens Hans Itjeshorst, initiatiefnemer van de acties, is de zorg overvallen door het VVD-politburo. Op alle sleutelposities van deze «militaire operatie» zitten partijgenoten. Frank de Grave: voorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit. Iris van Bennekom: voorzitter van de Patiënten & Consumenten Federatie. Gerrit Zalm: minister van Financiën. Peter Vierhout: voorzitter van de Orde van Specialisten. Peter Holland: voorzitter van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst. Herre Kingma: hoofd Inspectie voor de Volksgezondheid. Bas Eenhoorn: voorzitter van het Genootschap voor Fysiotherapie. En voorheen Frits Bolkestein: EU-commissaris Interne Markt. Hervormingen per VVD-decreet.

MARGREET FOGTELOO