Deze week

Week 23

Zinledigheid

In allerhande recente radio en tv-uitzendingen tonen zich de ontwikkelingen in de geschiedopvatting in een notendop. Werden in de jaren zestig en zeventig de grote bewegingen van de geschiedenis voornamelijk onderzocht aan de hand van de bierimport in Zeeland of de graantoevoer naar Rome, in de jaren tachtig en vooral negentig deed cultuurgeschiedenis er weer toe en kregen de ideeën van grote denkers opnieuw de aandacht die ze verdienen. Die ontwikkeling is doorgeslagen. Uren publieke zendtijd werden afgelopen weken besteed aan de discussie wie «De grootste Nederlander» is, en zelfs «De grootste Europese kunstenaar». Als onderdeel van dit zinledige, Hilversumse spel boog Neerlandicus Herman Pleij zich op de radio over de vraag of het leven van Mon driaan of van Willem van Oranje van groter belang is geweest voor de Nederlandse samenleving, terwijl kunst historicus Henk van Os in de studio samen met Rudi Fuchs Mondriaan liet wedijveren met Brueghel en Leonardo da Vinci, voor de beantwoording van de prangende vraag wie de allergrootste Europese kunstenaar is geweest. Volgende week volgt op deze plek niet de uitslag van deze discussies. (MP)

Piep-knor

Al gaat het bij seriële muziek om een componeertechniek, de twaalftoons muziek, en niet om de uitkomst van die techniek, toch weten cd-kopers zich gewaarschuwd bij woorden als «dodecaphony» en «twaalftoonsklokken». De toetsenist en componist Feddo Westra heeft zich met zijn nieuwe cd All 12 ten doel gesteld te bewijzen dat het aan componisten als Boulez en Berg ligt dat deze componeertechniek doorgaans resulteert in dood geboren, oerserieuze en ontoegankelijke geluiden, in plaats van muziek. Met enkele door hemzelf ontworpen, zogenoemde toonklokken zette hij een cd in elkaar met opvallend prettige en zelfs swingende muziek, met fijne altsaxsoli en lankmoedig klinkende elektronicageluidjes. Toch is er iets misgegaan. Westra vergezelde zijn cd van een handgeschreven briefje: «Anders dan ik beweer, zou het incorrect zijn als de indruk bestaat dat ik de eerste ben die deze toonklokken heeft ontdekt.» Wat was er gebeurd? Westra: «Componist G. de Marez Oyens schreef me een brief waarin hij aantoonde dat hij deze toonklokken al eerder had bedacht. Dat was mij helemaal ontgaan!» Overigens heeft De Marez Oyens die muziek slechts «op papier» en niet op een geluids drager. Westra: «Ik ben er reuze benieuwd naar. Als ik de partituur eenmaal heb, zal ik het direct met mijn band gaan spelen.» Zodat hij uiteindelijk toch in de gebruikelijke piep-knor geraakt. (PvO)

Lege tribunes

Men maakt zich zorgen in de organisatie van de Republikeinse Nationale Conventie, die van 30 augustus tot 2 september voor het eerst in de geschiedenis in New York wordt gehouden, een symbolische elf dagen voor 11 september (aanwezigen: vijftigduizend, kosten: 91 miljoen dollar). Achteraf was het wellicht beter om Bush’ formele aanvaarding van het presidentskandidaatschap in Utah of Kansas te organiseren. Er zijn aanwijzingen dat in New York, waar Democraten de Republikeinen overvleugelen in een verhouding van vijf staat tot één, duizenden democraten zich hebben opgegeven als vrijwilliger in de Bush-campagne. Daar door kunnen ze een toegangskaartje bemach tigen voor Madison Square Garden om vervolgens niet te komen opdagen, waar door de ballonnenregens en eufore speeches zullen stukslaan op halflege tribunes. En waar vind je in New York snel duizenden Bush-fans? (PvO)

Uit de lucht

Acht uur tijd hebben de autoriteiten in Moskou om te zien wat voor onpatriottistische items de ether in de hoofdstad zullen vervuilen. Zondag zond de, inmiddels niet meer zo onafhankelij ke, omroep NTV een interview uit met de weduwe van de Tsjetsjeense ideoloog en moslim fundamentalist Zelimachan Jandarbijev. De separatist Jandarbijev, die banden zou onderhouden met al-Qaeda en de financiële koerier voor de rebellen was, werd eind februari in Qatar gedood. Volgens de autoriteiten door twee agenten van de Russische geheime dienst die zich niet tijdig uit de voeten maakten.

Maar de kijker in Europees Rusland kreeg het niet te zien, omdat het item van vijfenhalve minuut de Oeral niet wist te passeren. Hoe kan dat? Simpel. Omdat Rusland is verdeeld in tien tijdzones, maar de meeste programma’s op hetzelfde uur van de dag worden uitgezonden, zagen de kijkers in Vladivostok het gewraakte item acht uur eerder dan die in Moskou. Dat was genoeg voor de «organen» in de hoofdstad om de uitzending te bekijken en vervolgens te verbieden. Eén telefoontje naar adjunct-directeur Aleksandr Gerasimov van NTV voldeed. Maar uiteraard verliep het bureaucratische proces niet helemaal foutloos. Op de website van NTV was het script van de uitzending tot maandagmorgen nog te lezen.

Het gebeurt steeds vaker dat uitzendingen ergens in Siberië uit de lucht worden gehaald. En dat komt altijd goed uit. Autoritair leiderschap is geen fluitje van een cent. (HS)

Matanja Pinto, Pieter van Os, Hubert Smeets