Deze week

Week 6

De liberale verwarring

Raakt de VVD verzeild in een verscheurende broedertwist tussen linksige en rechtsige liberalen? Partijleider Van Aartsen nam al filosoof Luuk van Middelaar in dienst. Nu komt er ook een breed debat dat moet uitmonden in een nieuw «Liberaal Manifest». De VVD kan zich wat verdeeldheid betreft spiegelen aan de Vlaamse Liberalen en Democraten. De liberale denkclub Nova Civitas wil de VLD terugduwen naar een behoudende liberale koers. Jongere liberalen daarentegen willen dit weekeinde een progressief manifest presenteren teneinde de partij juist een progressievere koers te laten varen. Deze Generatie 2016 lijkt een flinke voorsprong te hebben: het manifest wordt mede geschreven door partij-ideoloog Dirk Verhofstadt, broer van premier Guy, en opgesteld met medeweten van de partijtop.

En Nederland? Verwarring. Eerst is het twee paarse kabinetten lang privatiseren en de lof zingen van de vrije markt in een centrum-links kabinet. Maar nu de VVD in een centrum-rechts kabinet zit, meldt de traditioneel linkse Amsterdamse afdeling trots het draaiorgel te hebben gered. De orgelmannen halen te weinig geld op om hun bedrijf draaiend te houden. Ze krijgen nu staatssubsidie.

Hollands welvaren

Het gaat om het geld. Een marxist is hij niet, maar de Engelse emeritus hoogleraar Colin Platt beweert in zijn boek Marks of Opulence (Harper Collins, 2004) dat in tijden van vrede en voorspoed ook de kunstmarkt grotere levendigheid en bedrijvigheid kent. Over de verspreiding van zeventiende-eeuwse Nederlandse kunst doet hij een opzienbarende schatting. Hij extrapoleert het aantal schilderijen dat zich in 1660 in Delftse inventarissen bevindt en komt zo voor alle Noord-Nederlandse huishoudens tezamen tot een geschatte aanwezigheid van meer dan tweeëneenhalf miljoen schilderijen!

Oudste literaire interview

In de Lage Landen had hij een vijand gedood. In Engeland nog een, «wiens zwaard tien inches langer was dan het zijne». Zo vertelde toneelschrijver en eerste poet laureate Ben Jonson (1572-1637) in 1618 in een interview aan Drummond of Hawthornden. Bijzonder is dat in het Times Literary Supplement wordt beweerd dat dit het oudst bekende auteurs interview betreft. De indruk die het van de zeventiende-eeuwse literaire omgangsvormen geeft, komt overigens vaag bekend voor. Jonson spreekt gruffly (grof) over zijn collega Shakespeare en is volgens Drummond «een groot bewonderaar van zichzelf en een opschepper; hij minacht en hoont anderen, en verliest naar verluidt liever een vriend dan zijn gezicht».

Mocht een lezer een ouder literair interview kennen, dan zijn wij bij voorbaat dankbaar.

Groot moslimgevaar!

Als opening op de voorpagina berichtte de NRC afgelopen maandag over de invloed van Nederland op de Franse beslissing het hoofddoekje te verbieden. Na een bezoek aan Nederland was de Franse commissie geschokt door onder meer «de demografische ontwikkeling, die maakt dat in 2010 in vrijwel alle grote steden van Nederland de moslimbevolking in de meerderheid zal zijn». Dit is een mededeling van de NRC, geen citaat van de Franse commissie. En dit is groot nieuws.

Even wat cijfers. Het aantal Turken en Marokkanen in 1999 te Amsterdam: 12 procent. In Rotterdam: 11,5 procent. En in Den Haag: 10 procent. Tellen we daarbij nog een klein percentage loslopende moslims uit bevolkingsgroepen die niet apart worden gemeten (Somaliërs, Tunesiërs), vergeten we even dat er onder Turken en Marokkanen ook niet-moslims zijn en voegen we daar weer aan toe dat er juist wel Surinaamse moslims bestaan, dan is het nog opzienbarender dat het aantal moslims in de steden in tien jaar vervijfvoudigt. Te meer omdat we 10 januari in het Zaterdags Bijvoegsel van de NRC lazen dat volgens het Sociaal Planbureau slechts 44 procent van de Marokkaanse jongeren naar de moskee gaat. NRC: «Ze noemen zich wel moslim, maar gaan niet naar de moskee, hooguit op hoogtijdagen. Zoals Brabanders zich in de jaren zestig katholiek noemden.»

Balkenende en Etzioni

Op 2 september 2003 ontmoette Balkenende Amitai Etzioni. Een niet onbelangrijk gesprek. Balkenende kwam er vaker op terug, afgelopen maand nog in Trouw. Wat die twee allemaal besproken hebben, het gaat steeds meer benieuwen. Een mogelijke aanwijzing verscheen al drie dagen later, toen Etzioni op zijn website refereerde aan het boek Euthanasia, Ethics and Public Policy: An Argument Against Legalization van John Keown. Etzioni schrijft dat hulp bij zelfdoding en euthanasie hier zijn gelegaliseerd: «Studies onder auspiciën van de Nederlandse regering laten zien dat de levens van duizenden patiënten zijn beëindigd zonder hun instemming.» Vraag: Was Balkenende de bron van Etzioni of ligt Keowns boek op suggestie van Etzioni op Balkenendes leesstapeltje?