Wel of geen doodstraf in Marokko

Rabat - Gaat Marokko de doodstraf nu wel of niet afschaffen? Artikel 20 van de nieuwe grondwet, die begin juli met een referendum werd aangenomen, stelt het recht op leven voorop. Mensenrechtenorganisaties blij. Zij zagen na hun jarenlange strijd voor afschaffing van de doodstraf de nieuwe grondwet als een overwinning.

En hoewel de grondwet nog uitgewerkt moet worden, is die overwinning alleen een kwestie van tijd, zo redeneerden ze. De strekking van artikel 20 is immers klip en klaar.

Maar ondertussen werd onlangs toch weer de doodstraf uitgesproken. De rechter legde de peine capitale op aan de hoofdverdachte van de aanslag in Marrakesj, waarbij in april dit jaar zeventien mensen om het leven kwamen, waaronder een Nederlander. Twee Nederlanders raakten invalide. Een aantal nabestaanden is als civiele partij vertegenwoordigd in het proces en hun advocaat Abderrahim Jamaï pleitte voor levenslang. Jamaï is de coördinator van de Marokkaanse Coalitie voor afschaffing van de doodstraf en voor hem was levenslang dus de enige acceptabele maximale straf. Maar de verontwaardiging over de aanslag, die Marokko veel schade heeft berokkend, is groot en het lijkt erop dat de rechter daar in zijn uitspraak recht aan heeft willen doen. Jamaï is in beroep gegaan. Hoe zuur de aanleiding ook is, voor hem is het een gelegenheid om de Coalitie voor afschaffing van de doodstraf opnieuw in de schijnwerpers te plaatsen.

Het is vooral een symbolische strijd, want in de praktijk is er geen verschil tussen levenslang en een terdoodveroordeling, omdat de doodstraf wel opgelegd maar niet uitgevoerd wordt. De befaamde death row in de gevangenis van Kenitra heeft in de loop der jaren zijn eigenlijke betekenis verloren. De laatste keer dat een vonnis werd voltrokken was in 1993. Toen werd een meervoudige verkrachter door een vuurpeloton doodgeschoten. Zou je zeggen: dan kan het recht wel op de praktijk worden afgestemd. Maar dat stuit op maatschappelijke weerstand. Hoewel het Marokkaanse strafrecht seculier is, beroepen veel Marokkanen zich op het oog-om-oog-tand-om-tand-principe zoals dat in de koran beschreven staat. Velen zijn bang dat de criminaliteit zal toenemen als het afschrikwekkende effect van zware straffen verdwijnt. Sommigen stellen zelfs dat Marokko de doodstraf alleen maar wil afschaffen om in het gevlij te komen bij Europa. Dat is misschien nog waar ook: het zou Marokko’s reputatie als verlicht islamitisch land goed kunnen doen als het - als tweede Arabische land, na Djibouti - de doodstraf uit het wetboek schrapt.