Welke waarheid heb je nodig?

Trumps bewind kon niet anders eindigen dan met een persconferentie die per ongeluk werd belegd op een desolaat parkeerterrein in Philadelphia.

Deze mediacolumns zitten de tijdgeest dicht op de huid, maar je denkt weleens aan wat er nog allemaal zou kunnen gebeuren tussen het moment van schrijven en het moment waarop de eerste lezer bij de brievenbus hitsig het cellofaantje eraf rukt.

Met dat in uw achterhoofd: vanmorgen zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, een man die luistert naar de bijna geloofwaardige naam Mike Pompeo, iets wat wel of geen grapje was, en daarmee wel of geen zinspeling op een staatsgreep: ‘There will be a smooth transition to a second Trump administration.’

Dagen nadat duidelijk is geworden dat Joe Biden de verkiezingen met een alleszins ruime marge won, klampt een niet bijzonder rap kleiner wordende groep getrouwen rondom de president zich nog altijd stevig vast aan een fictie waarin niemand, misschien met uitzondering van de grote baas zelf, echt lijkt te geloven.

Natuurlijk: als er tegen de tijd dat u dit leest gemaskerde militairen door Washington marcheren en er zwart-witte Amerikaanse vlaggen met één blauwe baan boven het Capitool en het Witte Huis wapperen, dan sta ik mooi voor paal, maar ik ga er vooralsnog van uit dat de verhalen over een ophanden zijnde coup slechts de uitdrukking zijn van een niet helemaal redelijke maar toch best invoelbare angst voor de gewetenloosheid van de bewezen gewetenlozen.

Dit is hoe er een einde komt aan een presidentschap dat zich grotendeels leek af te spelen in een onwerkelijke feedbackloop tussen de Twitter-feed van de machtigste man op aarde en de tv-schermen waarop hij nauwgezet de verslaggeving volgde over dat wat hijzelf even eerder had getwitterd.

Terwijl op tv prominente Republikeinen desgevraagd zeggen zich niet te kunnen voorstellen waarmee ze Joe Biden op dit moment zouden moeten feliciteren, fluisteren precies diezelfde mensen of net weer andere partijgenoten van de president journalisten op bezwerende toon in dat het allemaal een soort toneelstuk is, een act die wordt opgevoerd om die ene koppige oude man langzaam te laten wennen aan het idee dat zijn dagen in het Witte Huis geteld zijn.

‘It’s like dealing with a lunatic on the subway. Everyone just kind of sits and stares ahead, pretends they can’t hear him, and waits for him to eventually get off’, zegt een anonieme Republikein tegen The Daily Beast. Een ander houdt het erop dat ook Trump wel beseft hoe de vlag erbij hangt, maar dat de president vindt dat zijn zeventig miljoen kiezers een gevecht hebben verdiend.

Waarom niet gewoon even genieten van de uitzinnige slotaflevering?

Al die concurrerende verhalen over wat er op dit moment gebeurt, hoe we de kale feiten moeten begrijpen, of we bang moeten zijn of juist niet, ze vormen op de een of andere wijze het perfecte sluitstuk.

Dit alles was in mijn hoofd een aanloop naar een loodzwaar en doodernstig betoog over het belang van een gedeelde waarheid. Een betoog over hoe het meest onthutsende aan Trumps bewind, los van de wreedheid van het beleid, zijn ongegeneerde bereidheid was om over alles te liegen en hoe gemakkelijk anderen zich lieten meesleuren door die leugens. Over hoe in de nabijheid van macht de waarheid kneedbaar wordt en over hoe het, voor wie genoeg macht heeft, net zo eenvoudig is om te regeren met behulp van leugens als van feiten.

Maar waarom niet gewoon even een moment nemen om te genieten van de uitzinnige slotaflevering van het allereerste reality-tv-presidentschap? Waarom niet nog even stilstaan bij wat het absolute hoogtepunt was van een bewind dat uitsluitend bestond uit dieptepunten?

Op de zaterdagochtend na de verkiezingen kondigde Trump een persconferentie van zijn advocaten aan. Locatie: Four Seasons, Philadelphia. Even later volgde een tweede bericht: men moest voor deze persconferentie niet bij het hotel in de binnenstad aankloppen, maar koers zetten richting Four Seasons Total Landscaping, ergens op een bedrijventerrein langs een snelweg.

Ze hadden, daar was alles en iedereen het binnen twee minuten over eens, het verkeerde Four Seasons geboekt. Je zou van deze mensen ook niks anders verwachten. Maar dat na dagen treuzelen CNN Biden eindelijk tot geprognosticeerde winnaar zou uitroepen juist voordat Rudy Giuliani (nog maar twee weken eerder door Sacha Baron Cohen in verlegenheid gebracht toen hij op het punt stond zijn broek uit te trekken in de nabijheid van een vrouw die hij voor minderjarig hield) in totale onwetendheid voor de verzamelde pers verscheen, dat had zelfs de meest schaamteloze scriptschrijver niet durven neerpennen.

Terwijl Giuliani van van alles en nog wat schande sprak, werden in de stad waar hij ooit burgemeester was de eerste mensen dansend op straat gesignaleerd. De reconstructies van die dag vertellen dat er geen sprake was van een misverstand: die persconferentie was gewoon echt daar gepland. Gemakkelijke uitvalswegen, begrijpt u? Maar zelfs als historici op een dag met sluitend bewijs komen, zal ik weigeren ze te geloven.

De echte waarheid, de waarheid die groter is dan de feiten, is dat Trumps bewind niet anders kon eindigen dan met een persconferentie die per ongeluk werd belegd op een parkeerplaats in Philadelphia. Vast stond dat het zou aflopen zonder de man om wie het allemaal draait. Een man die al zijn hele presidentschap niet op de afspraak is. Een man wiens geest daar op dat parkeerterrein van Four Seasons Total Landscaping in alles leek rond te waren: in de hongerigheid van de verzamelde pers, in de uitzinnige verzinsels van zijn advocaat, in de smoezeligheid van de naastgelegen seksshop Fantasy Island, in het uitzicht op een crematorium.