Klassieke muziek

Wereldpremière Mendelssohn

MUZIEK Der Onkel aus Boston

De ontdekking van een verloren werk van een beroemde componist is altijd spannend, zeker als de componist Felix Mendelssohn Bartholdy heet en een paar van de meest populaire stukken van de complete muziekliteratuur van het avondland geschreven heeft.

Toen, dus, enige tijd geleden in de kunstfeuilletons de mare ging dat de lang verloren gewaande komische opera Der Onkel aus Boston uit 1822 teruggevonden was, zou je verwacht hebben dat het enthousiasme op de internationale muziekmarkt groot was en men zich onverwijld had gezet aan een uitvoering van het stuk bij een groot platenlabel met een sterrenbezetting. Ter vergelijking: toen een paar jaar geleden een obscure mis van Berlioz in een kerk in België werd teruggevonden, stond onmiddellijk John Eliot Gardiner met zijn Orchestre Revolutionaire et Romantique klaar om het stuk met hoge kwaliteit voor Philips op te nemen; toen men in de bibliotheek van Turijn een pakket Vivaldi-manuscripten vond, werd onmiddellijk met sponsorgeld en de firma Naïve een cd-serie opgezet waarin de beste barokspecialisten van die tijd de muziek op een opwindende manier nieuw presenteerden. In een modern jasje, zodat maximale aandacht voor de opnamen was gegarandeerd en een heuse Vivaldi_-boom_ kon losbarsten. (www.naiveclassique.de/html/vivaldi-edition.html)

Heel anders was het resultaat in het geval-Mendelssohn. Weliswaar verscheen het notenmateriaal bij de gerenommeerde Duitse uitgever Breitkopf, maar voor de rest werd alles in de kleinste dimensie behandeld. In plaats van Gardiner of een andere topdirigent werd alleen de academisch-brave Helmuth Rilling met zijn Bach Collegium Stuttgart bereid gevonden om in 2004 de wereldpremière van de teruggevonden Onkel (concertant) te verzorgen. In plaats van beroemde zangers (zoals bij Berlioz) of opwindende jonge specialisten (zoals bij Vivaldi) werden uitvoerders geëngageerd zonder bijzondere stemmen of persoonlijkheden en zonder enig gevoel voor de stijl van deze wonderlijk delicate muziek. En in plaats van bij een groot cd-label verscheen de live-opname bij het kleine Duitse label Hänssler Classic.

Dat is natuurlijk verdienstelijk, want de kennismaking met deze opera van de veertienjarige Mendelssohn is hoe dan ook de moeite waard. Maar het vroege meesterschap van de componist kun je op deze opname alleen maar vermoeden, niet echt horen. Het is een bewijs van armoede voor het huidige muziekbedrijf, dat Mendelssohn zo smalend negeert.

Ten onrechte negeert. Zo raakt deze opname alleen maar aan de oppervlakte van wat mogelijk is. Alleen als je heel precies luistert, merk je hoe Mendelssohn de ensembles in navolging van Mozarts Singspiele à la Entführung aus dem Serail heeft geconcipieerd, hoor je hoe motieven zich door de briljante houtblazerspartij haasten, ervaar je de nabijheid van de opéra comique en vaudeville, snap je dat het hier wat betreft muzikale en theatrale esthetiek gaat om een directe voorloper van Albert Lortzing en de ontwikkeling van de romantische stijl, die verwijst naar Weber en Marschner, naar de Freischütz en de Vampir.

Zo komt bij het beluisteren van deze Onkel bovenal het verlangen op naar een nieuwe opname die het stuk met meer historische kennis benadert. Misschien bij de Zaterdagmatinee, onder leiding van iemand als Frans Brüggen? Zijn opnamen van de symfonieën van Mendelssohn waren voortreffelijk.

Felix Mendelssohn Bartholdy, Der Onkel aus Boston (2 cd), Haenssler Classic cd 98.221