Wereldverbeteraars

Twee documentaires over wereldverbeteraars, echte en valse. Veel Nigeriaanse vrouwen belanden in de Europese prostitutie. Vaak met valse beloften gelokt, soms wetend, maar hopend op geld en een beter bestaan. Meestal komen ze bedrogen uit en moeten ze terug naar de sloppen van Lagos.

Medium televisie dsc00014

Maar daar is Sandra Aguebor, de eerste vrouwelijke automonteur van Nigeria. Jezus leerde haar het vak middels een wonderbaarlijke reparatie. Ze zette ‘Lady Mechanic’ op waar ex-prostituees een gratis monteursopleiding, stagegeld en baangarantie na diplomering krijgen. Prachtinitiatief dat dus gesteund wordt door ontwikkelingsorganisaties, waaronder de Nederlandse Eureko Achmea Foundation.

Karin Junger filmde voor Sexy Money in studiosetting de treurige verhalen van een aantal ex-prostituees en ging mee in het leven van Janet en Laura die tot Sandra’s pupillen behoren. Van de opleiding zelf zien we weinig, wel van een groep vrouwen die door Sandra wordt toegesproken en die in koor moet antwoorden, terwijl zij heur haar door een ondergeschikte laat doen. Tamelijk onbeschoft in kleinburgerlijke ogen, maar wellicht is dat een cultureel vooroordeel, want even later presteert de directrice van een acteeropleiding hetzelfde. De leerlingen zitten er niet mee: die willen niet zozeer monteur als wel Sandra worden. Op foto’s van de diplomering straalt iedereen, onder wie trotse vertegenwoordigsters van sponsorende westerse organisaties, maar via Janet hebben we dan al begrepen dat de beloofde banen er voor de meesten niet zijn en, erger, dat de dames nooit een cent van Sandra’s sponsorgeld hebben gezien waardoor ze gedwongen bleven voor wat centen te dansen en ‘de bosjes in te gaan’. Wat Laura bij het zoeken van een monteursbaan meemaakt aan bedrog door Nigeriaanse notabelen die ontwikkelingsjargon en -ideologie louter voor eigen prestige en gewin inzetten, slaat alles.

De film wil een ode aan de inderdaad bewonderenswaardige kracht en levenslust van deze vrouwen zijn, en laat hen enthousiast liedjes over hun zware leven zingen, maar bij Janets conclusie dat ze het toch maar weer in Europa moet proberen, lijkt de hoop vervlogen. Die moeten we dan maar putten uit Groen goud van Tegenlicht, waarin ten tweede male projecten van ‘restoration-industry’ worden behandeld, waarbij geërodeerde gebieden opnieuw vruchtbaar worden gemaakt: van stukken Egyptische woestijn via kaalgeslagen oevers van de Indiase Brahmaputra tot het Spaanse dorp Ayoo. Dat telt nog driehonderd van de duizend oorspronkelijke bewoners, louter bejaarden met stukjes grond die ze braak laten liggen. Erger, die ze door een tractorboer regelmatig laten omploegen, waardoor het laatste vruchtbaars wegwaait – waarvoor Europa dan weer subsidie verleent die hun een minimuminkomen oplevert.

De drie locaties staan voor een gigantisch mondiaal probleem dat daarmee niet is opgelost, maar wie gaapt over de problematiek of over het idealisme van betrokkenen zou toch moeten kijken en zich schamen. De Egyptische casus heeft de grootste schaal. Niet alleen Israëliërs blijken uit woestijn gebieden te kunnen maken die voedsel, werk en een begin van welvaart opleveren. Groen is de mooiste en belangrijkste kleur, besef je. Resultaat van de inspanningen van één familie die curieuze antroposofisch-islamitische rituelen in een groeiende eigen leefgemeenschap hanteert. Ook bodemonderzoek en herbeplanting door een Spaanse ingenieur lijken iets te gaan opleveren. Of dat de jeugd terugbrengt is de vraag, maar verwoestijning wordt bestreden. De resultaten van een Indiase bomenplanter zijn wonderbaarlijk: de jungle keerde terug, inclusief de dieren, van insect tot olifant. De Nederlander Willem Ferwerda leidt een organisatie die herstel van ecosystemen middels rendabele private investeringen beoogt. Moge hij slagen.


Rob van Hattum, Gijs Meyer Swantee, Groen goud 2, VPRO’s Tegenlicht, NPO 2, zondag 5 oktober 21.00 uur. Karin Junger, Sexy Money, Ikon, NPO 2, woensdag 8 oktober 23.00 uur


Beeld: De ‘Lady Mechanics’ uit Sexy Money van Karin Junger