Werk, dan ook een arbeidsongeschiktheidsverzekering

Het lijkt inderdaad een vreemde eend in de bijt, de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers die deel uitmaakt van het vorige week bereikte pensioenakkoord tussen kabinet en bestuurders van de werkgevers- en werknemersorganisaties. Want wat heeft een verzekering voor het geval je zo ziek of gehandicapt wordt dat je korte of langere tijd niet kunt werken, te maken met het pensioen, met je inkomen als je vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd stopt met werken? Meer dan de zzp’ers die zich verzetten tegen de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering nu denken, of mogelijk willen toegeven.

Aan de basis van het opnemen van deze verplichting in het pensioenakkoord ligt het uitgangspunt dat het gehele sociale stelsel in Nederland betaalbaar moet blijven. Dat geldt dus niet alleen de aow-uitgaven voor de oude dag, maar ook bijvoorbeeld de bijstand. Of het stelsel betaalbaar is, hangt af van wat alle werkende Nederlanders samen verdienen en samen via belastinggeld en premies afdragen voor de sociale verworvenheden waar iedereen een beroep op kan doen.

Mede omdat ze geen arbeidsongeschiktheidsverzekering hoeven af te sluiten, zijn zzp’ers nu goedkoper dan werkenden in loondienst voor wie een dergelijke verzekering wél verplicht is. Dit is oneerlijke concurrentie, vooral van dat deel van de zzp’ers die eigenlijk verkapte werknemers zijn. Via een zzp-constructie is deze groep vooral minder duur voor hun werkgevers, pardon, voor hun opdrachtgevers. De groei van deze zzp-groep drukt de lonen voor hen die wél in vaste dienst werken. Dat heeft dan weer gevolgen voor de totale inkomsten van de overheid, oftewel voor de betaalbaarheid van het sociale stelsel.

Het gehele sociale stelsel in Nederland moet wel betaalbaar blijven

Dat mag zzp’ers dan mogelijk een zorg zijn, maar wat doen zij als zij onverhoopt langdurig ziek en geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden? Als ze dan zonder inkomen zouden komen te zitten in Nederland, doen zij een beroep op de bijstandswet. Dat weten de zzp’ers die zich nu verzetten tegen het akkoord ook.

De bijstand is – in zijn huidige vorm – echter niet bedoeld als verkapte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Waarom zouden de werkenden extra moeten betalen voor groeiende bijstandskosten van de overheid omdat meer en meer arbeidsongeschikten daar een beroep op gaan doen – voormalige zzp’ers die zichzelf voor de gevolgen van arbeidsongeschiktheid niet wensten te verzekeren? Eerst in je eentje een oneerlijke concurrent zijn, maar in geval van nood dan wel een beroep doen op wat collectief is geregeld. Dat tart de onderlinge solidariteit in de samenleving.

Maar dan is het toch minstens wél vreemd dat die arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers in het pensioenakkoord wel verplicht wordt, maar uitgerekend het opbouwen van een eigen pensioen niet? Het gaat hier toch immers om een pensioenakkoord? Op het oog is dat inderdaad raar. Maar ook daar is logica in te ontdekken. In Nederland hebben we voor de oude dag al de aow. Die geldt als basispensioen voor iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt. Dus ook voor zzp’ers. Wanneer die laatsten vanwege hun leeftijd stoppen met werken, hebben ze dus wél een inkomen dat ook voor die levensfase is bedoeld. Als ze arbeidsongeschikt worden, is dat er niet, behalve dus de daar niet voor bedoelde bijstand. Het is verder aan de zzp’ers zelf om extra te sparen voor hun oude dag of genoegen te nemen met alleen hun aow. Dat opbouwen van extra pensioen wordt in het bereikte akkoord wel aantrekkelijker gemaakt voor zzp’ers.

Kortom zzp’ers: zo’n vreemde eend in de bijt is die verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering niet.